III CZP 15/21

Sąd Najwyższy2021-06-23
SAOSCywilnepostępowanie cywilneWysokanajwyższy
interes prawnypowaga rzeczy osądzonejpostępowanie cywilneuchwała SNustalenie stosunku prawnego

Podsumowanie

Sąd Najwyższy w uchwale III CZP 15/21 rozstrzygnął kwestię dopuszczalności powództwa o ustalenie istnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy jego istnienie zostało już prawomocnie ustalone w innym postępowaniu.

Uchwała Sądu Najwyższego III CZP 15/21 dotyczy sytuacji, w której strona dąży do ustalenia istnienia stosunku prawnego lub prawa, mimo że kwestia ta została już prawomocnie rozstrzygnięta w poprzednim postępowaniu. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że w takiej sytuacji powództwo o ustalenie jest niedopuszczalne, chyba że istnieją nowe okoliczności lub cel prawny, który uzasadnia ponowne dochodzenie ustalenia. Kluczowe jest zapobieganie nadużywaniu prawa procesowego i zapewnienie stabilności prawnej.

Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 23 czerwca 2021 r. (sygn. akt III CZP 15/21) zajął stanowisko w kwestii dopuszczalności powództwa o ustalenie istnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy jego istnienie zostało już prawomocnie ustalone w innym postępowaniu. Sąd uznał, że takie powództwo jest niedopuszczalne, ponieważ brak jest interesu prawnego w ustaleniu, które zostało już dokonane. Zasada powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) wyklucza ponowne rozstrzyganie kwestii już prawomocnie zakończonych. Wyjątkiem od tej reguły może być sytuacja, gdy pojawią się nowe okoliczności faktyczne lub prawne, które uzasadniają potrzebę ponownego ustalenia, lub gdy pierwotne ustalenie nie było wystarczające do zaspokojenia interesu prawnego strony. Uchwała ta ma na celu zapobieganie nadużywaniu drogi sądowej i zapewnienie pewności obrotu prawnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, co do zasady nie istnieje interes prawny w ustaleniu istnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy jego istnienie zostało już prawomocnie ustalone w innym postępowaniu.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że powaga rzeczy osądzonej wyklucza ponowne rozstrzyganie kwestii już prawomocnie zakończonych. Brak jest interesu prawnego w ustaleniu, które zostało już dokonane, chyba że istnieją nowe okoliczności lub cel prawny uzasadniający ponowne ustalenie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchwała

Przepisy (1)

Główne

k.p.c. art. 189

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd Najwyższy interpretuje art. 189 k.p.c. w kontekście powagi rzeczy osądzonej, stwierdzając, że brak jest interesu prawnego w ponownym ustaleniu, jeśli sprawa została już prawomocnie rozstrzygnięta.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak interesu prawnego w ponownym ustaleniu, gdy sprawa została już prawomocnie rozstrzygnięta. Zasada powagi rzeczy osądzonej jako podstawa niedopuszczalności ponownego powództwa o ustalenie.

Godne uwagi sformułowania

brak jest interesu prawnego w ustaleniu, które zostało już dokonane powaga rzeczy osądzonej zapobieganie nadużywaniu drogi sądowej

Skład orzekający

Mirosław Bączek

przewodniczący

Krzysztof Strzelczyk

sprawozdawca

Anna Kozłowska

członek

Janusz Strzelce

członek

Grzegorz Myszka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności lub niedopuszczalności powództwa o ustalenie istnienia stosunku prawnego lub prawa w sytuacji, gdy kwestia ta była już przedmiotem prawomocnego rozstrzygnięcia."

Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy przedmiotem ponownego powództwa jest ustalenie tego samego stosunku prawnego lub prawa, które zostało już prawomocnie ustalone.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Uchwała Sądu Najwyższego wyjaśnia fundamentalną kwestię procesową dotyczącą powagi rzeczy osądzonej i interesu prawnego, co jest kluczowe dla praktyków prawa cywilnego.

Czy można dochodzić ustalenia prawa, które już raz zostało ustalone przez sąd?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI