III CZP 18/10

Uchwała z dnia 7 maja 2010 r., III CZP 18/10 
 
Sędzia SN Kazimierz Zawada (przewodniczący) 
Sędzia SN Marek Sychowicz (sprawozdawca) 
Sędzia SA Jan Futro 
 
Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku wierzyciela "Banku B." S.A. w K. jako 
następcy "G.M. Bank" S.A. w G. przy uczestnictwie dłużników Andrzeja K. i 
Mariusza K. o nadanie klauzuli wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu, 
po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 7 maja 2010 r. 
zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w Sieradzu 
postanowieniem z dnia 14 grudnia 2009 r.: 
"1. Czy na podstawie art. 96 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo 
bankowe (jedn. tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 72, poz. 665 ze zm.) bank uprawniony jest 
do wystawienia bankowego tytułu egzekucyjnego przeciwko spadkobiercom osoby, 
która dokonała czynności bankowej bezpośrednio z bankiem i złożyła oświadczenie 
o poddaniu się egzekucji, a bank przed śmiercią tej osoby nie wystawił przeciwko 
niej bankowego tytułu egzekucyjnego?; 
2. Jeżeli tak, czy bankowemu tytułowi egzekucyjnemu, o którym mowa w pkt 1 
może być nadana sądowa klauzula wykonalności?" 
podjął uchwałę: 
 
Bank jest uprawniony do wystawienia bankowego tytułu egzekucyjnego 
przeciwko spadkobiercom dłużnika będącego osobą wymienioną w art. 97 
ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (jedn. tekst: Dz.U. z 
2002 r. Nr 72, poz. 665 ze zm.). Takiemu bankowemu tytułowi egzekucyjnemu 
może zostać nadana sądowa klauzula wykonalności. 
 
Uzasadnienie 
 
Sąd Rejonowy w Zduńskiej Woli oddalił wniosek wierzyciela "G.M. Bank" S.A. 
w G., którego następcą jest "Bank B." S.A. w K., o nadanie klauzuli wykonalności 

bankowemu tytułowi egzekucyjnemu wydanemu przeciwko Andrzejowi K. i 
Mariuszowi K., spadkobiercom nieżyjącego dłużnika Banku z tytułu umowy pożyczki 
– Bożenny K., która złożyła pisemne oświadczenie o poddaniu się egzekucji, a 
Bank przed jej śmiercią nie wystawił przeciwko niej bankowego tytułu 
egzekucyjnego. Przy rozpoznawaniu zażalenia wierzyciela powstało przytoczone na 
wstępie zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, które Sąd Okręgowy w 
Sieradzu przedstawił do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu. 
Sąd Okręgowy podniósł, że Sąd pierwszej instancji, powołując się na 
stanowisko Sądu Najwyższego zajęte w uchwale z dnia 16 stycznia 2009 r., III CZP 
132/08 (OSNC 2009, nr 12, poz. 157), nie dostrzegł, iż w uchwale tej zwrócono 
uwagę na kontrowersje, jakie wywołała wcześniejsza uchwała Sądu Najwyższego z 
dnia 7 stycznia 2004 r., III CZP 98/03 (OSNC 2005, nr 2, poz. 27). Stwierdził, że w 
uzasadnieniu uchwały z dnia 16 stycznia 2009 r., III CZP 132/08, wskazano 
poważne argumenty przemawiające za możliwością wystawiania bankowego tytułu 
egzekucyjnego przeciwko spadkobiercom dłużnika banku. Podstawą prawną tego 
poglądu mógłby być art. 96 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo 
bankowe (jedn. tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 72, poz. 665 ze zm. – dalej: "Pr.bank."), a 
przymiot spadkobiercy sąd weryfikowałby w postępowaniu o nadanie klauzuli 
wykonalności. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Przepisy o bankowym tytule egzekucyjnym zawarte w art. 96-98 Pr.bank., 
przewidujące istotne odstępstwa od ogólnych zasad dochodzenia roszczeń 
cywilnych określonych w kodeksie postępowania cywilnego, powszechnie 
postrzegane są jako przywilej banku; wyjątkowy charakter tych przepisów nakazuje 
ich ścisłą wykładnię. Jak wynika z art. 97 ust. 1 Pr.bank., bankowy tytuł egzekucyjny 
może być wystawiony wyłącznie przeciwko osobie, która bezpośrednio z bankiem 
dokonała czynności bankowej albo jest dłużnikiem banku z tytułu zabezpieczenia 
wierzytelności banku wynikającej z czynności bankowej i złożyła pisemne 
oświadczenie o poddaniu się egzekucji oraz gdy roszczenie objęte tytułem wynika 
bezpośrednio z tej czynności bankowej lub jej zabezpieczenia. Przepis ten, jak i 
inne przepisy dotyczące bankowego tytułu egzekucyjnego, mają – jak się określa w 
orzecznictwie – charakter gwarancyjny i zapobiegają nadużywaniu przez banki 
możliwości wystawiania przez nie tytułu egzekucyjnego bez prowadzenia 
rozpoznawczego postępowania sądowego (por. postanowienie Sądu Najwyższego 

z dnia 26 sierpnia 1999 r., III CA 4/99, OSNC 2000, nr 3, poz. 53 i uchwała Sądu 
Najwyższego z dnia 7 stycznia 2004 r., III CZP 98/03). 
Nie budzi wątpliwości, że jeżeli bank wystawi tytuł egzekucyjny przeciwko 
dłużnikowi będącemu osobą wymienioną w art. 97 ust. 1 Pr.bank. za jego życia, sąd 
może nadać klauzulę wykonalności temu tytułowi przeciwko spadkobiercom 
dłużnika. Wynika to wprost z art. 98 § 2 Pr.bank. i jest zgodne z art. 788 k.p.c. Za 
niebudzące wątpliwości należy też uznać, że bank nie jest uprawniony do 
wystawienia bankowego tytułu egzekucyjnego przeciwko dłużnikowi po jego 
śmierci. Pogląd taki, wyrażony przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 16 stycznia 
2009 r., III CZP 132/08, należy podzielić, w żadnym bowiem wypadku 
niedopuszczalne jest nadanie klauzuli wykonalności po śmierci dłużnika 
wymienionego w tytule egzekucyjnym. 
Uprawnienie banku do wystawienia bankowego tytułu egzekucyjnego 
przeciwko spadkobiercom dłużnika będącego osobą wymienioną w art. 97 ust. 1 
Pr.bank. było przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego w uchwałach z dnia 7 
stycznia 2004 r., III CZP 98/03 i z dnia 16 stycznia 2009 r., III CZP 132/08. 
Stanowisko Sądu Najwyższego zajęte w tych uchwałach spotkało się ze 
zróżnicowanym przyjęciem w piśmiennictwie prawniczym, a wyrazem wątpliwości, 
jakie pozostały w orzecznictwie sądowym co do tej kwestii, jest przedstawienie 
Sądowi Najwyższemu obecnie rozstrzyganego zagadnienia. 
Należy podzielić stanowisko, że podstawy wystawienia bankowego tytułu 
egzekucyjnego przeciwko spadkobiercom dłużnika banku nie może stanowić art. 98 
ust. 2 Pr.bank. Przepis ten nie jest wprawdzie jasno sformułowany, jednak 
odczytanie go w kontekście poprzedzających go przepisów art. 96 i 97 Pr.bank. 
wskazuje, że dotyczy nadania sądowej klauzuli wykonalności bankowemu tytułowi 
egzekucyjnemu przeciwko innym osobom niż dłużnik banku, gdy na osoby te, m.in. 
w wyniku spadkobrania, przeszedł obowiązek spełnienia świadczenia. 
Bezpośrednia możliwość wystawienia bankowego tytułu egzekucyjnego przeciwko 
spadkobiercom dłużnika banku zależy od przyjęcia, czy wstąpili oni w obowiązek 
dłużnika spełnienia świadczenia wynikającego z jego zobowiązania wobec banku. 
Zaspokojenie długu jako obowiązek majątkowy zmarłego wchodzi w skład 
spadku po nim i z chwilą jego śmierci przechodzi na jego spadkobierców (art. 922 § 
1 k.c.), rzecz jednak w tym, że obowiązek dłużnika do świadczenia na rzecz banku 
daje podstawę do wystawienia bankowego tytułu egzekucyjnego tylko w razie 

złożenia przez dłużnika pisemnego oświadczenia o poddaniu się egzekucji (art. 97 
§ 2 Pr.bank.). Brak takiego oświadczenia oczywiście wyklucza wystawienie 
bankowego tytułu egzekucyjnego przeciwko dłużnikowi i czyni bezprzedmiotowymi 
rozważania co do możliwości wystawienia takiego tytułu przeciwko spadkobiercom 
dłużnika. W razie złożenia przez dłużnika oświadczenia o poddaniu się egzekucji 
powstaje natomiast kwestia, czy jest ono skuteczne w stosunku do spadkobierców 
dłużnika, tylko bowiem odpowiedź twierdząca na to pytanie pozwala przyjąć, że 
przeciwko spadkobiercom dłużnika można wystawić bankowy tytuł egzekucyjny na 
podstawie art. 96 § 2 Pr.bank., przewidującego wystawianie takich tytułów. 
W uzasadnieniu uchwały Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 2004 r., III CZP 
98/03, wyrażony został – bez bliższego uzasadnienia – pogląd, że pisemne 
oświadczenie o poddaniu się egzekucji i wynikające stąd konsekwencje dla dłużnika 
składającego takie oświadczenie nie przechodzą w drodze dziedziczenia na 
podmiot, który nie podpisał takiego oświadczenia. Sąd Najwyższy w składzie 
rozstrzygającym przedstawione zagadnienie prawne nie podziela tego poglądu i 
przyłącza się do stanowiska zajętego w uzasadnieniu uchwały Sądu Najwyższego z 
dnia 16 stycznia 2009 r., III CZP 131/08, w którym trafnie wskazano, że 
ograniczenia podmiotowego skutków oświadczenia dłużnika o poddaniu się 
egzekucji nie uzasadnia sam charakter prawny tego oświadczenia jako zdarzenia 
prawnego, ujmowanego niekiedy w kategoriach jednostronnej czynności prawnej 
dłużnika (por. np. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 2005 r., 
III CZP 80/04, OSNC 2005, nr 12, poz. 203); istotna jest jurydyczna funkcja 
oświadczenia dłużnika, składanego w związku z powstawaniem między stronami 
stosunku obligacyjnego w celu spowodowania możliwości uproszczonego 
dochodzenia przez bank roszczeń wynikających z takiego stosunku. Sąd Najwyższy 
zwrócił ponadto uwagę, że w orzecznictwie trafnie przyjęto, iż oświadczenie 
dłużnika banku o poddaniu się egzekucji należy zaliczyć do czynności, które – 
podobnie jak umowa o jurysdykcję, umowa o właściwość sądu lub zapis na sąd 
polubowny – dokonywane są przez strony określonego stosunku 
materialnoprawnego przed wszczęciem między nimi postępowania w sprawie i mają 
w sposób zasadniczy wpływać na to postępowanie (por. np. uchwały Sądu 
Najwyższego z dnia 16 marca 2006 r., III CZP 4/06, "Biuletyn SN" 2006, nr 3, s. 7 i 
z dnia 20 kwietnia 2006 r., III CZP 17/06, "Biuletyn SN" 2006, nr 4, s. 6). Wszystkie 
takie czynności, niezależnie od ich charakteru prawnego, wywierają skutki prawne 

także wobec następców prawnych. Następca prawny dłużnika banku, zarówno 
szczególny, jak i ogólny wstępuje w prawa i obowiązki majątkowe dłużnika, ale 
także w całą sytuację prawną poprzednika prawnego, stworzoną m.in. przez 
złożenie przez niego oświadczenia o poddaniu się egzekucji. Nie ma zatem 
przeszkód, żeby przeciwko spadkobiercom dłużnika będącego osobą wymienioną w 
art. 97 ust. 1 Pr.bank., na podstawie art. 96 § 2, mógł zostać wystawiony bankowy 
tytuł egzekucyjny. 
Należy dodać, że przewidziana w art. 98 § 2 Pr.bank. możliwość nadania 
przez sąd klauzuli wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu, 
wystawionemu przeciwko dłużnikowi banku przeciwko spadkobiercom dłużnika, nie 
tylko nie świadczy o niedopuszczalności wystawienia bankowego tytułu 
egzekucyjnego po śmierci dłużnika przeciwko jego spadkobiercom, ale przemawia 
za jego dopuszczalnością. Niekonsekwentne byłoby wyposażenie banku w 
uprawnienie do prowadzenia egzekucji w stosunku do spadkobierców dłużnika na 
podstawie bankowego tytułu egzekucyjnego, gdy został on wystawiony przeciwko 
dłużnikowi i zaopatrzony w sądową klauzulę wykonalności nadaną przeciwko jego 
spadkobiercom i odmowa uprawnienia do prowadzenia egzekucji na podstawie 
takiego samego tytułu, gdy za życia dłużnika bank nie wystawił przeciwko niemu 
bankowego tytułu egzekucyjnego. Możliwość skorzystania przez bank z 
przyznanego mu uprawnienia zależałaby wtedy jedynie od tego, czy bank „zdążył” 
przed śmiercią dłużnika wystawić przeciwko niemu bankowy tytuł egzekucyjny. 
Bankowemu tytułowi egzekucyjnemu wystawionemu przeciwko 
spadkobiercom dłużnika będącego osobą wymienioną w art. 97 ust. 1 Pr.bank., jako 
tytułowi egzekucyjnemu wystawionemu zgodnie z prawem, może zostać nadana 
przez sąd klauzula wykonalności. Zakres kognicji sądu w tym postępowaniu 
zakreśla art. 7862 k.p.c. (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 3 
listopada 2009 r., II CSK 207/09, OSNC 2010, nr 4, poz. 62). W tym postępowaniu 
podlega też badaniu, czy osoby wymienione w bankowym tytule egzekucyjnym jako 
spadkobiercy dłużnika banku są rzeczywiście jego spadkobiercami. 
Z tych względów Sąd Najwyższy podjął uchwałę, jak na wstępie.