III CZP 16/07

Uchwała z dnia 19 kwietnia 2007 r., III CZP 16/07 
 
Sędzia SN Jacek Gudowski (przewodniczący) 
Sędzia SN Antoni Górski (sprawozdawca) 
Sędzia SN Marian Kocon 
 
Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku "P.H.P.P.T." S.A. w R., (...) przeciwko 
dłużnikom Jerzemu S. i Janowi S. w przedmiocie nadzoru nad czynnościami 
komornika po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 19 
kwietnia 2007 r. zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w 
Gorzowie Wielkopolskim postanowieniem z dnia 21 listopada 2006 r.: 
"Czy w trybie art. 759 § 2 k.p.c. dopuszczalna jest zmiana przez sąd 
prawomocnego postanowienia komornika sądowego w przedmiocie orzeczenia o 
kosztach postępowania egzekucyjnego w celu usunięcia spostrzeżonych 
uchybień?" 
podjął uchwałę: 
 
Sąd może na podstawie art. 759 § 2 k.p.c. z urzędu zmienić prawomocne 
postanowienie komornika, którym wadliwie ustalono wysokość opłaty 
egzekucyjnej. 
 
Uzasadnienie 
 
Sąd Rejonowy w Gorzowie Wielkopolskim, w ramach wykonywanych funkcji 
nadzoru judykacyjnego nad działalnością komornika, postanowieniem z dnia 24 
kwietnia 2006 r. wydanym na podstawie art. 759 § 2 k.p.c. zmienił prawomocne 
postanowienia komornika w przedmiocie kosztów egzekucyjnych przez obniżenie 
opłat egzekucyjnych. 
Rozpoznając zażalenie komornika, Sąd Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim 
powziął wątpliwość prawną, czy ingerencja z urzędu Sądu Rejonowego w treść 
prawomocnego postanowienia komornika była dopuszczalna i przedstawił to 
zagadnienie do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: (...) 

Podstawowym celem i funkcją nadzoru judykacyjnego sprawowanego przez 
sąd z urzędu na podstawie art. 759 § 2 k.p.c. jest zapewnienie legalizmu w 
działaniach komornika, który, jako funkcjonariusz publiczny (por. art. 1 ustawy z 
dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, jedn. tekst: Dz.U. 
2006 r. Nr 167, poz. 1191 ze zm.), jest uprawniony do stosowania przewidzianych w 
ustawie środków przymusu w celu zapewnienia wykonania orzeczeń sądowych. Z 
rozpatrywanego punktu widzenia istotne jest, że chodzi o prawomocne 
postanowienie komornika, które nie korzysta ze wszystkich atrybutów 
prawomocności, jakie przyznane zostały orzeczeniom sądu, że przedmiotem tego 
postanowienia jest ustalenie opłaty egzekucyjnej, czyli opłaty należnej samemu 
komornikowi za dokonanie określonych czynności egzekucyjnych, oraz że formuła 
art. 759 § 2 k.p.c., uprawniająca sąd do wydawania z urzędu komornikowi 
zarządzeń zmierzających do zapewnienia należytego wykonania egzekucji oraz 
usuwania spostrzeżonych uchybień jest tak pojemna i ogólna, że nie wyłącza 
możliwości podjęcia przez sąd z urzędu ingerencji w treść prawomocnego 
postanowienia komornika ustalającego wysokość opłaty egzekucyjnej. Co więcej, 
należy przyjąć, że sprawowana przez sąd na podstawie tego przepisu kontrola 
legalności działania komornika jest w tym wypadku szczególnie uzasadniona, gdyż 
wydane przez niego postanowienie o ustaleniu opłaty egzekucyjnej określa 
wysokość należnego mu wynagrodzenia za dokonane czynności egzekucyjne. Już 
więc z tej przyczyny nie należy pozostawiać tego rozstrzygnięcia tylko kontroli stron 
postępowania egzekucyjnego w drodze skargi na czynność komornika, lecz poddać 
je także nadzorowi judykacyjnemu, sprawowanemu przez sąd z urzędu na 
podstawie art. 759 § 2 k.p.c. Nie można tolerować sytuacji, w której komornik 
dokonuje błędnej wykładni przepisów o kosztach na swoją korzyść i ze szkodą dla 
stron, a następnie broni się przed poddaniem tej kwestii nadzorowi sądu zarzutem 
prawomocności swojego postanowienia. W tym przedmiocie należy zdecydowanie 
dać prymat zasadzie legalności działania komornika przed zasadą vigilantibus iura 
scripta sunt, powoływaną przez przeciwników szerokiego rozumienia zakresu 
nadzoru judykacyjnego sądu sprawowanego nad komornikiem na podstawie art. 
759 § 2 k.p.c. 
Nietrafne są zresztą także inne argumenty przeciwko szerokiemu nadzorowi 
judykacyjnemu nad komornikiem. W szczególności nie przekonuje to – a niniejsza 
sprawa to potwierdza – że strony postępowania mogą, korzystając z przyznanych 

im w ustawie instrumentów prawnych, skutecznie zadbać o prawidłowy tok i 
legalność czynności komornika. Trudno też zgodzić się ze stwierdzeniem, że 
możliwość podważania przez sąd z urzędu prawomocnych orzeczeń komornika o 
kosztach godzi w porządek prawny, oparty na respektowaniu prawomocnych 
rozstrzygnięć. Jak wspomniano, zasada związania prawomocnymi orzeczeniami 
dotyczy orzeczeń sądowych i nie można stosować jej mechanicznie do 
postanowień komornika. Zresztą, gdyby przyjąć, że sąd może ingerować z urzędu 
w treść orzeczenia komornika tylko do czasu jego uprawomocnienia się, to art. 759 
§ 2 k.p.c. byłby w dużej mierze przepisem bezprzedmiotowym, gdyż na ogół sąd 
stwierdza uchybienie komornika już po upływie siedmiodniowego terminu 
przewidzianego w art. 764 § 4 k.p.c.  
Przeciwko ograniczeniu kompetencji sądu przemawia pośrednio art. 7673 
k.p.c., dodany przez art. 1 pkt 110 ustawy o zmianie ustawy – Kodeks 
postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw z dnia 2 lipca 2004 r. (Dz.U. 
Nr 172, poz. 1804), zgodnie z którym sąd odrzuca skargę, jeżeli wniesiono ją po 
terminie albo nie uzupełniono w terminie jej braków, chyba że zachodzi podstawa 
do podjęcia czynności na podstawie art. 759 § 2 k.p.c. Należy przyjąć, że 
przewidziana w tym przepisie możliwość podjęcia przez sąd działań nadzorczych z 
urzędu, mimo odrzucenia skargi wniesionej przez stronę, odnosi się także do 
sytuacji, w której czynność komornika uprawomocniła się z powodu nieskutecznej 
próby jej zaskarżenia.  
Z tych względów na podstawie art. 390 k.p.c. orzeczono, jak w uchwale, która 
nie przesądza wszystkich kontrowersji łączących się z zakresem stosowania art. 
759 § 2 k.p.c., ograniczając się, zgodnie z zakresem przedstawionego zagadnienia 
prawnego, do kwestii możliwości wzruszenia przez sąd ustalonych w prawomocnym 
postanowieniu komornika opłat egzekucyjnych.