III CZP 143/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów rozpatrywał wniosek Prokuratora Generalnego dotyczący rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego, czy w sprawie o ustalenie lub zmianę płci wytoczonej przez osobę transseksualną pozostającą w związku małżeńskim lub posiadającą dzieci, po stronie pozwanej muszą wystąpić obok rodziców również nierozwiedziony małżonek lub dzieci powoda, a ich współuczestnictwo ma charakter jednolitego. Wniosek ten był spowodowany rozbieżnościami w orzecznictwie Sądu Najwyższego, które ujawniły się między wyrokiem z 2013 r. a wyrokiem z 2019 r. Prokurator Generalny argumentował za koniecznością udziału małżonka i dzieci, powołując się na więzi prawne i rodzinne. W toku postępowania Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł o odmowę podjęcia uchwały, twierdząc, że nie ma rozbieżności w orzecznictwie, a Sąd Najwyższy w 2019 r. definitywnie rozstrzygnął kwestię legitymacji biernej po stronie rodziców. Stowarzyszenie Kampania Przeciw Homofobii opowiedziało się za stanowiskiem Sądu Najwyższego z 2019 r. Sąd Najwyższy, oceniając wagę zagadnienia dla praktyki sądowej i osób zainteresowanych, uznał za zasadne przedstawienie sprawy składowi całej Izby Cywilnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie kręgu stron w sprawach o zmianę płci osób transseksualnych, interpretacja przepisów o współuczestnictwie procesowym w sprawach o ustalenie stanu cywilnego.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej, a jego zastosowanie może być ograniczone do podobnych stanów faktycznych i prawnych.
Zagadnienia prawne (1)
Czy w sprawie o ustalenie albo zmianę płci wytoczonej przez osobę transseksualną pozostającą w związku małżeńskim lub posiadającą dzieci, po stronie pozwanej muszą wystąpić obok żyjących rodziców, nierozwiedziony małżonek lub dzieci powoda, a ich współuczestnictwo ma charakter współuczestnictwa jednolitego (art. 73 § 2 w zw. z art. 72 § 2 k.p.c.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy zdecydował o przedstawieniu zagadnienia prawnego składowi całej Izby Cywilnej w celu jego rozstrzygnięcia.
Uzasadnienie
Wniosek Prokuratora Generalnego wynika z rozbieżności w orzecznictwie Sądu Najwyższego co do tego, kto powinien występować po stronie pozwanej w sprawach o zmianę płci osób transseksualnych posiadających małżonka lub dzieci. Sąd uznał, że sprawa ma istotne znaczenie praktyczne i wymaga autorytatywnego rozstrzygnięcia przez całą izbę.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | wnioskodawca |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_państwowy | stanowisko w sprawie |
| Stowarzyszenie Kampania Przeciw Homofobii | inne | stanowisko w sprawie |
| osoba transseksualna | osoba_fizyczna | powód |
| rodzice powoda | osoba_fizyczna | pozwany (potencjalnie) |
| nierozwiedziony małżonek powoda | osoba_fizyczna | pozwany (potencjalnie) |
| dzieci powoda | osoba_fizyczna | pozwany (potencjalnie) |
Przepisy (8)
Główne
k.p.c. art. 73 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy współuczestnictwa jednolitego.
k.p.c. art. 72 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy współuczestnictwa jednolitego.
Pomocnicze
u.SN art. 83 § § 1 i 2
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Podstawa prawna wniosku Prokuratora Generalnego o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego.
u.SN art. 86 § § 2
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Podstawa prawna do przedstawienia zagadnienia składowi całej izby.
k.p.c. art. 59
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek zawiadomienia prokuratora o toczącej się sprawie.
u.RPO art. 16 § ust. 1
Ustawa o Rzeczniku Praw Obywatelskich
Podstawa prawna do zajęcia stanowiska przez Rzecznika Praw Obywatelskich.
k.p.c. art. 63
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do zajęcia stanowiska przez stowarzyszenie.
k.p.c. art. 61 § § 1 pkt 5
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do zajęcia stanowiska przez stowarzyszenie.
Argumenty
Godne uwagi sformułowania
rozbieżność między stanowiskiem zajętym przez Sąd Najwyższy w wyroku z 6 grudnia 2013 r., I CSK 146/13 (...) a poglądem wyrażonym w wyroku z 10 stycznia 2019 r., II CSK 371/18 • istota więzi prawnych łączących transseksualistę występującego o ustalenie zmiany płci metrykalnej z jego nierozwiedzionym małżonkiem oraz dziećmi decyduje o jednolitej postaci współuczestnictwa koniecznego • w sprawie o ustalenie zmiany płci bierną legitymację procesową mają wyłącznie rodzice powoda, a jeżeli nie żyją – kurator ustanowiony przez sąd • stanowisko zajęte w wyroku z 10 stycznia 2019 r., II CSK 371/18, stanowi wyłom w dotychczasowej utrwalonej praktyce orzeczniczej • zarówno z przepisów Konstytucji, jak i Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wynika, iż małżeństwem może być wyłącznie związek kobiety i mężczyzny • Żyjący i nierozwiedziony małżonek oraz małoletnie dzieci transseksualisty mają silniejszą legitymację do występowania po stronie biernej niż żyjący rodzice osoby transseksualnej • nie ulega wątpliwości bardzo istotna waga zagadnienia metrykalnej zmiany płci dla osób zainteresowanych dokonaniem takiej zmiany oraz rosnąca liczba związanych z tym postępowań w praktyce sądowej
Skład orzekający
Joanna Misztal-Konecka
przewodniczący
Beata Janiszewska
członek
Marcin Łochowski
członek
Marcin Krajewski
sprawozdawca
Dariusz Pawłyszcze
członek
Tomasz Szanciło
członek
Kamil Zaradkiewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu stron w sprawach o zmianę płci osób transseksualnych, interpretacja przepisów o współuczestnictwie procesowym w sprawach o ustalenie stanu cywilnego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej, a jego zastosowanie może być ograniczone do podobnych stanów faktycznych i prawnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie i prawnie zagadnienia transpłciowości i jej konsekwencji prawnych, w tym prawa rodzinnego i procesowego, co budzi duże zainteresowanie.
“Czy małżonek i dzieci osoby transseksualnej muszą brać udział w sprawie o zmianę płci? Sąd Najwyższy pochyli się nad kluczowym zagadnieniem.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.