III CZP 16/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Okręgowy w Poznaniu, dotyczące dwóch kwestii. Pierwsza dotyczyła tego, czy sprawa o zasądzenie świadczeń alimentacyjnych od dziadka na rzecz małoletniego wnuka, z wartością przedmiotu sporu poniżej 20 000 zł, podlega rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym. Sąd Najwyższy, opierając się na wykładni literalnej przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, uznał, że takie sprawy podlegają postępowaniu uproszczonemu. Podkreślono, że przepis wyłączający z postępowania uproszczonego sprawy z zakresu stosunków między rodzicami a dziećmi (art. 505^1 § 2 pkt 2 k.p.c.) nie obejmuje relacji wnuk-dziadek. Sąd odrzucił argumenty celowościowe i spójności systemowej, które sugerowałyby wyłączenie tych spraw, wskazując na zasadę ścisłej wykładni przepisów stanowiących wyjątki. Druga kwestia dotyczyła możliwości zasądzenia wynagrodzenia pełnomocnika ustanowionego przez przedstawiciela ustawowego strony na rzecz tej strony w ramach zwrotu kosztów procesu. Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały w tym zakresie, stwierdzając, że sąd przedstawiający zagadnienie nie wykazał wystarczających wątpliwości prawnych, które uzasadniałyby związanie sądów niższych instancji uchwałą SN.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że sprawy o alimenty między wnukiem a dziadkiem, poniżej 20 000 zł WPS, podlegają postępowaniu uproszczonemu. Wskazanie na ścisłą wykładnię przepisów procesowych i brak podstaw do rozszerzania wyjątków.
Dotyczy wyłącznie spraw o alimenty między wnukiem a dziadkiem, gdy WPS nie przekracza 20 000 zł. Druga część uchwały dotyczy braku podstaw do podjęcia uchwały w konkretnej kwestii kosztów.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sprawa o zasądzenie świadczeń alimentacyjnych z powództwa małoletniego wnuka przeciwko swojemu dziadkowi, której wartość przedmiotu sporu nie przekracza 20 000 zł, podlega rozpoznaniu według przepisów o postępowaniu uproszczonym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, podlega rozpoznaniu według przepisów o postępowaniu uproszczonym.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na wykładni literalnej art. 505^1 § 1 i 2 k.p.c., stwierdzając, że przepis wyłączający postępowanie uproszczone w sprawach z zakresu stosunków między rodzicami a dziećmi nie obejmuje relacji wnuk-dziadek. Argumenty celowościowe i spójności systemowej nie mogą prowadzić do rozszerzającej wykładni przepisów stanowiących wyjątek.
Czy w sytuacji, gdy adwokat został ustanowiony wyłącznie pełnomocnikiem procesowym przedstawiciela ustawowego strony, można zasądzić na rzecz tej strony - w ramach zwrotu kosztów procesu - wynagrodzenie takiego pełnomocnika?
Odpowiedź sądu
Odmowa podjęcia uchwały z powodu braku wykazania poważnych wątpliwości prawnych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że sąd przedstawiający zagadnienie prawne nie wykazał wystarczających wątpliwości prawnych, które uzasadniałyby potrzebę podjęcia uchwały wiążącej dla sądów niższych instancji, zgodnie z art. 390 § 1 k.p.c.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A.S. | osoba_fizyczna | powód małoletni |
| W.S. | osoba_fizyczna | pozwany (dziadek) |
Przepisy (14)
Główne
k.p.c. art. 505^1 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa zakres spraw rozpoznawanych w postępowaniu uproszczonym (sprawy o świadczenie, wartość przedmiotu sporu do 20 000 zł).
k.r.o. art. 132
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Podstawa obowiązku alimentacyjnego.
k.r.o. art. 133 § § 2
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Określa krąg zobowiązanych do alimentacji (w tym dalszych krewnych).
Pomocnicze
k.p.c. art. 505^1 § § 2 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wyłącza z postępowania uproszczonego sprawy małżeńskie i z zakresu stosunków między rodzicami a dziećmi. Sąd Najwyższy uznał, że nie obejmuje to relacji wnuk-dziadek.
k.p.c. art. 86
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy możliwości działania stron przez pełnomocników. Sąd Najwyższy analizował jego zastosowanie w kontekście pełnomocnika ustanowionego przez przedstawiciela ustawowego.
k.p.c. art. 66
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje działanie osób fizycznych niemających zdolności procesowej przez przedstawiciela ustawowego.
k.p.c. art. 22
Kodeks postępowania cywilnego
Określa sposób ustalania wartości przedmiotu sporu w sprawach o świadczenia okresowe.
k.p.c. art. 390 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje przedstawianie zagadnień prawnych Sądowi Najwyższemu.
k.p.c. art. 505^4 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy ograniczeń w postępowaniu uproszczonym (np. zakaz zmiany powództwa).
k.p.c. art. 505^9
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy ograniczeń w zakresie zarzutów apelacji w postępowaniu uproszczonym.
k.p.c. art. 110
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy obciążenia kosztami postępowania z winy strony.
k.p.c. art. 219
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozszerzenia powództwa.
k.p.c. art. 505^1 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość odstąpienia od stosowania przepisów o postępowaniu uproszczonym.
Dz.U. z 2019 r. poz. 1469 ze zm.
Ustawa o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw
Nowelizacja wprowadzająca zmiany w postępowaniu uproszczonym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wykładnia literalna art. 505^1 § 2 pkt 2 k.p.c. nie obejmuje relacji wnuk-dziadek. • Zasada ścisłej wykładni przepisów stanowiących wyjątki (exceptiones non sunt extendendae). • Brak wystarczających wątpliwości prawnych w drugim zagadnieniu uzasadniających podjęcie uchwały.
Odrzucone argumenty
Argumenty celowościowe i spójności systemowej przemawiające za wyłączeniem spraw alimentacyjnych od dziadka z postępowania uproszczonego. • Argumentacja z uchwały III CZP 44/20 dotycząca spraw między rodzicami a dziećmi. • Możliwość ustanowienia pełnomocnika procesowego wyłącznie dla przedstawiciela ustawowego strony.
Godne uwagi sformułowania
Zestawienie § 1 i 2 art. 505^1 k.p.c. wynika, że pierwszy paragraf zawiera normę ogólną, a drugi – wyjątki od niej. • Zasada exceptiones non sunt extendendae. • Instytucja pytań (zagadnień) prawnych [...] jest wyjątkiem od konstytucyjnej zasady podległości sędziów tylko Konstytucji RP i ustawom. • Przedmiotem pytania musi być kwestia, której wyjaśnienie jest niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy, a sąd je przedstawiający zagadnienie prawne powinien wykazać, że zagadnienie to budzi poważne wątpliwości.
Skład orzekający
Tomasz Szanciło
przewodniczący-sprawozdawca
Ewa Stefańska
członek
Kamil Zaradkiewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że sprawy o alimenty między wnukiem a dziadkiem, poniżej 20 000 zł WPS, podlegają postępowaniu uproszczonemu. Wskazanie na ścisłą wykładnię przepisów procesowych i brak podstaw do rozszerzania wyjątków."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie spraw o alimenty między wnukiem a dziadkiem, gdy WPS nie przekracza 20 000 zł. Druga część uchwały dotyczy braku podstaw do podjęcia uchwały w konkretnej kwestii kosztów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie SN rozstrzyga praktyczne wątpliwości dotyczące stosowania postępowania uproszczonego w sprawach alimentacyjnych, co jest istotne dla prawników procesowych. Druga część uchwały pokazuje, kiedy SN odmawia podjęcia uchwały.
“Postępowanie uproszczone w sprawach o alimenty od dziadka? SN wyjaśnia!”
Dane finansowe
WPS: 15 600 PLN
alimenty miesięcznie: 400 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.