III CZP 17/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały w sprawie zagadnienia prawnego dotyczącego możliwości prowadzenia egzekucji z połączonej nieruchomości lokalowej, uznając je za zbyt szczegółowe i niezgodne z wymogami formalnymi.
Sąd Okręgowy przedstawił Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne dotyczące możliwości prowadzenia egzekucji przez komornika z nieruchomości lokalowej, która powstała z połączenia dwóch lokali stanowiących własność osoby trzeciej, a których wcześniejsze umowy sprzedaży zostały uznane za bezskuteczne wobec wierzyciela w ramach skargi pauliańskiej. Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały, wskazując, że przedstawione zagadnienie było zbyt szczegółowe i odnosiło się do konkretnego stanu faktycznego, zamiast być postawione w sposób ogólny i abstrakcyjny, co jest wymogiem formalnym dla tego typu postępowań.
Sąd Najwyższy rozpatrywał zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Okręgowy, dotyczące możliwości prowadzenia egzekucji przez komornika z nieruchomości lokalowej, która powstała z połączenia dwóch lokali. Właściciel tych lokali, Przemysław G., nabył je od osób trzecich, jednak umowy sprzedaży zostały uznane za bezskuteczne wobec wierzyciela w ramach skargi pauliańskiej. W międzyczasie Przemysław G. połączył oba lokale w jeden, tworząc nową księgę wieczystą. Sąd Okręgowy pytał, czy komornik może prowadzić egzekucję z tej połączonej nieruchomości, czy też powinien umorzyć postępowanie z uwagi na brak tytułów egzekucyjnych do nieruchomości w obecnym kształcie. Sąd Najwyższy odmówił jednak podjęcia uchwały. Uzasadnił to tym, że przedstawione zagadnienie prawne nie zostało sformułowane w sposób ogólny i abstrakcyjny, lecz odnosiło się do konkretnego stanu faktycznego i stron postępowania. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, Sąd Najwyższy nie rozstrzyga konkretnych sporów, a jedynie ogólne kwestie prawne budzące poważne wątpliwości. Ponadto, Sąd Okręgowy sam dokonał już oceny stanu faktycznego i prawnego, opowiadając się za jednym z możliwych rozstrzygnięć, co również stanowiło podstawę do odmowy udzielenia odpowiedzi.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały, ponieważ przedstawione zagadnienie prawne nie zostało sformułowane w sposób ogólny i abstrakcyjny, lecz odnosiło się do konkretnego stanu faktycznego i stron postępowania. Wymóg ten wynika z art. 390 § 1 k.p.c. i ma na celu zapewnienie, że Sąd Najwyższy rozstrzyga ogólne kwestie prawne, a nie konkretne spory.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa podjęcia uchwały
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Przemysław G. | osoba_fizyczna | skarżący |
| Andrzej R. | inne | Komornik Sądowy |
| M. sp. z o.o. w K. | spółka | wierzyciel |
| Waldemar B. | osoba_fizyczna | dłużnik |
| Jagoda B. | osoba_fizyczna | sprzedająca |
| Marceli B. | osoba_fizyczna | dłużnik |
| Marek S. | osoba_fizyczna | dłużnik |
| Zofia S. | osoba_fizyczna | dłużnik |
| Wojciech B. | osoba_fizyczna | sprzedający |
Przepisy (5)
Główne
k.p.c. art. 390 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przedmiotem przedstawionego zagadnienia prawnego nie może być pytanie o sposób rozstrzygnięcia sprawy w konkretnym stanie faktycznym. Zagadnienie prawne powinno być postawione ogólnie i abstrakcyjnie. Musi budzić poważne wątpliwości.
Pomocnicze
k.p.c. art. 825 § pkt 3
Kodeks postępowania cywilnego
u.SN art. 61 § § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
u.w.l. art. 22 § ust. 4
Ustawa o własności lokali
u.w.l. art. 7 § ust. 2
Ustawa o własności lokali
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zagadnienie prawne przedstawione Sądowi Najwyższemu musi być sformułowane ogólnie i abstrakcyjnie, a nie odnosić się do konkretnego stanu faktycznego. Sąd Najwyższy nie rozstrzyga konkretnych sporów, a jedynie ogólne kwestie prawne budzące poważne wątpliwości. Sąd drugiej instancji nie powinien dokonywać oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy przed przedstawieniem zagadnienia prawnego.
Godne uwagi sformułowania
Przedstawione do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne nie spełnia tych kryteriów. Zagadnienie prawne przedstawione Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia powinno być postawione ogólnie i abstrakcyjnie, by mogło być rozpatrywane w oderwaniu od konkretnego stanu faktycznego. Instytucja ta (...) jest wyjątkiem od konstytucyjnej zasady podległości sędziego tylko Konstytucji i ustawom (...) i reguły samodzielnego rozstrzygnięcia sprawy przez sąd właściwy. Ze względu na tę wyjątkowość, przesłanka stosowania art. 390 § 1 k.p.c. powinna być wykładana ściśle.
Skład orzekający
Krzysztof Strzelczyk
przewodniczący, sprawozdawca
Wojciech Katner
członek
Bogumiła Ustjanicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Proceduralne wymogi dotyczące przedstawiania zagadnień prawnych Sądowi Najwyższemu przez sądy niższej instancji, w szczególności konieczność ogólnego i abstrakcyjnego sformułowania pytania prawnego."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie sytuacji przedstawienia zagadnienia prawnego Sądowi Najwyższemu na podstawie art. 390 § 1 k.p.c.
Wartość merytoryczna
Ocena: 4/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych z funkcjonowaniem Sądu Najwyższego i przedstawianiem zagadnień prawnych, co jest istotne dla prawników praktyków, ale może być mniej interesujące dla szerszej publiczności.
“Kiedy Sąd Najwyższy odmawia odpowiedzi? Kluczowe zasady przedstawiania zagadnień prawnych.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt III CZP 17/11 POSTANOWIENIE Dnia 18 maja 2011 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Wojciech Katner SSN Bogumiła Ustjanicz w sprawie egzekucyjnej ze skargi Przemysława G. na czynność Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P. Andrzeja R. w sprawie z wniosku wierzyciela M. sp. z o.o. w K. przeciwko dłużnikowi Waldemarowi B. o świadczenie pieniężne, po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 18 maja 2011 r., na skutek zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 3 stycznia 2011 r., , „Czy komornik może prowadzić egzekucję przeciwko dłużnikowi Waldemarowi B. z nieruchomości lokalowej aktualnie stanowiącej własność osoby trzeciej Przemysława G. a powstałej z połączenia dwóch nieruchomości lokalowych stanowiących w chwili połączenia własność osoby trzeciej Przemysława G.: - nieruchomości lokalowej położonej w P. przy ulicy M. 11/4 objętej księgą wieczystą […] Sądu Rejonowego w P. nabytej w drodze umowy sprzedaży zawartej pomiędzy Jagodą B. a osobą trzecią Przemysławem G., która to umowa sprzedaży wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia 6 maja 2008 r., sygn. akt […] 223/07 została uznana za bezskuteczną w stosunku do wierzyciela celem umożliwienia zaspokojenia wierzytelności przysługującej wierzycielowi w stosunku do Waldemara B., Marceli B., Marka S., Zofii S. wynikających z: - nakazu zapłaty Sądu Rejonowego w B. z dnia 20 grudnia 2000 r., sygn. akt […] 3980/00, w zakresie należności głównej w kwocie 2 28.430,10 zł z odsetkami ustawowymi, kosztami postępowania sądowego w kwocie 8.271,93 zł, - z kosztów postępowań egzekucyjnych w sprawie […] 358/02 przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P. w kwocie 2000 zł i w sprawie […] 573/05 przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P. w kwocie 1.800 zł, - z nakazu zapłaty Sądu Rejonowego w B. z dnia 20 grudnia 2000 r., sygn. akt […] 4220/00, w zakresie należności głównej w kwocie 27.581,70 zł z odsetkami ustawowymi, kosztami postępowania sądowego w kwocie 8.216,02 zł, - z kosztów wynikających z postępowań egzekucyjnych w sprawie […] 356/02 przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P. w kwocie 2000 zł i w sprawie […] 574/05 przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P. w kwocie 1.800 zł, - nieruchomości lokalowej położonej w P. przy ulicy M. 11/3 objętej księgą wieczystą […] Sądu Rejonowego w P. nabytej w drodze umowy sprzedaży zawartej pomiędzy Wojciechem B. a osobą trzecią Przemysławem G., która to umowa sprzedaży wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia 17 stycznia 2008 r., sygn. akt […] 196/07 została uznana za bezskuteczną w stosunku do wierzyciela celem umożliwienia zaspokojenia wierzytelności przysługującej wierzycielowi w stosunku do Waldemara B., Marceli B., Marka S., Zofii S. wynikających z: - nakazu zapłaty wydanego przez Sąd Rejonowy w B. w sprawie […] 3930/00, - nakazu zapłaty wydanego przez Sąd Rejonowy w B. w sprawie […] 3970/00, - nakazu zapłaty wydanego przez Sąd Rejonowy w B. w sprawie […] 3960/00, - nakazu zapłaty wydanego przez Sąd Rejonowy w B. w sprawie […] 3970/00, - nakazu zapłaty wydanego przez Sąd Rejonowy w B. w sprawie […] 3980/00, - wyroku Sądu Rejonowego w B. w sprawie […] 408/02, czy też komornik powinien umorzyć postępowanie egzekucyjne z nieruchomości na podstawie art. 825 pkt 3 k.p.c. z uwagi na brak tytułów zezwalających na prowadzenie egzekucji z nieruchomości położonej w P. przy ulicy M. 11/3-4 zapisanej w księdze wieczystej Sądu Rejonowego w P. Nr […] ?” odmawia podjęcia uchwały. Uzasadnienie 3 Przedstawione do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne powstało przy rozpoznaniu zażalenia Przemysława G. na postanowienie Rejonowego w P. z dnia 18 czerwca 2010 r., który oddalił skargę na czynności komornika sądowego wniesioną przez Przemysława G. na postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P. z dnia 5 stycznia 2010 r. odmawiające zajęcia nieruchomości lokalowej objętej księgą wieczystą […] oraz umorzenia w tej części postępowania egzekucyjnego skierowanego do nieruchomości lokalowej położonej w P. przy ul. M. 11, nr 3-4, która powstała z połączenia z nieruchomości lokalowych 3 i 4 położonych w P. przy ul. M. 1, dla których były urządzone księgi wieczyste. Nieruchomości sprzed połączenia objęte były czynnościami prawnymi zdziałanymi przez Przemysława G., co do których sąd prawomocnie uznał je za bezskuteczne wobec wierzyciela występującego w niniejszej sprawie. Sąd Okręgowy w uzasadnieniu postanowienia o przedstawieniu zagadnienia prawnego podniósł, że w dacie wydania wyroków ze skarg pauliańskich istniały dwa, samodzielne lokale mieszkalne o numerach 3 i 4 położone w budynku przy ul. M. 11, których właścicielem był skarżący Przemysław G., natomiast w chwili wszczęcia egzekucji wskazane lokale już nie istniały, gdyż Przemysław G. złożył przed notariuszem oświadczenie o połączeniu lokalu nr 3 z lokalem nr 4 i ustanowieniu odrębnej własności lokalu nr 3-4, dla którego założono nową księgę wieczystą. Sąd Okręgowy wskazał, że wprawdzie połączenie wymienionych lokali nastąpiło na podstawie art. 22 ust. 4 oraz art. 7 ust. 2 ustawy o własności lokali, to jednak jest dopuszczalna w dalszym ciągu egzekucja skierowana do lokalu powstałego wyniku połączenia. Wyrok uwzględniający skargi pauliańskie wierzyciela powinien automatycznie wywrzeć skutek także w stosunku do lokalu powstałego w wyniku połączenia. Stanowisko to Sąd wywiódł z konstytucyjnej zasady praworządności oraz potrzeby zapewnienia skutecznej ochrony prawnej wierzyciela, tym bardziej, że połączenie przez Przemysława G. lokali objętych wyrokami uwzględniającymi skargi pauliańskie było świadomym i celowym działaniem zmierzającym do uniemożliwienia przeprowadzenia skutecznej egzekucji. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 4 Z treści przedstawionego zagadnienia prawnego wynika w oczywisty sposób, że Sąd Okręgowy oczekuje konkretnego rozstrzygnięcia, odnoszącego się do uczestników postępowania i oznaczonych indywidualnie nieruchomości. Przy tak sformułowanym zagadnieniu pozostaje jedynie rozstrzygnięcie, czy organ egzekucyjny może prowadzić egzekucję z nieruchomości lokalowej położonej w budynku przy ul. M. 11 w P., czy też powinien umorzyć w całości postępowanie egzekucyjne. Rozstrzygnięcie to należy jednak do sądów orzekających w pierwszej i drugiej instancji. Według utrwalonego w orzecznictwie Sądu Najwyższego stanowiska, przedmiotem przedstawionego na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. zagadnienia prawnego nie może być pytanie o sposób rozstrzygnięcia sprawy w konkretnym stanie faktycznym (zob. m. in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 września 2005 r. II UZP 8/05, OSNC 2006, nr 15-16, poz. 252; z dnia 10 maja 2007 r., III UZP 1/07, OSNP 2008, nr 3-4, poz. 49; z dnia 9 kwietnia 2010 r., III CZP 17/10, nie publ.; z dnia 8 kwietnia 2010 r., III UZP 1/10, nie publ.; z dnia 9 lipca 2009 r., III CZP 38/09, nie publ.). Zagadnienie prawne przedstawione Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia powinno być postawione ogólnie i abstrakcyjnie, by mogło być rozpatrywane w oderwaniu od konkretnego stanu faktycznego. Przedstawione do rozstrzygnięcia zagadnienie nie spełnia tych kryteriów. Przepis art. 390 § 1 k.p.c. przyznaje sądowi rozpoznającemu sprawę w drugiej instancji, w wypadku powstania zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości, możliwość przedstawienia tego zagadnienia do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu. Instytucja ta, prowadząca do związania sądów niższej instancji w danej sprawie poglądem Sądu Najwyższego, zawartym w uchwale, jest wyjątkiem od konstytucyjnej zasady podległości sędziego tylko Konstytucji i ustawom (art. 178 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej) i reguły samodzielnego rozstrzygnięcia sprawy przez sąd właściwy. Ze względu na tę wyjątkowość, przesłanka stosowania art. 390 § 1 k.p.c. powinna być wykładana ściśle. Zagadnienie prawne, stanowiące przedmiot pytania sądu drugiej instancji - poza wymaganiem przedstawienia w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, by umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, nie sprowadzającej się do samej subsumcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu - musi budzić poważne wątpliwości, gdyż użycie przez ustawodawcę przymiotnika 5 kwalifikującego oznacza, że w razie powstania wątpliwości pierwszego stopnia, tj. zwykłych, sąd drugiej instancji obowiązany jest rozwiązać je we własnym zakresie (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 października 2005 r., III CZP 68/05, LEX nr 175457). Sąd Okręgowy w uzasadnieniu postanowienia przedstawiającego do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne, dokonał określonej oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy. Opowiedział się zdecydowanie za jednym z rozstrzygnięć. Wobec tego udzielona przez Sąd Najwyższy odpowiedź miałaby służyć jedynie potwierdzeniu prawidłowości przyjętego przez Sąd drugiej instancji stanowiska. Jest to także przyczyna odmowy udzielenia odpowiedzi (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 lutego 2009 r., III CZP 144/08, nie publ.) Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 61 § 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.) postanowił, jak w sentencji.