III CZP 157/06

Uchwała z dnia 9 lutego 2007 r., III CZP 157/06 
 
Sędzia SN Gerard Bieniek (przewodniczący, sprawozdawca) 
Sędzia SN Józef Frąckowiak 
Sędzia SN Marian Kocon 
 
Sąd Najwyższy w sprawie ze skargi wierzycieli Henryka i Haliny L. przy 
uczestnictwie dłużników Sylwestra i Krystyny B. na zaniechanie podjęcia czynności 
przez komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w S., po rozstrzygnięciu w 
Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 9 lutego 2007 r. zagadnienia 
prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w Szczecinie postanowieniem z 
dnia 15 września 2006 r.: 
„Czy w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie wyroku 
nakazującego wydanie domku rekreacyjnego, w którym dłużnicy faktycznie 
zaspokajają swoje potrzeby mieszkaniowe ma zastosowanie art. 1046 § 3-8 k.p.c.?” 
podjął uchwałę: 
 
Przepisy art. 1046 § 3-8 k.p.c. stosuje się w postępowaniu egzekucyjnym 
prowadzonym na podstawie wyroku nakazującego wydanie altany 
posadowionej na terenie rodzinnych ogrodów działkowych (ustawa z dnia 8 
lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych, Dz.U. Nr 169, poz. 1419), w 
której dłużnik faktycznie zaspokaja swoje potrzeby mieszkaniowe. 
 
Uzasadnienie 
 
Przedstawione Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne 
powstało w toku rozpoznawania zażalenia wierzyciela na postanowienie Sądu 
Rejonowego oddalające skargę złożoną na podstawie art. 767 k.p.c., w której 
wierzyciel zakwestionował odmowę podjęcia czynności przez komornika do czasu 
dostarczenia przez wierzyciela tymczasowego pomieszczenia w toku egzekucji 
świadczenia polegającego na wydaniu domku rekreacyjnego znajdującego się na 
obszarze pracowniczych ogrodów działkowych. Jednocześnie wniósł o nakazanie 

komornikowi przeprowadzenia eksmisji dłużników ze wskazanego domku oraz o 
wydanie go wierzycielowi. 
Oddalając skargę, Sąd Rejonowy polecił komornikowi wystąpienie do Sądu 
Okręgowego o dokonanie wykładni tytułu wykonawczego przez podanie, na jakiej 
podstawie powinien zostać on wykonany (art. 1046, czy też art. 1041 k.p.c.) oraz 
czy – skoro dłużnicy wykorzystują domek rekreacyjny w celu zaspokajania celów 
mieszkaniowych – znajduje zastosowanie art. 1046 § 3 i nast. k.p.c. Według Sądu 
Rejonowego, do tego czasu dalej idąca skarga wierzyciela nie może zostać 
uwzględniona. 
Postanowienie to zaskarżył zażaleniem wierzyciel, a przy jego rozpoznaniu 
wyłoniło się zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości o treści 
sformułowanej na wstępie uchwały, które Sąd Okręgowy przedstawił do 
rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu. Podniósł, że przepisy kodeksu postępowania 
cywilnego nie zawierają definicji lokalu służącego zaspokojeniu potrzeb 
mieszkaniowych, o którym stanowi art. 1046 § 4 k.p.c. O ile art. 2 ust. 1 pkt 4 
ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym 
zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (jedn. tekst: Dz.U. z 2005 r. Nr 31, 
poz. 266 ze zm. – dalej: "u.o.p.l.") precyzuje, jakie pomieszczenia nie stanowią 
lokalu w rozumieniu tej ustawy, o tyle art. 1046 k.p.c. podobnego doprecyzowania 
nie zawiera, skąd wynika – w ocenie Sądu Okręgowego – że dla interpretacji 
miarodajne być powinno jedynie faktyczne wykorzystywanie lokalu na potrzeby 
mieszkaniowe. Poza tym, w art. 2 ust. 1 pkt 4 u.o.p.l. ustawodawca wyraźnie 
przeciwstawia celowi w postaci zaspokajania potrzeb mieszkaniowych jedynie 
krótkotrwały pobyt, m.in. w budynkach służących do celów wypoczynkowych. W 
następstwie tego, jedynie kumulacja dwóch przesłanek, tj. krótkotrwałości pobytu 
oraz pobytu w domku rekreacyjnym, mogłaby wyłączać ochronę. W konsekwencji 
Sąd Okręgowy uznał, że „jeżeli zatem dłużnicy w domku rekreacyjnym zaspokajają 
potrzebę wypoczynku, to wtedy nie obejmuje ich ochrona przewidziana w art. 1046 
§ 3-8 k.p.c., natomiast kiedy zaspokajają w nim potrzeby mieszkaniowe, to ta 
ochrona im przysługuje”. 
Trzeba nadmienić, że postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2006 r., wydanym w 
toku postępowania zażaleniowego, Sąd Okręgowy w Szczecinie odmówił 
dokonania wykładni wyroku stanowiącego tytuł wykonawczy stwierdzając, że sąd 

meriti nie podejmuje decyzji co do sposobu wykonania orzeczenia. Decyzję taką – 
zdaniem Sądu – podejmuje komornik na podstawie ustawy. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Przed podjęciem merytorycznych rozważań dotyczących przedstawionego 
zagadnienia prawnego konieczne jest poczynienie dwóch uwag wstępnych. 
Po pierwsze, omawiane zagadnienie prawne zostało przedstawione do 
rozstrzygnięcia w sprawie, w której Sąd Rejonowy oddalił skargę zmierzającą do 
wydania komornikowi polecenia dokonania czynności egzekucyjnych i nakazał 
zwrócenie się do sądu z wnioskiem o dokonanie wykładni orzeczenia stanowiącego 
tytuł wykonawczy. Zarówno w stanie prawnym poprzedzającym wejście w życie 
ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego 
oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 172, poz. 1804), jak również obecnie, 
zażalenie w postępowaniu egzekucyjnym przysługuje wyłącznie w sytuacjach 
określonych w ustawie (art. 7674 k.p.c.). Kodeks nie stanowi, że na postanowienie 
wydane w następstwie rozpoznania skargi na czynności komornika przysługuje 
zażalenie. Przy uwzględnieniu nakazu odpowiedniego stosowania do postępowania 
egzekucyjnego przepisów o procesie (art. 13 § 2 k.p.c.) w orzecznictwie Sądu 
Najwyższego ukształtowało się stanowisko, że postanowienie może być zaskarżone 
zażaleniem, jeżeli kończy bądź zmierza do zakończenia postępowania 
egzekucyjnego. Takie stanowisko wynika jednoznacznie z uchwały Sądu 
Najwyższego z dnia 28 listopada 1969 r., III CZP 83/69 (OSNCP 1970, nr 6, poz. 
105) oraz postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 17 sierpnia 2005 r., I CNP 4/05 
(nie publ.). Z tych względów dopuszczalność zażalenia na postanowienie sądu 
pierwszej instancji wydane w sprawie rozpoznawanej przez Sąd Okręgowy, w 
zakresie, w jakim rozstrzygnięcie to oddala skargę na zaniechanie czynności oraz 
nakazuje komornikowi zwrócić się o wykładnię wyroku, budzi zastrzeżenia; 
rozstrzygnięcia takie nie kończą postępowania w sprawie egzekucyjnej. Akceptując 
ten pogląd, zaskarżalność postanowienia sądu pierwszej instancji można by 
tłumaczyć w ten tylko sposób, że postanowienie to „zmierza” do zakończenia 
postępowania egzekucyjnego. 
Po drugie, Sąd Okręgowy przyjął, że w rozważanej sprawie egzekucja 
powinna się toczyć w sposób określony w art. 1046 k.p.c. Stanowisko to jest 
konsekwencją założenia, że domek rekreacyjny, do którego została skierowana 
egzekucja, jest nieruchomością w rozumieniu art. 46 k.c. jako budynek trwale 

związany z gruntem, stanowiący odrębny przedmiot własności. Tym samym Sąd 
Okręgowy pośrednio przyjmuje, że w rozważanej sprawie chodzi o egzekucję 
polegającą na wydaniu nieruchomości. 
W związku z tym należy zauważyć, że jakkolwiek art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 8 
lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz.U. Nr 169, poz. 1419 – dalej: 
"u.r.o.d.") jest uważany za odstępstwo od zasady superficio solo cedit, to jednak 
status prawny obiektów posadowionych na działkach stanowiących część 
rodzinnego ogrodu działkowego i trwale związanych z gruntem, nie jest w 
piśmiennictwie ujmowany jednolicie. Przepisy powołanej ustawy nie określają bliżej 
obiektów, które mogą być zbudowane na działce, a w szczególności nie występuje 
w nich pojęcie „domku rekreacyjnego”. Z uchwalonego przez Krajową Radę 
Polskiego Związku Działkowców dnia 7 kwietnia 2004 r. regulaminu rodzinnego 
ogrodu działkowego (dalej: "regulamin") wynika natomiast, że działka może być 
wyposażona w altanę, będącą obiektem wolnostojącym, parterowym, która nie 
może przekraczać wymiarów określonych w § 108 regulaminu. Pojęciem „altany” 
operuje także ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (jedn. tekst: Dz.U. z 
2006 r. Nr 156, poz. 118 – dalej: "Pr.bud."), wyłączając obowiązek uzyskiwania 
pozwolenia na budowę oraz zgłoszenia budowy altan na obszarze rodzinnych 
ogrodów działkowych, jeżeli mieszczą się one w wymiarach pokrywających się z 
najwyższymi wielkościami określonymi w regulaminie. 
Przyjmując, że zgodnie z art. 15 ust. 2 u.r.o.d. altana nie jest częścią składową 
gruntu, lecz odrębnym przedmiotem własności użytkownika działki, dla uznania jej 
za nieruchomość budynkową w ujęciu art. 46 k.c. konieczne byłoby uznanie jej za 
budynek. Rozważając to pojęcie na tle art. 235 k.c. w uzasadnieniu uchwały z dnia 
21 kwietnia 2005 r., III CZP 9/05 (OSNC 2006, nr 3, poz. 44), Sąd Najwyższy 
przeciwstawił określeniu „budynek” pojęcia „wiata”, „altana” i „urządzenia linowe”, 
wskazując, że budynek jest obiektem budowlanym o wyraźnie zamkniętej bryle. 
Nasuwa się jednak wrażenie, że Sąd Najwyższy użył słowa „altana” w innym 
znaczeniu niż przyznaje się nazwie ogólnie stosowanej dla określenia obiektów 
stawianych na działkach będących częścią pracowniczych (rodzinnych) ogrodów 
działkowych. Obiekty te najczęściej nie stanowią lekkich, otwartych konstrukcji, lecz 
mają właśnie zamkniętą bryłę. Ponadto, kierując się wynikającymi z akt sprawy 
danymi na temat altany, w której przebywają dłużnicy, trudno ją określić inaczej niż 
„budynek”, wolnostojący, murowany obiekt budowlany, trwale związany z gruntem, 

podpiwniczony, dwukondygnacyjny, o powierzchni 70 m2. Na marginesie dodać 
można, że powierzchnia ta przekracza dwukrotnie przewidziane w art. 29 ust. 1 pkt 
4 Pr.bud. dopuszczalne wymiary, którym musi odpowiadać altana dla zwolnienia z 
obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Przekracza również normy 
przewidziane w § 107 regulaminu oraz nie jest objęta zwolnieniem od podatku od 
nieruchomości przewidzianym w art. 7 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 
r. o podatkach i opłatach lokalnych (jedn. tekst: Dz.U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844). 
Sytuacji takiej dotyczy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 
października 2000 r., IV SA 363/98 ("Wspólnota" 2000, nr 46, s. 51), w którym 
stwierdzono, że altaną może być tylko obiekt wybudowany z zachowaniem 
warunków regulaminu pracowniczych ogrodów działkowych i służący do korzystania 
z działki znajdującej się na terenie tych ogrodów. Innego rodzaju obiekty nie są 
altanami w rozumieniu przepisów o pracowniczych ogrodach działkowych i Prawa 
budowlanego. 
Jednakże pogląd Sądu Okręgowego jest trafny, nawet przy przyjęciu 
rozumowania odmiennego. Wprawdzie w treści tytułu wykonawczego mówi się o 
„wydaniu domku”, to jednak, mając na względzie okoliczności sprawy 
rozpoznawanej przez Sąd Okręgowy, cel prowadzonej egzekucji polega na 
opróżnieniu „domku” z osoby dłużnika oraz  znajdujących się tam innych osób i 
ruchomości; dopiero z tą chwilą ziści się gospodarczy sens świadczenia 
polegającego na „wydaniu domku”. Mówiąc krótko, chodzi o eksmisję dłużnika.  
Artykuł 1046 k.p.c., obok egzekucji polegającej na wydaniu nieruchomości,  
reguluje także egzekucję polegającą na opróżnieniu pomieszczenia. Przepis ten nie 
zakłada jako przesłanki jego zastosowania, by opróżniane pomieszczenie było 
częścią obiektu (konstrukcji), którą można uznać za nieruchomość w rozumieniu 
art. 46 k.c. Podobnie kwestię tę ujmuje art. 141 i nast. ustawy z dnia 17 czerwca 
1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (jedn. tekst: Dz.U. z 2005 r. 
Nr 229, poz. 1954). W tej sytuacji alternatywny sposób egzekucji mógłby wynikać 
jedynie z art. 1041 k.p.c., jednakże określony tam sposób postępowania nie jest 
adekwatny w sytuacji, w której chodzi o opróżnienie pomieszczeń z ludzi i innych 
przedmiotów, choćby nawet stanowiły one element konstrukcji, niespełniającej z 
punktu widzenia prawa rzeczowego kryteriów do uznania jej za nieruchomość, nie 
będąc zarazem częścią składową nieruchomości, nie określa bowiem w ogóle np. 
sposobu postępowania z ruchomościami, niemogących znajdować się w 

pomieszczeniu, a także z osobami zajmującymi je wraz z dłużnikiem. Należy zatem 
uznać, że sposób egzekucji sprowadzającej się do usunięcia z pomieszczenia ludzi 
i przedmiotów regulowany jest wyczerpująco w art. 1046, nie zaś art. 1041 k.p.c., i 
to bez względu na konstrukcję tego pomieszczenia. Harmonizuje to z 
dotychczasowymi poglądami literatury, w których pojęcie „pomieszczenia” użyte w 
art. 1046 k.p.c. rozumiane jest szeroko i objęcie nim pomieszczenia znajdującego 
się w takim obiekcie, jak altana posadowiona na działce na obszarze rodzinnego 
ogrodu działkowego, nie pociąga za sobą żadnych sprzeczności. 
Podstawowy problem w niniejszej sprawie sprowadza się do udzielenia 
odpowiedzi na pytanie, czy altana (domek rekreacyjny) posadowiona na działce 
stanowiącej część rodzinnego ogrodu działkowego w znaczeniu przepisów ustawy 
o rodzinnych ogrodach działkowych i zajmowana na cele mieszkalne może być 
uznana za lokal służący zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych dłużnika w 
rozumieniu art. 1046 § 3 k.p.c. 
Przepis art. 1046 k.p.c. normuje m.in. sposób egzekucji opróżnienia lokali i 
innych pomieszczeń. Paragrafy § 3-8 tego przepisu obejmują szczególne reguły 
postępowania dotyczące opróżnienia „lokali służących zaspokojeniu potrzeb 
mieszkaniowych dłużnika". Polegają one, ogólnie rzecz ujmując, na wyłączeniu 
możliwości usunięcia z lokalu osób zajmujących lokal wraz z dłużnikiem przy 
wykorzystaniu art. 1046 § 2 k.p.c., wskazaniu, że w sytuacji tej wykluczone jest 
zastosowanie art. 791 § 1 k.p.c., nakazie wstrzymania czynności do czasu, gdy 
gmina udostępni tymczasowe pomieszczenie lub gdy dłużnik znajdzie takie 
pomieszczenie, jeżeli egzekucja prowadzona jest na podstawie tytułu 
wykonawczego, z którego nie wynika prawo do lokalu socjalnego lub zamiennego, a 
także wówczas, gdy egzekucja dotyczy osób małoletnich lub 
ubezwłasnowolnionych. W tym przypadku, wstrzymując się z dokonaniem 
czynności, komornik zawiadamia jednocześnie sąd opiekuńczy (art. 1046 § 8 
k.p.c.). Ponieważ przepisy te, jako część prawa procesowego, kształtują określony 
sposób egzekucji, trzeba przyjąć, że wynikająca z nich ochrona dotyczy wszystkich 
dłużników w rozumieniu prawa egzekucyjnego, wobec których egzekwowany jest 
obowiązek opróżnienia określonego bliżej w przepisie lokalu, bez względu na ich 
status materialnoprawny. Obejmie ona zatem także te osoby, których nie dotyczy 
ochrona wynikająca z przepisów ustawy o ochronie praw lokatorów, dlatego, że np. 
nie miały one statusu lokatora w rozumieniu tej ustawy. Stanowisko takie znajduje 

potwierdzenie w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego 
z dnia 20 maja 2005 r., III CZP 6/05 (OSNC 2006, nr 1, poz. 1), już w tym miejscu 
przesądzić więc można, że podnoszone przez wierzyciela argumenty, iż dłużnicy 
nie są „lokatorami” w rozumieniu ustawy o ochronie praw lokatorskich i nie 
przysługuje im prawo do lokalu socjalnego, o którym stanowi art. 14 tej ustawy, 
sytuują się na uboczu problemu. 
Kodeks postępowania cywilnego ani kodeks cywilny nie definiują pojęcia 
„lokal" oraz nie wyjaśniają znaczenia wyrażenie „lokal służący zaspokojeniu potrzeb 
mieszkaniowych dłużnika". Objaśnienie terminu „lokal" dla potrzeb konkretnych 
aktów prawnych można znaleźć np. w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. 
o własności lokali (jedn. tekst: Dz.U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm.), która 
posługuje się nazwą „samodzielny lokal mieszkalny" w art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 
15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (jedn. tekst: Dz.U. z 2003 r. Nr 
119, poz. 1116 ze zm.), lub w art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 września 2006 r. o 
finansowym wsparciu rodzin w nabywaniu własnego mieszkania (Dz.U. Nr 183, poz. 
1354). Trafnie jednak dostrzega się w piśmiennictwie zbieżność pomiędzy formułą 
zastosowaną przez ustawodawcę w art. 1046 § 3 k.p.c. a treścią art. 2 ust. 1 pkt 4 
u.o.p.l. Kodeks, posługując się identycznym znaczeniowo sformułowaniem, 
wyraźnie do tego przepisu nawiązuje, wskazane jest zatem, aby oba tak samo 
brzmiące określenia tłumaczone były w taki sam sposób. Obok tożsamości 
sformułowań, związku pomiędzy art. 1046 § 3 k.p.c. i sposobem rozumienia „lokalu" 
w ustawie o ochronie praw lokatorów można upatrywać także w tym, że wyłączenie 
zastosowania konstrukcji tytułu egzekucyjnego erga omnes (art. 791 k.p.c.) w 
sytuacji, w której lokal służy zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych dłużnika, w 
pewnym stopniu łączy się z mechanizmem przyjętym w art. 15 ust. 1 tej ustawy. 
Artykuł 2 ust. 1 pkt 4 u.o.p.l., operując określeniem „lokal służący zaspokajaniu 
potrzeb mieszkaniowych dłużnika”, nie definiuje go jednak, jak również nie definiuje 
samej nazwy „lokal". Rozstrzyga jedynie, że lokalem w rozumieniu tej ustawy nie 
jest pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, choćby nawet – 
co wynika z kontekstu słownego, w jakim wyłączenie to umieszczono – służyło ono 
zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych.  
W piśmiennictwie można wyodrębnić dwie słabo zarysowane grupy poglądów. 
Pierwsza kładzie nacisk na to, że w przeciwieństwie do art. 3 ustawy z dnia 2 lipca 
1994 r. o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych (jedn. tekst: Dz.U. 1998 r. Nr 

120, poz. 787 ze zm.), w ustawie o ochronie praw lokatorów zrezygnowano z 
kryterium samodzielności oraz z minimalnych cech użytkowych jako elementów 
definicji lokalu, w związku z czym istotny jest sam fakt zamieszkiwania w 
konkretnym pomieszczeniu. Ponieważ definicja lokalu współokreśla granice 
ochrony lokatorów wynikającej z ustawy, ustawodawca wyszedł z założenia, że nie 
jest uzasadnione udzielanie ochrony lokatorom tylko wówczas, gdy zamieszkują w 
lokalu spełniającym jakieś minimalne warunki; twierdzi się, że istotne jest tylko to, 
czy lokal służy do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, choćby np. była to izba 
pozbawiona dostępu do urządzeń sanitarnych. Lokal służący zaspokajaniu potrzeb 
mieszkaniowych nie musi spełniać obowiązujących norm technicznych, może to być 
zatem także lokal przeznaczony na cele inne niż mieszkalne. Uogólniając zauważa 
się, że ustawa o ochronie lokatorów umożliwia ochronę lokatorów wszędzie tam, 
gdzie zamieszkują. Druga grupa autorów podchodzi do zagadnienia ostrożniej. Ich 
wypowiedzi nie wskazują wprawdzie konkretnych standardów, którym powinien 
odpowiadać „lokal" w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 u.o.p.l., akcentują jednak, że 
chodzić musi o pomieszczenie „nadające się do zamieszkania". 
Przekonujące jest zapatrywanie, że art. 2 ust. 1 pkt 4 u.o.p.l. kładzie nacisk na 
faktyczny sposób wykorzystywania lokalu, w oderwaniu od określonych standardów 
oraz jego przeznaczenia. Racją jest, że językowa wykładnia nie dostarcza w tym 
względzie jednoznacznych rezultatów (...), silniejszy jest zatem argument 
celowościowy. Sytuacja, w której fakt zamieszkiwania w lokalu pozbawionym np. 
ogrzewania, oświetlenia lub odbiegającym w inny sposób od standardów 
stawianych pomieszczeniom przeznaczonym na stały pobyt ludzi, wyłącza ochronę 
wynikającą z ustawy o ochronie praw lokatorów jest nie do przyjęcia ze względów 
aksjologicznych. Nie sposób uzasadnić, dlaczego osoba realizująca swoje potrzeby 
mieszkaniowe w pomieszczeniu, które odbiega od poziomu uznawanego za 
minimalny, miałaby z tego powodu być dodatkowo pozbawiona ochrony prawnej 
przysługującej osobom zamieszkującym w lokalach o standardzie wyższym. 
Argument ten zachowuje aktualność również w razie adaptacji pomieszczenia na 
cele mieszkalne, nawet gdyby adaptacja taka została przeprowadzona bez 
uzyskania prawem wymaganego pozwolenia właściwego organu. 
Akceptując ten pogląd można rozważać, czy mimo braku obostrzeń w art. 2 
ust. 1 pkt 4 u.o.p.l. jest pożądane postawienie granicy dla tego rodzaju wykładni. W 
wypowiedziach doktryny kładących nacisk na sam fakt realizacji potrzeb 

mieszkaniowych w jakimś pomieszczeniu nie rozważa się, czy za lokal służący 
celom mieszkaniowym może być uznane pomieszczenie, które według 
współczesnych standardów cywilizacyjnych nie nadaje się do zamieszkania (np. 
piwnica). Idąc tą drogą można dojść do paradoksalnego wniosku, że wynikająca z 
art. 1046 § 4 k.p.c. gwarancja tymczasowego pomieszczenia prowadzi do 
zapewnienia „wyższego" standardu zamieszkania niż dotychczasowy. Inna rzecz, 
że w literaturze wyrażono zapatrywanie, iż również „tymczasowe pomieszczenie", o 
którym mowa w art. 1046 § 4 k.p.c., jest lokalem w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 
u.o.p.l., ponieważ służy zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych dłużnika. Także na 
tle art. 1046 § 3 i nast. k.p.c. za punkt wyjścia należy przyjąć sam fakt 
zamieszkiwania egzekwowanego dłużnika w konkretnym miejscu. Argument o 
braku podstaw dla wyłączania ochrony wobec pewnej grupy dłużników tylko 
dlatego, że są eksmitowani z lokali niespełniających prawnych wymagań 
przewidzianych dla pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi, jest aktualny 
także w tym przypadku. Niczego w tym względzie nie zmienia fakt, że o ile ochrona 
wynikająca z przepisów ustawy o ochronie praw lokatorów przysługuje tylko 
lokatorom w znaczeniu przyjętym w art. 2 ust. 1 pkt 1, a więc nie mają jej np. osoby 
zajmujące lokal samowolnie, o tyle wynikający z art. 1046 § 4 k.p.c. obowiązek 
zapewnienia tymczasowego pomieszczenia dotyczy również takich dłużników. 
Można postawić pytanie, dlaczego osoba, która samowolnie zajęła komfortowy lokal 
ma korzystać ze swego rodzaju moratorium na eksmisję, a osoba zajmująca 
samowolnie pomieszczenie niespełniające minimalnych standardów ma być jej 
pozbawiona. Problem leży więc raczej w samej idei rozciągnięcia nakazu 
zapewnienia tymczasowego pomieszczenia także na osoby, które bez 
jakiegokolwiek tytułu prawnego wykorzystują cudzą własność na cele 
mieszkaniowe. 
Przy rozważaniu, czy w tym kontekście za „lokal służący zaspokajaniu potrzeb 
mieszkaniowych dłużnika" może być uznana altana posadowiona na obszarze 
rodzinnego ogrodu działkowego, rysują się dwa główne problemy. Po pierwsze, 
odpowiedzi wymaga pytanie, czy altana może być uznana za taki lokal w świetle 
minimalnych wymagań faktycznych co do tego, by pomieszczenie nadawało się do 
zamieszkiwania. Po drugie, czy nie istnieją inne powody, które wykluczają 
możliwość uznania altany za lokal w rozumieniu art. 1046 § 3 k.p.c., w 
szczególności wynikające z przepisów ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych. 

Należy zwrócić uwagę, że przepisy nie określają, jakim wymaganiom co do 
wymiarów i standardu powinna czynić zadość altana w ogrodzie działkowym. 
Przepisy Prawa budowlanego wskazują jedynie wymiary altany, poniżej których jej 
budowa nie wymaga pozwolenia na budowę zgłoszenia właściwemu organowi. W 
praktyce altany takie – w zależności od powierzchni działki – mają nierzadko postać 
murowanych budynków z poddaszem, posadowionych na fundamentach, 
wyposażonych w instalację wodno-kanalizacyjną i podłączonych do sieci 
energetycznej. (...) Pomijając fakt, że w okolicznościach sprawy altana wymaga ze 
względu na swoje rozmiary pozwolenia na budowę, stwierdzić można, że nie jest 
wykluczone, by z punktu widzenia standardów zamieszkania altana znajdująca się 
na obszarze rodzinnego ogrodu działkowego mogła być uznana za lokal w 
rozumieniu art. 1046 § 3 k.p.c. Niewątpliwie może ona spełniać kryterium „zdatności 
do zamieszkiwania". 
W odniesieniu do drugiego problemu nie ma żadnych wątpliwości, że budynek 
posadowiony na działce należącej do rodzinnego ogrodu działkowego z założenia 
nie służy celom mieszkalnym, lecz rekreacji oraz wypoczynkowi. Okoliczność ta 
jasno wynika z art. 13 ust. 4 u.r.o.d., według którego działka przeznaczona jest do 
zaspokajania potrzeb użytkownika i jego rodziny w zakresie wypoczynku i rekreacji 
oraz prowadzenia upraw ogrodniczych, z wyłączeniem potrzeb mieszkaniowych. 
Przeznaczenie to podkreśla także § 12 regulaminu. 
Przy tłumaczeniu znaczenia art. 13 ust. 4 u.r.o.d. w rachubę wchodzą dwie 
drogi rozumowania. Po pierwsze, twierdzić można, że skoro działka, z mocy 
wyraźnego przepisu ustawy, nie jest przeznaczona na cele mieszkaniowe, to 
wykluczone jest, aby umieszczona na niej altana była lokalem służącym realizacji 
potrzeb mieszkaniowych w rozumieniu art. 1046 § 3 k.p.c.  
Drugie rozwiązanie sprowadza się do przyznania art. 13 ust. 4 tylko takiego 
znaczenia, że osoba faktycznie zamieszkująca na obszarze rodzinnych ogrodów 
działkowych nie może uzyskać skutecznego tytułu prawnego do zamieszkiwania w 
budynku posadowionym na działce, w związku z czym sprzeczne z prawem byłoby 
np. zawarcie umowy najmu altany na cele mieszkaniowe. W konsekwencji, osoba 
zamieszkująca w altanie, bez względu na to, że w konkretnej sytuacji odpowiada 
ona wymaganiom stawianym lokalom przeznaczonym do zamieszkania, nie 
mogłaby nigdy uzyskać statusu lokatora w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 1 u.o.p.l. i np. 
rościć sobie z tego tytułu uprawnienia do uzyskania lokalu socjalnego. Kierując się 

tytułem ustawy, akcentującym, że jej przedmiotem jest ochrona „praw lokatorów", a 
także jej systematyką, do osoby takiej nie miałby także zastosowania art. 16, 
obejmujący moratorium w zakresie wykonywania wyroków eksmisyjnych w okresie 
zimowym (...) (por. cyt. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 2005 r., III CZP 
6/05).  
Podstawy dla konieczności zapewnienia jakichś gwarancji osobom 
zamieszkującym na obszarze rodzinnego ogrodu działkowego nie mógłby też 
stanowić art. 75 ust. 2 Konstytucji, który – jak podkreśla się w literaturze – stanowi o 
ochronie praw lokatorów, a nie o „ochronie lokatorów". Do takich osób miałby 
jednak wciąż zastosowanie art. 1046 § 3 i nast. k.p.c., gdyż stosowanie tego 
przepisu nie zależy od tego, czy dłużnikowi kiedykolwiek przysługiwał tytuł prawny 
do zajmowanego lokalu. 
Za drugą koncepcją przemawia to, że stanowi ona logiczne rozwinięcie tezy, iż 
pierwszoplanowe znaczenie dla uznania za lokal służący zaspokajaniu potrzeb 
mieszkaniowych ma faktyczny sposób jego wykorzystywania, nie zaś jego 
przeznaczenie. (...) Łatwe do dostrzeżenia są również istotne wątpliwości 
aksjologiczne, nasuwa się bowiem pytanie, dlaczego osoba, która samowolnie 
zajęła lokal mieszkalny, lub osoba znęcająca się nad własną rodziną, korzystać ma 
z dobrodziejstwa gwarancji tymczasowego pomieszczenia, podczas gdy rodzina 
zamieszkująca w altanie, nawet gdy nie zajęła jej samowolnie, ma być tego 
przywileju pozbawiona. 
Ponadto określenie okresu ochrony w art. 1046 § 3 i nast. k.p.c., oderwanego 
od sposobu zachowania się egzekwowanego dłużnika oraz jego sytuacji 
materialnoprawnej, oznacza uznanie przez ustawodawcę, że eksmisja bez 
zapewnienia tymczasowego pomieszczenia jest sprzeczna z godnością człowieka, 
a tym samym nie może do niej dochodzić nawet w razie nagannego zachowania się 
eksmitowanego. (...) 
Przyjmując, że komornik prawidłowo ocenił, czy dłużnikom przysługuje prawo 
do innego lokalu lub pomieszczenia (§ 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra 
sprawiedliwości z dnia 26 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowego trybu 
postępowania w sprawach o opróżnienie lokalu lub pomieszczenia albo o wydanie 
nieruchomości oraz szczegółowych warunków, jakim powinno odpowiadać 
tymczasowe pomieszczenie, Dz.U. Nr 17, poz. 155), mechanizm ochronny 
wynikający z art. 1046 § 3 i nast. k.p.c. w stanie faktycznym sprawy stanowi w 

zasadzie jedyną przeszkodę do wykonania eksmisji rodziny z małoletnimi dziećmi 
bez zapewnienia im schronienia w okresie zimowym. Nie jest tutaj pomocny 
nieuchylony § 151 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 1968 r. 
o czynnościach komorników (Dz.U. Nr 10, poz. 52 ze zm.), odnoszący się jedynie 
do wyroków nakazujących eksmisję z lokalu mieszkalnego, w związku z czym 
możliwości złagodzenia stopnia uciążliwości eksmisji upatrywać można jedynie w 
zastosowaniu art. 320 k.p.c., do czego nie doszło w rozważanej sprawie, bądź też 
we wskazaniu terminu opróżnienia lokalu przez komornika (§ 1 rozporządzenia 
Ministra Sprawiedliwości z dnia 26 stycznia 2005 r.). Środki te mają jednak 
ograniczony zasięg. (...) 
Mając powyższe na względzie podjęto uchwałę, jak wyżej.