III CZP 138/10
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Okręgowy w Tarnowie, dotyczące składu sądu właściwego do rozpoznania ponownego wniosku o wyłączenie sędziego, opartego na tych samych okolicznościach, co wniosek już wcześniej rozpoznany. W analizowanej sprawie powódka złożyła wniosek o wyłączenie sędziów, który został oddalony. Następnie złożyła kolejny wniosek oparty na tych samych przesłankach, który został odrzucony przez sąd jednoosobowo. Sąd Okręgowy powziął wątpliwości co do prawidłowości tego postępowania. Sąd Najwyższy, odwołując się do historii nowelizacji art. 531 k.p.c. po wyroku Trybunału Konstytucyjnego derogującym art. 53 k.p.c., wskazał, że celem ustawodawcy było zapobieganie nadużywaniu instytucji wyłączenia sędziego. Podkreślono, że ponowny wniosek o wyłączenie sędziego, oparty na tych samych okolicznościach, podlega odrzuceniu przez sąd w składzie trzech sędziów zawodowych, bez udziału sędziego, którego wniosek dotyczy. Jest to zgodne z zasadą nemo iudex in causa sua i zapewnia większą gwarancję bezstronności.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie prawidłowego składu sądu do rozpoznania ponownego wniosku o wyłączenie sędziego opartego na tych samych okolicznościach.
Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z ponownym wnioskiem o wyłączenie sędziego.
Zagadnienia prawne (2)
W jakim składzie orzekającym podlega rozpoznaniu ponowny wniosek strony o wyłączenie sędziego oparty na tych samych okolicznościach, jakie wskazano w uprzednio rozpoznanym merytorycznie wniosku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
O odrzuceniu ponownego wniosku o wyłączenie sędziego opartego na tych samych okolicznościach (art. 531 k.p.c.) orzeka sąd w składzie trzech sędziów zawodowych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że ponowny wniosek o wyłączenie sędziego, oparty na tych samych okolicznościach, jest wnioskiem o wyłączenie w rozumieniu art. 50 k.p.c. Analiza historii nowelizacji art. 531 k.p.c. oraz zasada nemo iudex in causa sua przemawiają za tym, aby o odrzuceniu takiego wniosku orzekał sąd w składzie trzech sędziów zawodowych, bez udziału sędziego, którego wniosek dotyczy.
Czy w składzie orzekającym rozpoznającym ponowny wniosek o wyłączenie sędziego oparty na tych samych okolicznościach może uczestniczyć sędzia, którego ponowny wniosek o wyłączenie dotyczy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w składzie orzekającym rozpoznającym ponowny wniosek o wyłączenie sędziego oparty na tych samych okolicznościach nie może uczestniczyć sędzia, którego wniosek dotyczy.
Uzasadnienie
Odesłanie do odpowiedniego stosowania art. 51 k.p.c. w art. 531 k.p.c. oznacza, że sędzia, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, musi powstrzymać się od udziału w sprawie, w tym od orzekania o samym wniosku. Udział takiego sędziego stanowiłby rażące naruszenie bezstronności zewnętrznej sądu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Małgorzata M. | osoba_fizyczna | powódka |
| Karolina M. | osoba_fizyczna | powódka |
| Tadeusz P. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Zofia K. | osoba_fizyczna | pozwana |
| Emilia P. | osoba_fizyczna | pozwana |
| Władysław K. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Janusz K. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Daniel K. | osoba_fizyczna | pozwany |
| sędzia Piotr M. | inne | sędzia, którego dotyczył wniosek o wyłączenie |
Przepisy (8)
Główne
k.p.c. art. 531
Kodeks postępowania cywilnego
Ponowny wniosek o wyłączenie sędziego, oparty na tych samych okolicznościach lub wniosek oczywiście bezzasadny, podlega odrzuceniu przez sąd w składzie trzech sędziów zawodowych, bez udziału sędziego, którego wniosek dotyczy.
Pomocnicze
k.p.c. art. 51
Kodeks postępowania cywilnego
Odpowiednie stosowanie przepisu nakazującego sędziemu powstrzymanie się od udziału w sprawie, gdy dotyczy go wniosek o wyłączenie.
k.p.c. art. 50
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy dotyczące wniosku o wyłączenie sędziego.
k.p.c. art. 52 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ustanowiony do orzekania o wniosku o wyłączenie sędziego.
k.p.c. art. 49
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanki wniosku o wyłączenie sędziego.
k.p.c. art. 48 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa wyłączenia sędziego.
k.p.c. art. 148 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada jawności posiedzeń.
Konstytucja RP art. 45
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ponowny wniosek o wyłączenie sędziego oparty na tych samych okolicznościach powinien być rozpoznawany przez sąd w składzie trzech sędziów zawodowych, bez udziału sędziego, którego dotyczy. • Zasada nemo iudex in causa sua wymaga, aby sędzia, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, nie brał udziału w jego rozpoznaniu. • Historia nowelizacji art. 531 k.p.c. wskazuje na potrzebę zapewnienia skutecznego mechanizmu zapobiegania nadużywaniu instytucji wyłączenia sędziego.
Godne uwagi sformułowania
O odrzuceniu ponownego wniosku o wyłączenie sędziego opartego na tych samych okolicznościach (art. 531 k.p.c.) orzeka sąd w składzie trzech sędziów zawodowych, bez udziału sędziego, którego ponowny wniosek o wyłączenie dotyczy. • Bezpośrednim skutkiem eliminacji tego przepisu [...] był znaczny wzrost wpływu wniosków o wyłączenie sędziów, ponawianych i opieranych najczęściej na tych samych przesłankach, składanych w celu przewleczenia postępowania, a nierzadko także z zamiarem szykany sędziego. • Dyrektywa odpowiedniego stosowania art. 51 k.p.c. nie pozwala na inną interpretację, a orzekanie przez sędziego o dotyczącym go wniosku o wyłączenie w każdym wypadku stanowiłoby rażące naruszenie bezstronności zewnętrznej sądu i podważałoby jego autorytet, zwłaszcza że na postanowienie o odrzuceniu wniosku nie przysługuje zażalenie. • Przedstawionej wykładni nie narusza dokonane w art. 531 k.p.c. zastrzeżenie, że postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym, co ma wskazywać na odrębność tej regulacji od unormowania zawartego w art. 52 § 2 in fine k.p.c.
Skład orzekający
Jacek Gudowski
przewodniczący-sprawozdawca
Dariusz Dończyk
członek
Barbara Myszka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie prawidłowego składu sądu do rozpoznania ponownego wniosku o wyłączenie sędziego opartego na tych samych okolicznościach."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z ponownym wnioskiem o wyłączenie sędziego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego, które ma wpływ na przebieg postępowań sądowych i gwarancje procesowe stron. Wyjaśnia, jak należy postępować w przypadku nadużywania instytucji wyłączenia sędziego.
“Kiedy ponowny wniosek o wyłączenie sędziego nie może być rozpoznany przez tego samego sędziego?”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.