III CZP 132/06

Uchwała z dnia 15 grudnia 2006 r., III CZP 132/06 
 
Sędzia SN Marek Sychowicz (przewodniczący) 
Sędzia SN Hubert Wrzeszcz 
Sędzia SN Kazimierz Zawada (sprawozdawca) 
 
Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku "S." sp. z o.o. w G. o wpis do Krajowego 
Rejestru Sądowego, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w 
dniu 15 grudnia 2006 r. zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd 
Okręgowy w Gliwicach postanowieniem z dnia 26 września 2006 r.: 
"Czy w wypadku, gdy podwyższenie kapitału zakładowego w spółce z o.o. 
następuje na mocy dotychczasowych postanowień umowy spółki, w której 
przewidziano jedynie maksymalną wysokość podwyższenia i termin podwyższenia 
– w razie nieskorzystania z prawa pierwszeństwa przez wspólników spółki – 
uprawnienie do zaproponowania zakupu udziałów przysługuje bez żadnych 
ograniczeń zarządowi spółki – w sytuacji, gdy uprawnienie to nie zostało ustalone 
ani w umowie spółki, ani w uchwale wspólników o podwyższeniu kapitału 
zakładowego?" 
podjął uchwałę: 
 
Jeżeli nie wszyscy wspólnicy objęli – w stosunku określonym w art. 257 
§ 3 w związku z art. 260 § 2 k.s.h. – udziały w kapitale zakładowym 
podwyższonym na podstawie dotychczasowych postanowień umowy spółki, 
podwyższenie kapitału nie dochodzi do skutku. 
 
Uzasadnienie 
 
(...) W umowie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością „S.” w G. 
dopuszczono możliwość podwyższenia kapitału zakładowego do kwoty 20 000 000 
zł w okresie do dnia 31 stycznia 2020 r. bez zmiany umowy spółki, przy czym 
pokrycie podwyższonego kapitału mogło nastąpić gotówką lub wkładami 
niepieniężnymi. Uchwałą z dnia 21 listopada 2005 r. zgromadzenie wspólników 

podwyższyło kapitał zakładowy o kwotę 94 000 zł przez utworzenie 94 nowych 
udziałów po 1000 zł każdy. W uchwale określono, ile udziałów, proporcjonalnie do 
dotychczasowych udziałów, każdy ze wspólników ma prawo objąć, jednakże ani w 
umowie spółki, ani w omawianej uchwale nie uregulowano postępowania w razie 
nieskorzystania przez wspólników z tego prawa, w szczególności nie przewidziano, 
czy i jakie uprawnienia w tym względzie przysługują zarządowi spółki. 
Zarząd spółki po upływie 30 dni od daty wezwania do objęcia udziałów w 
podwyższonym kapitale przydzielił nieobjęte udziały trzem spośród szesnastu 
wspólników. Objęli oni – jak wynika z uzasadnienia postanowienia Sądu 
Okręgowego – także „udziały zaoferowane ponad ilość wynikającą z 
proporcjonalnego podziału określonego uchwałą” i pokryli je gotówką. 
Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 14 czerwca 2006 r. oddalił wniosek 
spółki „S.” o zarejestrowanie podwyższenia kapitału zakładowego, wskazując, że w 
świetle mającego odpowiednie zastosowanie art. 260 § 2 k.s.h., nakazującego 
proporcjonalne objęcie udziałów w stosunku do udziałów już posiadanych, zarząd 
spółki nie ma kompetencji do zaoferowania nieobjętych udziałów pozostałym 
wspólnikom. 
Sąd Okręgowy, analizując art. 257 § 1 i 3, art. 258 § 1 i art. 260 § 2 k.s.h., 
powziął wątpliwość, której dał wyraz w przedstawionym zagadnieniu prawnym. 
Analizą objął m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2004 r., IV CK 
449/03 („Monitor Prawniczy” 2005, nr 12, s. 603), stwierdzający, że jeżeli udziały w 
podwyższonym kapitale nie zostały objęte na skutek nieskorzystania przez 
wspólników z przysługującego im prawa pierwszeństwa, zarząd spółki, zgodnie z 
art. 258 § 1 k.s.h., może te udziały, pomimo braku w tym względzie postanowień w 
umowie spółki lub uchwale o podwyższeniu kapitału, przedstawić do objęcia 
wybranym przez siebie osobom. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Kodeks spółek handlowych – w ślad za kodeksem handlowym – przewiduje 
dwa sposoby podwyższenia kapitału zakładowego spółki z ograniczoną 
odpowiedzialnością: podwyższenie przez zmianę umowy spółki oraz podwyższenie 
na podstawie dotychczasowych postanowień umowy spółki określających wysokość 
i termin podwyższenia (art. 257 § 1 k.s.h.). 
Podwyższenie przez zmianę umowy spółki stanowi zwykły lub – innymi słowy 
– zasadniczy sposób podwyższenia kapitału zakładowego spółki z ograniczoną 

odpowiedzialnością. Sposób ten wiąże się ściśle z koniecznością określenia w 
umowie spółki wysokości kapitału zakładowego (art. 157 § 1 pkt 3 k.s.h.). Jeżeli 
wysokość kapitału zakładowego podlega określeniu w umowie spółki, to jako 
oczywisty nasuwa się wniosek, że podwyższenie wysokości kapitału zakładowego 
w zasadzie powinno wymagać zmiany umowy spółki. Do podjęcia uchwały w 
sprawie zmiany umowy spółki przez podwyższenie kapitału zakładowego – jak 
każdej uchwały dotyczącej zmiany umowy spółki – potrzebna jest, co do zasady, 
większość dwóch trzecich głosów (art. 246 § 1 k.s.h.). Uchwała ta powinna być 
umieszczona w protokole sporządzonym przez notariusza (art. 255 § 3 k.s.h.). 
Podwyższenie kapitału zakładowego w omawiany sposób może nastąpić przez 
utworzenie nowych udziałów albo przez podniesienie wartości istniejącego udziału 
lub udziałów (por. art. 257 § 2 i art. 258 § 2 k.s.h.). Dotychczasowi wspólnicy mają – 
realizowane na określonych bliżej zasadach – prawo pierwszeństwa do objęcia 
udziałów w podwyższonym przez zmianę umowy spółki kapitale zakładowym w 
stosunku do swoich dotychczasowych udziałów, jednakże postanowienia umowy 
spółki lub uchwały o podwyższeniu kapitału mogą to prawo wyłączyć lub ograniczyć 
(art. 258 § 1 k.s.h.). W rezultacie niektórzy dotychczasowi wspólnicy mogą zostać 
uprawnieni do objęcia udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym w szerszym 
zakresie niż to wynika ze względnie obowiązującej normy art. 258 § 1 k.s.h.; 
uprawnienie do objęcia udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym może być 
też w określonym zakresie przyznane osobom trzecim. 
Uchwała wyłączająca lub ograniczająca przewidziane w art. 258 § 1 k.s.h. 
prawo pierwszeństwa może jednak zapaść tylko na zasadach określonych w art. 
246 § 3 k.s.h., tj. za zgodą wszystkich zainteresowanych wspólników. Nie ma też 
przeszkód do zamieszczenia w umowie spółki lub uchwale o podwyższeniu kapitału 
przez zmianę umowy spółki postanowień upoważniających zarząd lub inny organ 
do przydzielenia na określonych zasadach udziałów nieobjętych z powodu 
nieskorzystania z przewidzianego w art. 258 § 1 k.s.h. prawa pierwszeństwa lub z 
uprawnienia do objęcia udziałów zastrzeżonego w umowie spółki lub uchwale o 
podwyższeniu kapitału. Oświadczenie dotychczasowego wspólnika o objęciu 
nowego udziału lub udziałów albo o objęciu podwyższenia wartości istniejącego 
udziału lub udziałów wymaga zachowania formy aktu notarialnego (art. 258 § 2 
k.s.h.). W formie aktu notarialnego powinno być też wyrażone oświadczenie 
nowego wspólnika o przystąpieniu do spółki i o objęciu udziału lub udziałów o 

oznaczonej wartości nominalnej (art. 259 k.s.h.). Aby podwyższenie w omawiany 
sposób okazało się skuteczne, całość podwyższenia musi zostać objęta oraz 
pokryta wkładami przed rejestracją podwyższenia (art. 262 § 2 k.s.h.; por. aktualną 
drugą część uchwały Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 1993 r., III CZP 15/93, 
OSNC 1993, nr 7-8, poz. 130). 
Wyodrębnionym w art. 260 k.s.h. szczególnym przypadkiem podwyższenia 
kapitału zakładowego przez zmianę umowy spółki jest podwyższenie kapitału 
zakładowego ze środków spółki, tj. ze środków z kapitału zapasowego lub kapitałów 
(funduszy) rezerwowych utworzonych z zysku spółki (tzw. podwyższenie 
papierowe). W razie podwyższenia kapitału zakładowego ze środków spółki, nowe 
udziały przysługują wspólnikom w stosunku do ich dotychczasowych udziałów i nie 
wymagają objęcia (art. 260 § 2 k.s.h.). Przytoczony przepis, zgodnie z art. 260 § 3 
k.s.h., stosuje się również odpowiednio w przypadku podwyższenia ze środków 
spółki wartości nominalnej dotychczasowych udziałów. 
Podwyższenie kapitału zakładowego na podstawie dotychczasowych 
postanowień umowy spółki określających wysokość i termin podwyższenia stanowi 
szczególny w stosunku do przedstawionego wyżej trybu zwykłego, związanego ze 
zmianą umowy spółki, sposób podwyższenia kapitału zakładowego spółki z 
ograniczoną odpowiedzialnością. Podwyższenie kapitału zakładowego na 
podstawie dotychczasowych postanowień umowy spółki nazywane bywa też 
„podwyższeniem uproszczonym”. Nie ulega wątpliwości, że do podjęcia uchwały o 
podwyższeniu kapitału zakładowego na podstawie dotychczasowych postanowień 
umowy spółki nie ma zastosowania art. 246 § 1 k.s.h., wymagający większości 
dwóch trzecich głosów, lecz art. 245 k.s.h., wymagający jedynie bezwzględnej 
większości głosów. Nie budzi również wątpliwości, wynikająca z art. 260 § 2 w 
związku z art. 257 § 3 k.s.h., możliwość podwyższenia kapitału zakładowego na 
podstawie dotychczasowych postanowień umowy spółki przez utworzenie nowych 
udziałów, przypadających wspólnikom w stosunku do ich dotychczasowych 
udziałów. Jest także poza sporem, że w odniesieniu do formy oświadczeń 
dotychczasowych wspólników o objęciu nowych udziałów w kapitale podwyższonym 
na podstawie dotychczasowych postanowień umowy spółki nie stosuje się art. 258 
§ 2, lecz art. 257 § 2 k.s.h. Oświadczenia te nie muszą więc być wyrażone w formie 
aktu notarialnego; wystarcza zachowanie przy ich składaniu – zastrzeżonej pod 
rygorem nieważności – formy pisemnej. 

Wyłoniła się natomiast – stanowiąca istotny element przedstawionego 
zagadnienia prawnego – kontrowersja co do tego, czy w stanie prawnym 
obowiązującym od dnia 15 stycznia 2004 r., tj. od dnia wejścia w życie dodanego do 
art. 257 przepisu § 3 i zmienionego § 2 art. 258 k.s.h., podwyższenie kapitału 
zakładowego na podstawie dotychczasowych postanowień umowy spółki może 
polegać wyłącznie – tak jak to wynika z art. 257 § 3 w związku z art. 260 § 2 k.s.h. – 
na utworzeniu nowych udziałów, które mogą przypaść jedynie dotychczasowym 
wspólnikom i tylko w stosunku do ich dotychczasowych udziałów, czy też regulacja 
wynikająca z art. 257 § 3 w związku z art. 260 § 2 k.s.h. nie wyklucza – tak jak w 
przypadku podwyższenia kapitału przez zmianę umowy spółki – także 
podwyższenia kapitału zakładowego na podstawie dotychczasowych postanowień 
umowy spółki przez podniesienie wartości nominalnej udziałów istniejących, 
wyłączenia lub ograniczenia w umowie spółki lub uchwale o podwyższeniu kapitału 
prawa wspólników do objęcia udziałów w podwyższonym kapitale w stosunku do ich 
dotychczasowych udziałów i przyznania prawa do objęcia udziałów niektórym 
wspólnikom w szerszym zakresie lub przyznania takiego prawa osobom trzecim, a 
także upoważnienia zarządu lub innego organu w umowie spółki lub uchwale o 
podwyższeniu kapitału do przydzielenia na określonych zasadach udziałów 
nieobjętych przez osoby uprawnione na podstawie ustawy lub postanowień 
wspólników innym podmiotom. 
Kontrowersję tę należy rozstrzygnąć na rzecz stanowiska, że podwyższenie 
kapitału zakładowego na podstawie dotychczasowych postanowień umowy spółki 
może, zgodnie z art. art. 257 § 3 w związku z 260 § 2 k.s.h., polegać wyłącznie na 
utworzeniu nowych udziałów, które mogą przypaść jedynie dotychczasowym 
wspólnikom i tylko w stosunku do ich dotychczasowych udziałów. Za stanowiskiem 
tym przemawiają następujące argumenty. 
Zarówno w art. 257 § 3, jak i art. 260 § 2 k.s.h. jest mowa o nowych udziałach. 
Do art. 260 § 3 k.s.h., regulującego przypadek podwyższenia wartości nominalnej 
dotychczasowych udziałów ze środków spółki, przepis art. 257 § 3 k.s.h. nie odsyła. 
W sytuacji, w której jednocześnie z dodaniem art. 257 § 3 k.s.h. uzupełniono art. 
258 § 2 k.s.h. o regulację odnoszącą się do podwyższenia wartości nominalnej 
dotychczasowych udziałów przez zmianę umowy spółki, trudno niedokonanie tego 
odesłania traktować jako przeoczenie. 

Artykuł 260 § 2 k.s.h. ma niewątpliwie charakter bezwzględnie obowiązujący, 
zawarty więc w art. 257 § 3 k.s.h. nakaz odpowiedniego stosowania do 
podwyższenia kapitału zakładowego na podstawie dotychczasowych postanowień 
umowy spółki art. 260 § 2 k.s.h., a w istocie części tego przepisu postanawiającej o 
przysługiwaniu wspólnikom nowych udziałów w stosunku do ich dotychczasowych 
udziałów, sugeruje ujmowanie normy wynikającej z tego odsłania za bezwzględnie 
obowiązującą. Poza tym nie miałoby sensu wprowadzanie regulacji wynikającej z 
art. 257 § 3 w związku z art. 260 § 2 k.s.h., gdyby od przewidzianych w tej regulacji 
zasad można było wprowadzać w umowie spółki lub uchwale o podwyższeniu 
kapitału zakładowego odstępstwa analogiczne do dopuszczalnych według w art. 
258 § 1 k.s.h. Również zgodnie z treścią względnie obowiązującego art. 258 § 1 
k.s.h., dotychczasowi wspólnicy są uprawnieni do objęcia nowych udziałów w 
podwyższonym kapitale zakładowym w stosunku do swoich dotychczasowych 
udziałów. Jeżeliby zatem od zasad przewidzianych w art. 260 § 2 k.s.h., do których 
odsyła art. 257 § 3 k.s.h., miały być dopuszczalne odstępstwa analogiczne do 
możliwych według art. 258 § 1 k.s.h., wystarczyłoby rozciągnięcie zastosowania art. 
258 § 1 k.s.h. zarówno na przypadki podwyższenia kapitału zakładowego przez 
zmianę umowy spółki, jak i przypadki podwyższenia kapitału zakładowego na 
podstawie dotychczasowych postanowień umowy spółki. 
Przedstawiona regulacja podwyższenia kapitału zakładowego na podstawie 
dotychczasowych postanowień umowy spółki może nasuwać pewne zastrzeżenia. 
W szczególności nietrafne z celowościowego punktu widzenia jest wykluczenie 
dopuszczalności podwyższenia kapitału zakładowego na podstawie 
dotychczasowych postanowień umowy spółki przez podniesienie wartości 
nominalnej udziałów istniejących. Nie pozwala ono na korzystanie z podwyższenia 
kapitału zakładowego na podstawie dotychczasowych postanowień umowy spółki w 
sytuacjach, w których wspólnicy mogą mieć tylko jeden udział. Wypowiadane 
jednak przez niektórych autorów twierdzenia, że odesłanie zawarte w art. 257 § 3 
zdanie drugie k.s.h. stanowi błąd legislacyjny uzasadniający niestosowanie tego 
przepisu są przesadzone. Pomijając podniesione wyżej zastrzeżenia co do 
niedopuszczalności podwyższenia kapitału zakładowego przez podniesienie 
wartości nominalnej udziałów, regulacji wynikającej z art. 257 § 3 w związku z art. 
260 § 2 k.s.h. nie można odmówić istotnych cech pozytywnych. Jeżeli 
podwyższenie kapitału zakładowego na podstawie dotychczasowych postanowień 

umowy spółki jest sposobem uproszczonym w stosunku do trybu zwykłego 
łączącego się ze zmianą umowy spółki, to takie ukształtowanie tego podwyższenia, 
które wyklucza zmianę składu wspólników oraz struktury przysługujących im 
udziałów, ma niewątpliwie cechy racjonalności. Podwyższenie mogące prowadzić 
do zmiany składu wspólników oraz naruszenia dotychczasowej struktury udziałów 
powinno być poddane ze względu na stwarzane zagrożenie dla interesów 
wspólników surowszym wymaganiom trybu zwykłego, łączącego się ze zmianą 
umowy spółki. 
Analizowane zatem przez Sąd Okręgowy zapatrywanie nawiązujące do 
wyroku Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2004 r., IV CK 449/03 (...) nie ma 
uzasadnionych podstaw. Jak wyjaśniono, regulacja wynikająca z art. 257 § 3 w 
związku z art. 260 § 2 k.s.h. wyłącza zastosowanie art. 258 § 1 k.s.h. w odniesieniu 
do podwyższenia kapitału zakładowego na podstawie dotychczasowych 
postanowień umowy spółki. 
Niezależnie od tego należy wskazać, że art. 258 § 1 k.s.h. nie daje podstaw 
do przedstawienia przez zarząd nieobjętych przez uprawnionych wspólników 
udziałów – jeżeli takiej możliwości nie przewiduje umowa spółki lub uchwała o 
podwyższeniu kapitału – do objęcia wybranym przez siebie osobom. W krytycznych 
wypowiedziach piśmiennictwa komentujących wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 
czerwca 2004 r., IV CK 449/03, przekonywająco wykazano, że w razie nieobjęcia 
udziałów przez osoby do tego uprawnione na podstawie art. 258 § 1 k.s.h. lub na 
podstawie postanowień umowy spółki albo uchwały wspólników nie jest 
dopuszczalne podejmowanie przez zarząd jakichkolwiek działań zmierzających do 
objęcia udziałów przez inne osoby. 
Dotychczasowe rozważania prowadzą zatem do wniosku, że jeżeli choćby 
jeden ze wspólników nie objął przypadających mu w stosunku określonym w art. 
257 § 3 w związku z art. 260 § 2 k.s.h. udziałów w kapitale zakładowym 
podwyższonym na podstawie dotychczasowych postanowień umowy spółki, 
podwyższenie kapitału nie dochodzi do skutku. 
Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy rozstrzygnął przedstawione 
zagadnienie prawne, jak w uchwale (art. 390 § 1 k.p.c.).