III CZP 16/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia odszkodowawczego wykonawcy, którego oferta nie została wybrana w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego. Powódka domagała się od Skarbu Państwa zapłaty kwoty 107.569 złotych, twierdząc, że szkoda wynikła z bezprawnych działań zamawiającego. Sąd Okręgowy uwzględnił powództwo, jednak Sąd Apelacyjny powziął wątpliwość prawną dotyczącą konieczności uzyskania przez wykonawcę prejudykatu w postaci prawomocnego orzeczenia Krajowej Izby Odwoławczej (KIO) lub sądu, stwierdzającego naruszenie przepisów Prawa zamówień publicznych (p.z.p.). Sąd Najwyższy, rozpatrując przedstawione zagadnienie prawne, stwierdził, że polskie prawo zamówień publicznych nie zawiera przepisu, który uzależniałby możliwość dochodzenia roszczenia odszkodowawczego od uprzedniego uzyskania takiego orzeczenia. Podkreślono, że czasowa niedopuszczalność drogi sądowej jest rozwiązaniem wyjątkowym i nie można jej domniemywać. Ponadto, uzależnienie dochodzenia roszczenia od uzyskania prejudykatu, bez wyraźnej podstawy ustawowej, ograniczałoby konstytucyjne prawo do sądu. Sąd Najwyższy odwołał się również do orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wskazując, że choć dyrektywy dopuszczają możliwość uzależnienia dochodzenia odszkodowania od uchylenia decyzji, to państwa członkowskie mają swobodę w tym zakresie, o ile nie ogranicza to skutecznego środka prawnego. W polskim porządku prawnym nie ma odpowiednika węgierskiego przepisu, który wprowadzałby takie ograniczenie. W związku z tym, Sąd Najwyższy podjął uchwałę, że dochodzenie odszkodowania nie wymaga uprzedniego stwierdzenia naruszenia przepisów p.z.p. prawomocnym orzeczeniem KIO lub sądu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie dopuszczalności dochodzenia roszczeń odszkodowawczych w sprawach zamówień publicznych bez konieczności uzyskania prejudykatu.
Dotyczy sytuacji, gdy polskie Prawo zamówień publicznych nie zawiera wyraźnego przepisu uzależniającego dochodzenie odszkodowania od uzyskania orzeczenia KIO lub sądu.
Zagadnienia prawne (1)
Czy dochodzenie naprawienia szkody przez wykonawcę, którego oferta nie została wybrana wskutek naruszenia przez zamawiającego przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych, wymaga uprzedniego stwierdzenia naruszenia tych przepisów prawomocnym orzeczeniem Krajowej Izby Odwoławczej lub prawomocnym orzeczeniem sądu wydanym po rozpoznaniu skargi na orzeczenie Krajowej Izby Odwoławczej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie wymaga uprzedniego stwierdzenia naruszenia przepisów tej ustawy prawomocnym orzeczeniem Krajowej Izby Odwoławczej lub prawomocnym orzeczeniem sądu wydanym po rozpoznaniu skargi na orzeczenie Krajowej Izby Odwoławczej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że polskie Prawo zamówień publicznych nie zawiera przepisu uzależniającego dochodzenie odszkodowania od uzyskania prejudykatu. Wymaganie takie, bez wyraźnej podstawy ustawowej, ograniczałoby konstytucyjne prawo do sądu. Prawo UE dopuszcza takie ograniczenia, ale nie narzuca ich, a polski ustawodawca nie wprowadził analogicznego rozwiązania do art. 350 węgierskiej ustawy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. K. | osoba_fizyczna | powódka |
| Skarb Państwa - Komenda Główna (...) | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (16)
Główne
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
Konstytucja RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko w uzasadnionym zakresie.
Pomocnicze
p.z.p. art. 93 § ust. 4
Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych
Przewidziana niezależna od winy odpowiedzialność za uszczerbki wywołane unieważnieniem postępowania z przyczyn leżących po stronie zamawiającego.
p.z.p. art. 14
Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych
Odesłanie do instrumentów cywilnoprawnych.
p.z.p. art. 139 § ust. 1
Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych
Odesłanie do instrumentów cywilnoprawnych.
p.z.p. art. 180 § ust. 2
Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych
Ograniczenie dopuszczalności podważania czynności zamawiającego w sprawach o mniejszej wartości zamówienia.
p.z.p. art. 179
Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych
Określa krąg podmiotów uprawnionych do skorzystania ze środków ochrony prawnej (odwołanie do KIO, skarga do sądu), ale nie reguluje trybu dochodzenia roszczeń odszkodowawczych.
p.z.p. art. 185 § ust. 7
Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych
Przepisy k.p.c. o sądzie polubownym mają tylko odpowiednie zastosowanie do postępowania odwoławczego przed KIO.
k.c. art. 417
Kodeks cywilny
Ogólna podstawa odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej.
k.c. art. 417 § 1
Kodeks cywilny
Szczególny przypadek odpowiedzialności za szkodę wynikłą z wydania aktu normatywnego, prawomocnego orzeczenia albo ostatecznej decyzji lub zaniechania ich wydania; wprowadza wymóg uzyskania prejudykatu.
k.c. art. 417 § 2
Kodeks cywilny
Naprawienia szkody wynikłej z wydania prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji można żądać dopiero po stwierdzeniu ich niezgodności z prawem, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej.
k.p.c. art. 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sprawy cywilne w znaczeniu materialnym podlegają rozpoznaniu przez sądy powszechne.
k.p.c. art. 2 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Domniemanie drogi sądowej dla spraw cywilnych.
k.p.c. art. 2 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Niedopuszczalność drogi sądowej może mieć charakter stały lub czasowy i musi wynikać z wyraźnego przepisu.
k.p.c. art. 199 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do odrzucenia pozwu z powodu niedopuszczalności drogi sądowej.
k.p.c. art. 424 § 1-12
Kodeks postępowania cywilnego
Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak wyraźnego przepisu ustawowego uzależniającego dochodzenie odszkodowania od uzyskania prejudykatu. • Ograniczenie prawa do sądu bez wyraźnej podstawy ustawowej jest niezgodne z Konstytucją RP. • Prawo UE dopuszcza możliwość uzależnienia dochodzenia odszkodowania, ale nie narzuca takiego obowiązku, a polski ustawodawca nie wprowadził analogicznego rozwiązania. • Czasowa niedopuszczalność drogi sądowej jest rozwiązaniem wyjątkowym i nie można jej domniemywać.
Odrzucone argumenty
Argumenty za koniecznością uzyskania prejudykatu w postaci orzeczenia KIO lub sądu jako materialnoprawnej przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej. • Argumenty oparte na sposobie ukształtowania środków ochrony prawnej w Dziale VI ustawy Prawo zamówień publicznych i przyjętych rozwiązaniach systemowych wskazujących na powinność uzyskania prejudykatu.
Godne uwagi sformułowania
Czasowej niedopuszczalności drogi sądowej jako rozwiązania wyjątkowego nie można wykładać rozszerzająco, nie można jej domniemywać. • Wobec braku jednoznacznej regulacji ustawowej wyłączającej, choćby czasowo, dopuszczalność drogi sądowej nie ma podstaw do odrzucenia pozwu... • Wyprowadzenie jedynie w drodze wykładni sądowej wymagania wyczerpania procedur przed KIO, jako warunku wystąpienia na drogę postępowania sądowego o odszkodowanie przeciwko zamawiającemu, ograniczałoby konstytucyjnie gwarantowanego wykorzystania prawa do sądu.
Skład orzekający
Marta Romańska
przewodniczący
Krzysztof Strzelczyk
sprawozdawca
Maria Szulc
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności dochodzenia roszczeń odszkodowawczych w sprawach zamówień publicznych bez konieczności uzyskania prejudykatu."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy polskie Prawo zamówień publicznych nie zawiera wyraźnego przepisu uzależniającego dochodzenie odszkodowania od uzyskania orzeczenia KIO lub sądu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie SN rozstrzyga ważną kwestię proceduralną w zamówieniach publicznych, która ma bezpośrednie przełożenie na możliwość dochodzenia odszkodowań przez wykonawców. Jest to istotne dla praktyków prawa zamówień publicznych.
“Zamówienia publiczne: odszkodowanie bez prejudykatu KIO? SN wyjaśnia!”
Dane finansowe
WPS: 107 569 PLN
Sektor
administracja publiczna
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.