III CZP 161/06

Uchwała z dnia 9 lutego 2007 r., III CZP 161/06 
 
Sędzia SN Gerard Bieniek (przewodniczący) 
Sędzia SN Józef Frąckowiak 
Sędzia SN Marian Kocon (sprawozdawca) 
 
Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Automobilklubu S. w S. przeciwko 
Skarbowi Państwa – Komendantowi Miejskiemu Policji w S., Komendantowi 
Wojewódzkiemu Policji w S., Prokuraturze Okręgowej w S., Sądowi Rejonowemu w 
W., Sądowi Rejonowemu dla m.st. W. w W., Sądowi Rejonowemu w S. oraz Izbie 
Celnej w S. o zapłatę, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w 
dniu 9 lutego 2007 r. zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Apelacyjny 
w Szczecinie postanowieniem z dnia 25 października 2006 r.: 
"1. Czy dopuszczalna jest droga sądowa w sprawie cywilnej dla dochodzenia 
przez przechowawcę wynagrodzenia za przechowanie rzeczy ruchomych oddanych 
mu na przechowanie w związku z prowadzonym postępowaniem karnym i zajętych 
w postępowaniu karnym za okres obejmujący to zajęcie, jeśli wynagrodzenie za to 
przechowanie nie zostało w tym postępowaniu określone przez sąd, prokuratora lub 
inny organ na podstawie art. 618 § 1 pkt 4 i § 3 k.p.k. 
2. Czy w razie niedopuszczalności drogi sądowej dla dochodzenia przez 
przechowawcę wynagrodzenia za przechowanie rzeczy ruchomych oddanych mu 
na przechowanie w związku z prowadzonym postępowaniem karnym i zajętych w 
postępowaniu karnym za okres obejmujący to zajęcie dopuszczalne jest 
dochodzenie w sprawie cywilnej przez przechowawcę odsetek od wynagrodzenia 
za przechowanie rzeczy ruchomych oddanych mu na przechowanie w związku z 
prowadzonym postępowaniem karnym i zajętych w postępowaniu karnym 
określonego na podstawie art. 618 § 1 pkt 4 i § 3 k.p.k.?" 
podjął uchwałę: 
 
 
Nie jest dopuszczalna droga sądowa przed sądem cywilnym dla 
dochodzenia przez osobę godną zaufania w rozumieniu art. 228 § 1 k.p.k. 

wynagrodzenia za przechowanie rzeczy oddanej jej na przechowanie w trybie 
określonym w tym przepisie. 
 
Uzasadnienie 
 
Przedstawione Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne 
powstało przy rozpoznawaniu przez Sąd Apelacyjny apelacji Skarbu Państwa od 
wyroku Sądu pierwszej instancji uwzględniającego powództwo o zapłatę 
wynagrodzenia za przechowanie rzeczy ruchomych oddanych na przechowanie w 
związku z toczącym się postępowaniem karnym. Wątpliwości Sądu Apelacyjnego 
wzbudziła kwestia dopuszczalności drogi sądowej przed sądem cywilnym dla 
dochodzenia przez osobę godną zaufania, w rozumieniu art. 228 k.p.k., 
wynagrodzenia w wypadku, gdy wynagrodzenie za przechowanie nie zostało 
orzeczone przez sąd, prokuratora lub inny organ na podstawie art. 618 § 1 pkt 4 i § 
3 k.p.k. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: (...) 
Rozstrzygnięcie przedstawionego zagadnienia prawnego wymaga określenia 
stosunku prawnego łączącego Skarb Państwa z osobą przechowującą rzeczy 
ruchome w związku z toczącym się postępowaniem karnym. Chodzi o to, czy w tym 
stosunku dominują elementy cywilnoprawne, czy też elementy o charakterze 
publicznoprawnym. Kluczowe znaczenie ma art. 228 k.p.k., zgodnie z którym 
przedmioty wydane lub znalezione w czasie przeszukania należy oddać na 
przechowanie osobie godnej zaufania z zaznaczeniem obowiązku przedstawienia 
na każde żądanie organu prowadzącego postępowanie. Oddanie przedmiotów na 
przechowanie następuje w drodze postanowienia. 
Sąd Najwyższy w wyroku z 15 czerwca 2004 r., II KK 38/03 (OSNKW 2004, nr 
7-8, poz. 76) uznał, że oddanie na przechowanie osobie godnej zaufania w trybie 
art. 228 § 1 albo § 2 k.p.k. przedmiotów tam określonych powoduje powstanie 
stosunku zobowiązaniowego przechowania (art. 835 k.c.), w którym organ wydający 
postanowienie jest wierzycielem, a osoba godna zaufania, której oddany został 
przedmiot na przechowanie – dłużnikiem (por. postanowienie Sądu Najwyższego  z 
dnia 13 listopada 2002 r., II KKN 121/01, nie publ., a także wyroki Sądu 
Najwyższego z dnia 18 października 1999 r., II KKN 230/99, "Prokuratura i Prawo" 

2000, nr 2, poz. 8, z dnia 5 stycznia 2000 r., V KKN 192/99, "Prokuratura i Prawo"  
2000, nr 6, poz. 6). 
Uwzględniając te orzeczenia należy podkreślić, że „stosunek przechowania" 
zawiązywany na podstawie art. 228 k.p.k. był rozpatrywany wyłącznie z punktu 
widzenia obowiązków przechowawcy, Sąd Najwyższy pominął natomiast problem 
istnienia i zakresu ewentualnych obowiązków obligacyjnych Skarbu Państwa. 
Stwierdzenie, że postanowienie wydane na podstawie art. 228 k.p.k. tworzy między 
Skarbem Państwa a osobą godną zaufania „swoistą relację dłużnik – wierzyciel" 
było przy tym podyktowane dążeniem do rozstrzygnięcia kwestii odpowiedzialności 
karnej osoby godnej zaufania na podstawie art. 300 § 2 k.k. Okoliczność ta skłania 
do rezerwy wobec takiego rozumienia przytoczonych orzeczeń, które prowadziłoby 
do uznania stosunku między Skarbem Państwa a osobą godną zaufania za 
stosunek zobowiązaniowy w rozumieniu prawa cywilnego. 
Należy zauważyć, że zakres odpowiedzialności oraz wzajemnych obowiązków 
płynących ze stosunku przechowania tylko w części odpowiada celom regulacji 
karnej, nie sposób bowiem uznać, aby odpowiedzialność kontraktowa (art. 471 i 
nast. k.c.) mogła w dostatecznym stopniu zabezpieczać interes publiczny związany 
z prowadzeniem postępowania karnego. Wynika to ze specyfiki interesów 
realizowanych przez organy władzy publicznej za pomocą instytucji, o której mowa 
w art. 228 k.p.k. Nie ulega wątpliwości, że interesy chronione w ten sposób mają 
charakter niemajątkowy. Zachowanie rzeczy „w stanie niepogorszonym" oznacza w 
postępowaniu karnym również coś innego niż zachowanie w stanie 
„niepogorszonym" z punktu widzenia typowych interesów realizowanych w drodze 
stosunku przechowania. Chodzi przede wszystkim o zabezpieczenie wartości 
„dowodowej" przechowywanej rzeczy ruchomej, dlatego odwołanie się przez Sąd 
Najwyższy do konstrukcji art. 835 k.c. może oznaczać wyłącznie „odpowiednie" 
zastosowanie tego przepisu. 
Trzeba zauważyć, że w przypadku stosunku prawnego powstałego w wyniku 
postanowienia wydanego na podstawie art. 228 k.p.k. wysokość należnego 
wynagrodzenia jest określona nie tylko przepisami prawa materialnego, tj. kodeksu 
cywilnego, ale również przepisami kodeksu postępowania karnego oraz 
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2003 r. w sprawie 
wysokości i sposobu obliczania wydatków Skarbu Państwa w postępowaniu karnym 
(Dz.U. Nr 108, poz. 1026), które mają charakter publicznoprawny. Osoba godna 

zaufania, w rozumieniu art. 228 k.p.k., wyrażając zgodę na przyjęcie obowiązków 
przechowawcy akceptuje potraktowanie wynagrodzenia za przechowanie rzeczy 
jako kosztów postępowania karnego, a tym samym wyraża zgodę na ich 
dochodzenie przed organami procesowymi, tj. prokuratorem i sądem. W jej interesie 
jest zatem składanie do tych organów wniosków o przyznanie wynagrodzenia, o 
którym mowa w § 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości. 
Poza tym, nie do pogodzenia z celami postępowania karnego pozostaje 
przyznane przechowawcy przez art. 844 § 2 k.c. uprawnienie do żądania odebrania 
rzeczy przez składającego w każdym czasie, jeżeli czas przechowania nie był 
oznaczony. Wymaga również uwzględnienia, że istotnym elementem przechowania, 
o którym mowa w art. 228 k.p.k., jest obowiązek przechowawcy „przedstawienia 
(przechowywanej rzeczy ruchomej) na każde żądanie organu prowadzącego 
postępowanie". Wskazany obowiązek jest obowiązkiem o charakterze publicznym, 
a ograniczenie negatywnych skutków jego nieprzestrzegania wyłącznie do 
odpowiedzialności cywilnej należy uznać za niedopuszczalne. Właściwy organ 
może żądać określonego zachowania od osoby godnej zaufania nie dlatego, że – 
jako Skarb Państwa – jest jej wierzycielem w ramach stosunku prawnego między 
dwoma równorzędnymi podmiotami, ale ze względu na przyznaną temu organowi 
kompetencję do władczego określania sytuacji prawnej podmiotów, realizowaną za 
pomocą postanowienia wydanego na podstawie art. 228 k.p.k. Z tym stwierdzeniem 
nie stoi w sprzeczności okoliczność, że osoba godna zaufania nie jest zobligowana 
do przyjęcia obowiązków przechowawcy na podstawie postanowienia wydanego w 
trybie art. 228 k.p.k. i że na ich przyjęcie musi wyrazić zgodę. 
Należy także zwrócić uwagę na okoliczność, że według przepisów 
postępowania karnego wysokość przyznanego wynagrodzenia osobom, o których 
mowa w art. 228 k.p.k., podlega kontroli sądu (art. 626 k.p.k.). Przewidziane w art. 
626 k.p.k. orzekanie o kosztach jest obowiązkiem sądu podlegającym realizacji w 
każdym czasie, niezależnie od etapu postępowania, a więc także w toku 
postępowania wykonawczego, aż do upływu okresu przedawnienia do orzekania w 
tym przedmiocie. Kontroli sądowej podlegają również postanowienia w 
postępowaniu przygotowawczym (art. 626a k.p.k.). Inaczej mówiąc, art. 626 i 626a 
k.p.k. wyłączają drogę sądową przed sądem cywilnym na rzecz drogi sądowej 
przed sądem karnym. W tej sytuacji zachowane jest prawo do sądu 
zagwarantowane przez art. 6 europejskiej konwencji o ochronie praw człowieka i 

podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 
1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.), oraz art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji. 
Z tych względów stosunku prawnego powstałego w wyniku postanowienia 
wydanego na podstawie art. 228 k.p.k. nie można utożsamiać ze stosunkiem 
obligacyjnym w rozumieniu art. 835 i nast. k.c., gdyż cechuje go 
współwystępowanie elementów prywatnoprawnych oraz publicznoprawnych. 
Mieszany charakter tego stosunku przesądza niedopuszczalność drogi sądowej 
przed sądem cywilnym. (...) 
Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy orzekł, jak w uchwale.