III CZP 16/01
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuZagadnienie prawne przedstawione Sądowi Najwyższemu dotyczyło tego, czy do wpisu byłych małżonków jako współwłaścicieli w księdze wieczystej, na podstawie wyroku rozwodowego, konieczne jest dołączenie dodatkowych dokumentów, takich jak orzeczenie o podziale majątku dorobkowego. Sąd Rejonowy w Zambrowie, powołując się na postanowienie Sądu Najwyższego z 1998 r., uznał, że sam wyrok rozwodowy nie wystarcza, ponieważ nie określa on precyzyjnie wielkości udziałów, a jedynie stwierdza ustanie wspólności majątkowej. Sąd Najwyższy w składzie orzekającym uchylił ten pogląd. Zważył, że długoletnia praktyka dopuszczała wpis na podstawie wyroku rozwodowego, który bezpośrednio, na mocy art. 43 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, przekształca wspólność majątkową w równą współwłasność ułamkową. Sąd uznał, że przepis ten stanowi o równości udziałów z mocy prawa, a nie tylko o domniemaniu. Choć możliwość odmiennego ukształtowania udziałów przez sąd osłabia pewność stanu prawnego, nie jest to wystarczający argument do zdezawuowania wyroku rozwodowego jako podstawy wpisu. Sąd podkreślił, że absolutna pewność stanu prawnego jest często nieosiągalna, a zakwestionowanie wyroku rozwodowego mogłoby prowadzić do absurdalnych sytuacji, np. konieczności żądania działu spadku. Przywrócono praktykę uznającą wyrok rozwodowy za wystarczający dokument, podkreślając, że nie zagraża on bezpieczeństwu obrotu, gdyż nabywca udziału nie może powoływać się na rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych w przypadku naruszenia uprawnień drugiego małżonka wynikających z przepisów o podziale majątku.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstanowienie podstawy prawnej dla wpisu współwłasności w księdze wieczystej na podstawie wyroku rozwodowego bez konieczności przedstawiania dodatkowych dokumentów o podziale majątku.
Możliwość odmiennego ukształtowania udziałów przez sąd na podstawie art. 43 § 2 k.r.o. może wpływać na pewność stanu prawnego.
Zagadnienia prawne (1)
Czy w postępowaniu wieczystoksięgowym, w celu wpisania byłych małżonków jako współwłaścicieli w częściach ułamkowych, konieczne jest złożenie obok odpisu wyroku rozwodowego także odpisu orzeczenia lub umowy o podziale majątku dorobkowego, lub innego dokumentu ustalającego wielkość udziałów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, prawomocny wyrok orzekający rozwód może być samodzielną podstawą wpisu w księdze wieczystej współwłasności w częściach ułamkowych na rzecz byłych małżonków.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że wyrok rozwodowy, na mocy art. 43 § 1 k.r.o., bezpośrednio przekształca wspólność majątkową w równą współwłasność ułamkową. Jest to skutek prawny wynikający z ustawy, a nie tylko domniemanie. Choć możliwe jest odmienne ukształtowanie udziałów przez sąd, nie wyklucza to wpisu na podstawie wyroku rozwodowego, który nie zagraża bezpieczeństwu obrotu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Krystyna G. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Sławomir G. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Tadeusz G. | osoba_fizyczna | były małżonek |
| Prokuratura Krajowa | organ_państwowy | prokurator |
Przepisy (10)
Główne
k.r.o. art. 43 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Stwierdza, że oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym po ustaniu wspólności.
Pomocnicze
u.k.w.h. art. 31 § ust. 2
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Dokument będący podstawą wpisu musi mieć formę pisemną, stanowić środek dowodowy i świadczyć o istnieniu stanu prawnego nieruchomości.
u.k.w.h. art. 48 § ust. 2
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Wyznaczenie terminu na usunięcie przeszkody do dokonania wpisu.
u.k.w.h. art. 57
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Obowiązek sądu podjęcia czynności zmierzających do usunięcia niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.
u.k.w.h. art. 35 § ust. 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Możliwość stosowania grzywien w celu przynaglenia do wyjścia z niepodzielności.
u.k.w.h. art. 5
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Ochrona interesów osób zawierających umowę z nieuprawnionym ujawnionym w księdze wieczystej (rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych).
k.r.o. art. 43 § § 2
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Możliwość odmiennego ukształtowania udziałów małżonków orzeczeniem sądu ex tunc.
k.r.o. art. 42
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Przemiana sytuacji prawnej przedmiotów objętych dotychczas bezudziałową wspólnością majątkową.
k.c. art. 1025 § § 2
Kodeks cywilny
Przykład przepisu wprowadzającego domniemanie (osoba ze stwierdzeniem nabycia spadku jest spadkobiercą).
k.c. art. 679
Kodeks cywilny
Możliwość zmiany osób spadkobierców lub ich udziałów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawomocny wyrok rozwodowy bezpośrednio przekształca wspólność majątkową w równą współwłasność ułamkową na mocy art. 43 § 1 k.r.o. • Art. 43 § 1 k.r.o. stanowi o równości udziałów z mocy prawa, a nie tylko o domniemaniu. • Przywrócenie utrwalonej przed 1998 r. praktyki, która nie zagraża bezpieczeństwu obrotu. • Nabywca udziału nie może powoływać się na rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych w przypadku naruszenia uprawnień drugiego małżonka.
Odrzucone argumenty
Wyrok rozwodowy nie jest wystarczającym dokumentem do wpisu, ponieważ nie określa precyzyjnie wielkości udziałów. • Z wyroku rozwodowego nie wynika stan prawny nieruchomości, a jedynie niezgodność z rzeczywistością. • Konieczność dołączenia dodatkowych dokumentów (orzeczenia o podziale majątku) w celu zapewnienia pewności stanu prawnego.
Godne uwagi sformułowania
Prawomocny wyrok orzekający rozwód może być podstawą wpisu w księdze wieczystej współwłasności w częściach ułamkowych na rzecz byłych małżonków. • Bezpośrednim skutkiem tego wyroku jest wynikająca z art. 42 i art. 43 § 1 k.r.o. przemiana sytuacji prawnej przedmiotów objętych dotychczas bezudziałową wspólnością majątkową, polegająca na tym, że przedmioty te stają się współwłasnością rozwiedzionych małżonków w równych częściach ułamkowych. • Przepis art. 43 § 1 k.r.o. wprost stwierdza, że oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym. Oznacza to, że równość udziałów następuje z mocy samego prawa. • Nabywca udziału przypadającego jednemu z małżonków w wyniku ustania wspólności nie może powoływać się na rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych.
Skład orzekający
Stanisław Dąbrowski
przewodniczący-sprawozdawca
Henryk Pietrzkowski
członek
Jan Kremer
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustanowienie podstawy prawnej dla wpisu współwłasności w księdze wieczystej na podstawie wyroku rozwodowego bez konieczności przedstawiania dodatkowych dokumentów o podziale majątku."
Ograniczenia: Możliwość odmiennego ukształtowania udziałów przez sąd na podstawie art. 43 § 2 k.r.o. może wpływać na pewność stanu prawnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie dotyczy praktycznego aspektu prawa nieruchomości i postępowania wieczystoksięgowego, które jest istotne dla wielu osób. Rozstrzyga wątpliwość interpretacyjną, przywracając wcześniejszą, bardziej praktyczną linię orzeczniczą.
“Wyrok rozwodowy wystarczy do wpisu współwłasności w księdze wieczystej!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.