III CZP 15/03
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w uchwale z dnia 11 kwietnia 2003 r. rozstrzygnął zagadnienie prawne dotyczące dopuszczalności drogi sądowej w sprawie, w której Skarb Państwa – Urząd Celny w C. dochodził uznania umowy darowizny za bezskuteczną na podstawie art. 527 § 1 Kodeksu cywilnego. Wierzytelność Skarbu Państwa wynikała z należności celnych, które nie zostały uiszczone przez wspólników spółki cywilnej. Po umorzeniu postępowania egzekucyjnego, jeden ze wspólników zbył swój udział w majątku wspólnym na rzecz syna w drodze darowizny. Sąd Okręgowy powziął wątpliwość, czy sprawa o ochronę wierzytelności publicznoprawnej może być rozpoznana przez sąd cywilny. Sąd Najwyższy, analizując dotychczasowe orzecznictwo i literaturę, uznał, że droga sądowa jest dopuszczalna. Podkreślono, że nawet jeśli wierzytelność ma charakter publicznoprawny, czynność prawna dłużnika (np. darowizna) może wywoływać skutki cywilnoprawne, a ochrona pauliańska ma na celu ochronę wierzyciela przed niewypłacalnością dłużnika poprzez uznanie czynności za bezskuteczną. W związku z tym, sprawa, której przedmiotem jest orzeczenie o takich skutkach, powinna być uznana za sprawę cywilną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie dopuszczalności drogi sądowej w sprawach o ochronę wierzytelności publicznoprawnych za pomocą środków cywilnoprawnych, w szczególności skargi pauliańskiej.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy wierzytelność ma charakter publicznoprawny (należność celna), a czynność prawna dłużnika ma potencjalne skutki cywilnoprawne.
Zagadnienia prawne (1)
Czy dopuszczalna jest droga sądowa w sprawie z opartego na art. 527 § 1 k.c. powództwa wierzyciela należności celnych przeciwko osobie, która nabyła nieruchomość od dłużnika?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, droga sądowa jest dopuszczalna.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że nawet jeśli wierzytelność ma charakter publicznoprawny (należność celna), to czynność prawna dłużnika (np. darowizna) może wywoływać skutki cywilnoprawne. Skarga pauliańska służy ochronie wierzyciela przed niewypłacalnością dłużnika poprzez uznanie czynności za bezskuteczną, a sprawa o takie skutki jest sprawą cywilną.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Skarb Państwa – Urząd Celny w C. | organ_państwowy | powód |
| małoletni Waldemar S. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Alicja S. | osoba_fizyczna | przedstawiciel ustawowy pozwanego |
| Antoni S. | osoba_fizyczna | dłużnik |
| Marcin B. | osoba_fizyczna | wspólnik spółki cywilnej |
Przepisy (5)
Główne
k.c. art. 527 § § 1
Kodeks cywilny
Przepis ten stanowi podstawę do uznania czynności prawnej dłużnika za bezskuteczną wobec wierzyciela, jeśli czynność ta została dokonana z pokrzywdzeniem wierzyciela.
Pomocnicze
k.cel. art. 3 § § 1 pkt 3
Kodeks celny
Definiuje pojęcie dłużnika w sprawach celnych.
Ordynacja podatkowa art. 262
Ustawa – Ordynacja podatkowa
Stanowi o stosowaniu przepisów Ordynacji podatkowej w sprawach celnych.
k.p.c. art. 393¹⁴ § § 1
Ustawa – Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje postępowanie w Sądzie Najwyższym w sprawach cywilnych.
ustawa z dnia 23 listopada 2002 r. art. 59
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Reguluje kompetencje Sądu Najwyższego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Czynność prawna dłużnika, nawet jeśli dotyczy wierzytelności publicznoprawnej, może wywoływać skutki cywilnoprawne. • Sprawa o ochronę wierzyciela przed niewypłacalnością dłużnika poprzez uznanie czynności za bezskuteczną jest sprawą cywilną, niezależnie od charakteru wierzytelności.
Odrzucone argumenty
Sprawy dotyczące należności celnych mają charakter publicznoprawny i powinny być rozstrzygane wyłącznie w trybie administracyjnym, z wyłączeniem drogi sądowej.
Godne uwagi sformułowania
Droga sądowa w sprawie, w której Skarb Państwa – urząd celny domaga się na podstawie art. 527 k. c. ochrony należności z tytułu długu celnego, jest dopuszczalna. • Jeśli zatem powód występuje o udzielenie mu ochrony pauliańskiej i powołuje się na zdarzenie, którym jest dokonanie czynności prawnej między dłużnikiem a osobą trzecią z pokrzywdzeniem powoda, wywołując u niego skutki prawne o charakterze cywilnoprawnym i przedstawiając sądowi do rozpoznania sprawę, której przedmiotem ma być orzeczenie o tych skutkach, to siłą rzeczy należy przyjąć, że przedstawiona sprawa powinna być uznana za sprawę cywilną i to niezależnie od tego jaki jest charakter prawny wierzytelności przysługującej powodowi.
Skład orzekający
Jacek Gudowski
przewodniczący
Tadeusz Domińczyk
sprawozdawca
Zbigniew Strus
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności drogi sądowej w sprawach o ochronę wierzytelności publicznoprawnych za pomocą środków cywilnoprawnych, w szczególności skargi pauliańskiej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy wierzytelność ma charakter publicznoprawny (należność celna), a czynność prawna dłużnika ma potencjalne skutki cywilnoprawne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie dotyczy ważnego zagadnienia kolizji prawa cywilnego i administracyjnego oraz dopuszczalności drogi sądowej w sprawach o charakterze publicznoprawnym, co jest istotne dla praktyków.
“Czy dług celny można odzyskać przez skargę pauliańską? Sąd Najwyższy wyjaśnia!”
Dane finansowe
WPS: 165 926,2 PLN
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.