III CZP 155/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w uchwale z dnia 7 marca 2008 r. (sygn. III CZP 155/07) rozstrzygnął kluczowe zagadnienie prawne dotyczące zakresu kognicji sądu w postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu, w którym dłużnik poddał się egzekucji na podstawie art. 777 § 1 pkt 4 k.p.c. Sprawa wywodziła się z wniosku wierzyciela Mirosława W. przeciwko dłużnikom Jarosławowi i Ewie M., którzy w akcie notarialnym z dnia 4 sierpnia 2006 r. poddali się egzekucji co do zapłaty kwoty 18 335 zł z odsetkami, w tym umownymi odsetkami za zwłokę w wysokości 15% w skali miesiąca. Sąd Rejonowy w Kole nadał klauzulę wykonalności co do należności głównej i odsetek maksymalnych, ale oddalił wniosek w części dotyczącej umownych odsetek za zwłokę, uznając je za zbyt wygórowane i nieważne. Sąd Okręgowy w Koninie, rozpoznając zażalenie, przedstawił Sądowi Najwyższemu pytanie, czy w postępowaniu klauzulowym dopuszczalna jest ocena materialnoprawnej ważności czynności prawnej, w szczególności zastrzeżenia umownego o odsetkach za opóźnienie, oraz jakie kryteria oceny należy przyjąć. Sąd Najwyższy jednoznacznie stwierdził, że w postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu nie jest dopuszczalna ocena ważności czynności prawnej. Podkreślono, że postępowanie to ma charakter autonomiczny i ogranicza się do badania przesłanek proceduralnych, takich jak zgodność aktu z wymogami ustawowymi dla danego rodzaju tytułu egzekucyjnego oraz sprecyzowanie zobowiązania. Sąd nie bada zasadności ani istnienia obowiązku objętego tytułem. Wszelkie zarzuty dotyczące materialnoprawnej skuteczności czynności, w tym nieważności zastrzeżenia o odsetkach, powinny być podnoszone w odrębnym postępowaniu, np. w powództwie opozycyjnym (art. 840 k.p.c.). Uchwała ta wzmacnia pozycję wierzyciela i usprawnia obrót prawny, zgodnie z intencją ustawodawcy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie zakresu kognicji sądu w postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu, w szczególności w kontekście oceny ważności zastrzeżeń umownych, takich jak odsetki za opóźnienie.
Dotyczy wyłącznie postępowań o nadanie klauzuli wykonalności aktom notarialnym, w których dłużnik poddał się egzekucji. Nie wyłącza możliwości badania ważności czynności w odrębnym postępowaniu.
Zagadnienia prawne (2)
Czy w postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu, w którym dłużnik poddał się egzekucji (art. 777 § 1 pkt 4 k.p.c.), dopuszczalna jest ocena materialnoprawnej ważności czynności prawnej – zastrzeżenia umownego o odsetkach za opóźnienie (art. 481 § 1 k.c.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu nie jest dopuszczalna ocena ważności czynności prawnej.
Uzasadnienie
Kognicja sądu w postępowaniu klauzulowym jest ograniczona do zagadnień proceduralnych, a nie materialnoprawnych. Ocena ważności czynności prawnej, w tym zastrzeżenia o odsetkach, powinna być przeprowadzana w odrębnym postępowaniu, np. w powództwie opozycyjnym.
Jakie winny być przyjęte kryteria prawne oceny materialnoprawnej ważności czynności prawnej w postępowaniu klauzulowym, w szczególności czy do odsetek za opóźnienie z art. 481 § 1 k.c. znajdują zastosowanie przepisy o odsetkach maksymalnych (art. 359 § 21-3 k.c.)?
Odpowiedź sądu
Pytanie stało się bezprzedmiotowe w związku z negatywną odpowiedzią na pierwsze pytanie.
Uzasadnienie
Ponieważ sąd uznał, że ocena materialnoprawna nie jest dopuszczalna w postępowaniu klauzulowym, nie analizował kryteriów takiej oceny ani zastosowania przepisów o odsetkach maksymalnych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Mirosław W. | osoba_fizyczna | wierzyciel |
| Jarosław M. | osoba_fizyczna | dłużnik |
| Ewa M. | osoba_fizyczna | dłużnik |
Przepisy (12)
Główne
k.p.c. art. 777 § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Akt notarialny, w którym dłużnik poddał się egzekucji obejmującej obowiązek zapłaty sumy pieniężnej lub uiszczenia rzeczy oznaczonych co do gatunku, albo obowiązek wydania rzeczy indywidualnie oznaczonej, lokalu, nieruchomości lub statku wpisanego do rejestru, gdy termin uiszczenia lub wydania jest w akcie wskazany, stanowi tytuł egzekucyjny.
Pomocnicze
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli dłużnik opóźni się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie, choćby nie poniósł żadnej szkody i choćby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
k.c. art. 359 § § 21-3
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące odsetek maksymalnych.
k.p.c. art. 795 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Środek zaskarżenia postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności to zażalenie.
k.p.c. art. 365 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Prawomocne orzeczenie sądu wiąże strony i sąd, który je wydał oraz inne sądy i organy państwowe.
k.p.c. art. 840
Kodeks postępowania cywilnego
Dłużnik może żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub w części albo ograniczenia go, jeżeli przeczy okolicznościom, na których oparto wydanie tytułu wykonawczego, a które Adapun nie mogą być badane między wierzycielem a dłużnikiem; w szczególności, jeżeli powołuje się na niezgodność tytułu wykonawczego z zawartym w nim obowiązkiem, na jego nieważność albo na to, że obowiązek wskazany w tytule nie jest wymagalny, albo że został już wykonany, albo że wierzyciel lub dłużnik nie są uprawnieni do świadczenia lub nie są zobowiązani do świadczenia i że forma dokumentu nie odpowiada wymogom wymagalności.
k.p.c. art. 804
Kodeks postępowania cywilnego
Organy egzekucyjne nie są uprawnione do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.
k.p.c. art. 788
Kodeks postępowania cywilnego
Przejście uprawnienia lub obowiązku stwierdzonego tytułem egzekucyjnym na inną osobę.
Prawo o notariacie art. 92
Ustawa - Prawo o notariacie
Wymagania dotyczące sporządzania aktów notarialnych.
Ustawa o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz o zmianie niektórych innych ustaw
Ustawa z dnia 7 lipca 2005 r. wprowadzająca zmiany m.in. dotyczące odsetek maksymalnych.
Ustawa o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw
Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. wprowadzająca nowe rodzaje aktów notarialnych jako tytułów egzekucyjnych.
k.p.c. art. 390 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna uchwały Sądu Najwyższego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kognicja sądu w postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu jest ograniczona do kwestii formalnych i proceduralnych, a nie materialnoprawnych. • Ocena ważności czynności prawnej, w tym zastrzeżenia o odsetkach, powinna być przedmiotem odrębnego postępowania (np. powództwa opozycyjnego). • Postępowanie klauzulowe ma charakter autonomiczny i służy potwierdzeniu zdolności do egzekucji tytułu, a nie jego merytorycznej ocenie.
Odrzucone argumenty
Dopuszczalność oceny materialnoprawnej ważności czynności prawnej (zastrzeżenia o odsetkach) w postępowaniu klauzulowym.
Godne uwagi sformułowania
W postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu [...] nie jest dopuszczalna ocena ważności czynności prawnej. • Istota tego postępowania polega na tym, że nadanie klauzuli wykonalności nie może kreować nowych praw, lecz jedynie potwierdzać zdolność do egzekucji tytułu egzekucyjnego. • Zakres kognicji sądu w tym postępowaniu jest ograniczony do zagadnień proceduralnych. • Usunięciu ewentualnych nieprawidłowości służy powództwo opozycyjne (art. 840 k.p.c.). • niecelowe jest umożliwianie ingerencji organu sądowego w sferę prawa materialnego na etapie postępowania klauzulowego.
Skład orzekający
Józef Frąckowiak
przewodniczący
Jan Górowski
sprawozdawca
Zbigniew Kwaśniewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu kognicji sądu w postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu, w szczególności w kontekście oceny ważności zastrzeżeń umownych, takich jak odsetki za opóźnienie."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie postępowań o nadanie klauzuli wykonalności aktom notarialnym, w których dłużnik poddał się egzekucji. Nie wyłącza możliwości badania ważności czynności w odrębnym postępowaniu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie wyjaśnia istotne ograniczenia proceduralne w postępowaniu egzekucyjnym, co jest kluczowe dla praktyków prawa cywilnego i windykacji. Pokazuje, jak ważne jest rozróżnienie między etapem formalnym a merytorycznym w dochodzeniu roszczeń.
“Czy sąd może badać ważność odsetek w akcie notarialnym? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice postępowania klauzulowego.”
Dane finansowe
WPS: 18 335 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.