III CZP 145/07

Sygn. akt III CZP 145/07 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 21 lutego 2008 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Marek Sychowicz (przewodniczący) 
SSN Krzysztof Pietrzykowski 
SSN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca) 
 
Protokolant Iwona Budzik 
 
w sprawie z powództwa D. K. 
przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej "P." w K. 
o zapłatę, 
na posiedzeniu jawnym w Izbie Cywilnej 
w dniu 21 lutego 2008 r., 
na skutek zagadnienia prawnego przedstawionego  
przez Sąd Apelacyjny  
postanowieniem z dnia 20 września 2007 r.,  
 
„Czy przez wydanie w rozumieniu art. 226 § 1 zdanie drugie k.c. 
można uznać utratę posiadania poprzez samowolne pozbawienie 
dotychczasowego posiadacza lokalu przez osobę, której według 
twierdzeń właściciela przysługuje ograniczone prawo rzeczowe do 
tego lokalu ?" 
 
 
odmawia podjęcia uchwały. 
 
 
 
 

 
 
2 
Uzasadnienie 
 
 
Przedstawione Sądowi Najwyższemu do rozpoznania zagadnienie prawne 
wyłoniło się w sprawie z powództwa D. K. przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej „P.” 
w K. o zasądzenie m.in. 110 000 zł z tytułu nakładów poniesionych przez powoda 
na adaptację strychu na lokal mieszkalny. Z okoliczności sprawy wynika, że powód 
w 1996 r. kupił od pozwanej strych, znajdujący się w budynku stanowiącym jej 
własność, w celu zaadoptowania go na lokal mieszkalny. W tym samym roku 
powód otrzymał także przydział wymienionego strychu jako lokalu mieszkalnego. 
Pozwana stwierdziła jednak nieważność tego przydziału w 1998 r. Okazało się 
bowiem, że R. R., który uzyskał od pozwanej przydział strychu przed jego 
sprzedażą powodowi, zachował nabyte prawo. Po dokonaniu nakładów na 
adaptację strychu na mieszkanie, powód utracił posiadanie lokalu. R. R. 
samowolnie zajął wymieniony lokal i  sprzedał go. Powództwo D. K. o ustalenie, że 
przysługuje mu spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu zostało prawomocnie 
oddalone. Sąd stwierdził również, że nieważna jest umowa sprzedaży strychu. 
 
Sąd 
Apelacyjny, 
rozpoznając 
apelację 
powoda 
od 
częściowo 
uwzględniającego dochodzone żądanie wyroku Sądu Okręgowego w K.,  
przedstawił – na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. – przytoczone na wstępie 
zagadnienie prawne. 
 
Sąd Najwyższy  zważył, co następuje: 
 
Ustawodawca, 
przyznając 
sądowi 
drugiej 
instancji 
uprawnienie 
do 
przedstawienia Sądowi Najwyższemu zagadnienia prawnego na podstawie art. 390 
§ 1 k.p.c., uzależnił  skuteczność skorzystania z niego od wystąpienia w sprawie 
poważnych wątpliwości prawnych oraz niezbędności oczekiwanej odpowiedzi dla 
rozstrzygnięcia sprawy (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 17 grudnia 
1991 r., III CZP 129/91, Przegląd Sądowy 1994, z. 3, s. 76 oraz z dnia 27 sierpnia 
1996 r., III CZP 91/96, OSNC 1997, nr 1, poz. 9). 
 
Należy też przypomnieć, że instytucja pytań prawnych – co podkreślił Sąd 
Najwyższy w uchwale z dnia 30 marca 1999 r., III CZP 62/98 (OSNC 1999, nr 10, 
poz. 166) – prowadząca do związania sądów niższej instancji w danej sprawie 

 
 
3 
poglądem Sądu Najwyższego, zawartym w podjętej uchwale, jest wyjątkiem od 
konstytucyjnej zasady podległości sędziów tylko Konstytucji i ustawom (art. 178 ust. 
1 Konstytucji RP). Ze względów na tę wyjątkowość, powinna być zatem stosowana 
w sposób jak najbardziej ścisły, bez żadnych koncesji na rzecz argumentów 
o  nastawieniu celowościowym i utylitarnym. 
 
Przedstawione zagadnienie prawne nie spełnia wymagania niezbędności 
oczekiwanej odpowiedzi dla rozstrzygnięcia sprawy. Powodowi nie przysługuje 
w  stosunku do pozwanej roszczenie oparte na art. 226 § 1 zdanie drugi k.c. 
Przesłanką tego roszczenia jest bowiem zwrot rzeczy (por. orzeczenie Sądu 
Najwyższego z dnia 8 kwietnia 1971 r., III CRN 43/70, OSNC 1972, nr 1, poz. 9). 
Tymczasem pozwana spółdzielnia, co zostało podkreślone w uzasadnieniu 
postanowienia, w ogóle nie wystąpiła przeciwko powodowi z żądaniem wydania 
lokalu mieszkalnego. Ponadto obecnie nie może ona już skutecznie wystąpić 
przeciwko niemu z takim żądaniem ze względu na utratę przezeń posiadania 
lokalu. Zgodnie z  art. 222 § 1 k.c. powództwo windykacyjne przysługuje bowiem 
przeciwko osobie, która faktycznie włada rzeczą (por. wyrok Sądu Najwyższego 
z  dnia 23 września 1992 r., II CRN 99/92 niepubl.). 
 
Legitymowanym biernie w sprawie o zwrot nakładów może być natomiast 
osoba, której przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu. W myśl art. 
251 k.c. do ochrony ograniczonych praw rzeczowych stosuje się bowiem 
odpowiednio przepisy o ochronie własności (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 
6 września 2000 r., II CKN 322/00, niepubl.). Zawarte w przytoczonym przepisie 
szerokie odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów o ochronie własności 
dotyczy nie tylko roszczenia windykacyjnego (art. 222 § 1 k.c.) i negatoryjnego 
(art. 222 § 2 k.c.), ale także przepisów regulujących rozliczenia między 
właścicielem a  posiadaczem rzeczy (art. 224-226 k.c.). Rzecz jednak w tym, że ani 
Rafał R., ani jego następca prawny nie są stroną w sprawie. W konsekwencji 
rozstrzygnięcie przedstawionego zagadnienia prawnego nie jest niezbędne dla 
rozstrzygnięcia sprawy. 
 
Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji 
postanowienia.