III CZP 13/12

Sygn. akt III CZP 13/12 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 20 kwietnia 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący) 
SSN Barbara Myszka (sprawozdawca) 
SSN Maria Szulc 
 
Protokolant Katarzyna Bartczak 
 
w sprawie z powództwa Skarbu Państwa - Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych  
i Autostrad w Warszawie 
przeciwko Gminie Słupsk 
o zapłatę, 
na posiedzeniu jawnym w Izbie Cywilnej 
w dniu 20 kwietnia 2012 r., 
na skutek zagadnienia prawnego przedstawionego  
przez Sąd Okręgowy w Słupsku 
postanowieniem z dnia 13 stycznia 2012 r., […], 
 
 
"Czy pod pojęciem "dróg ekspresowych" użytym w art. 18 ust. 3 
ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (tekst 
jednolity: Dz. U. 2006 r. Nr 89 poz. 625 ze zm.) należy rozumieć 
każdy rodzaj drogi ekspresowej, określonej w art. 4 pkt. 10 i art. 3 
pkt. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst 
jednolity: Dz.U. 2007 r. Nr 19 poz. 115), zaliczonej do sieci autostrad 
i dróg ekspresowych, niezależnie od nadania im statusu drogi płatnej 

 
2 
poprzez Rozporządzenie Rady Ministrów wydane na podstawie 
delegacji zawartej w treści art. 1 ust. 4 ustawy z dnia 27 października 
1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu 
Drogowym (tekst jednolity: Dz.U. 2004 r. Nr 256 poz. 2571)?" 
 
 
odmawia podjęcia uchwały. 
 
Uzasadnienie 
 
Wyrokiem z dnia 7 października 2011 r. Sąd Rejonowy w Słupsku oddalił 
powództwo Skarbu Państwa – Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad 
skierowane przeciwko Gminie Słupsk o zapłatę kwoty 24 396,48 zł z odsetkami 
z tytułu kosztów oświetlenia drogi ekspresowej S6, stanowiącej obwodnicę Słupska. 
Sąd ustalił, że w 2010 roku wybudowano i oddano do użytku drogę 
ekspresową S6, obwodnicę Słupska, przebiegającą między innymi przez 
nieruchomości należące do pozwanej Gminy. Droga ta jest oznaczona znakiem 
drogowym D7 i posiada limitowaną ilość zjazdów oraz ograniczenia w dostępności 
ruchu pieszych, rowerów, motorowerów, traktorów i pojazdów zaprzęgowych.  
Pismem z dnia 16 sierpnia 2010 r. Główna Dyrekcja Dróg Krajowych 
i Autostrad 
poinformowała 
pozwaną 
o 
konieczności 
ponoszenia 
kosztów 
oświetlenia drogi ekspresowej S6, a następnie obciążyła pozwaną kwotą 24 396,48 
zł z tytułu kosztów oświetlenia w okresie od dnia 21 października 2010 r. do dnia 21 
lutego 2011 r. Pozwana odmówiła dobrowolnego uiszczenia żądanej kwoty, wobec 
czego powód wystąpił z pozwem o zapłatę. 
Sąd Rejonowy uznał, że obwodnica Słupska, jako droga odpowiadająca 
przesłankom określonym w art. 4 pkt 10 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach 
publicznych (jedn. tekst: Dz.U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.), jest w istocie 
drogą ekspresową w rozumieniu przepisów o autostradach płatnych. Zgodnie 
natomiast z art. 18 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne 
(jedn. tekst: Dz.U. z 2006 r. Nr 89, poz. 625 ze zm. – dalej: „Pr. energ.”), przepisy 

 
3 
ust. 1 pkt 2 i 3 tego artykułu, zaliczające do zadań własnych gminy planowanie 
oświetlenia miejsc publicznych i dróg znajdujących się na terenie gminy oraz 
finansowanie oświetlenia ulic, placów i dróg publicznych znajdujących się 
na terenie gminy, nie mają zastosowania do autostrad i dróg ekspresowych 
w rozumieniu przepisów o autostradach płatnych. Po licznych nowelizacjach art. 18 
Pr. energ. – stwierdził Sąd Rejonowy – wyłaniają się wątpliwości, czy i w jakim 
zakresie zadania własne gmin obejmują organizację oświetlenia miejsc publicznych 
i dróg znajdujących się na obszarze gminy. W pierwotnym tekście tego przepisu 
rozróżniano bowiem planowanie, finansowanie i organizację oświetlenia, natomiast 
w aktualnym tekście pojęcie organizacji zostało pominięte. Pomimo braku wyraźnej 
regulacji trzeba jednak przyjąć, że obowiązek organizacji oświetlenia spoczywa na 
gminie w odniesieniu do tych miejsc publicznych i dróg, które znajdują się na 
obszarze danej gminy i które stanowią jej mienie komunalne, względnie znajdują 
się w jej zarządzie. W odniesieniu do innych dróg zadaniem własnym gminy jest 
jedynie planowanie ich oświetlenia, gdyż finansowanie oświetlenia tych dróg 
obciąża budżet państwa, a organizacja oświetlenia – zarządców. Fragment drogi 
ekspresowej S6 stanowiący obwodnicę Słupska nie jest mieniem komunalnym 
pozwanej Gminy ani nie pozostaje w jej zarządzie. Pozwana nie miała też żadnego 
wpływu na zaplanowanie, przebieg i wykonanie obwodnicy, która w niewielkim 
stopniu służy jej mieszkańcom. W tym stanie rzeczy – stwierdził Sąd Rejonowy – 
finansowanie 
oświetlenia 
obwodnicy 
powinno 
być 
wyłączone 
z 
zakresu 
obowiązków pozwanej. 
Przy rozpoznawaniu apelacji powoda Sąd Okręgowy w Słupsku powziął 
poważne wątpliwości, którym dał wyraz w przytoczonym na wstępie zagadnieniu 
prawnym, przedstawionym do rozstrzygnięcia na podstawie art. 390 § 1 k.p.c.  
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Przed 
przystąpieniem 
do 
rozstrzygnięcia 
zagadnienia 
prawnego 
przedstawionego w trybie art. 390 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy powinien zbadać, czy 
spełnione zostały wszystkie określone w tym przepisie przesłanki, warunkujące 
podjęcie uchwały. Kontroli podlega również prawidłowość wydania przez sąd 
drugiej 
instancji 
postanowienia 
o 
przedstawieniu 
zagadnienia 
prawnego 

 
4 
(zob. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 2005 r., III CZP 93/04, nie 
publ. i z dnia 19 listopada 2008 r., III CZP 21/08, nie publ. oraz dalsze orzeczenia 
powołane w uzasadnieniach obu postanowień). 
Wypełniając ten obowiązek trzeba stwierdzić, że postanowienie Sądu 
Okręgowego z dnia 13 stycznia 2012 r. o przedstawieniu zagadnienia prawnego 
Sądowi Najwyższemu zostało wydane w postępowaniu dotkniętym nieważnością 
z powodu braku należytego umocowania pełnomocników strony powodowej 
(art. 379 pkt 2 k.p.c.). W toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji strona 
ta ustanowiła dwóch pełnomocników w osobach radców prawnych R. T. i E. J. (k. 6 
– 7 i k. 85 – 86), które na przemian występowały w tym postępowaniu, natomiast 
apelację podpisała radca R. T. „w oparciu o znajdujące się w aktach sprawy 
pełnomocnictwo”. W celu wykazania swojego umocowania radca R. T. przedłożyła 
uwierzytelnioną przez siebie kserokopię dokumentu pełnomocnictwa. Dokonane 
poświadczenie nie czyni jednak zadość wymaganiom określonym w art. 6 ust. 3 
ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (jedn. tekst: Dz.U. z 2010 r. Nr 
10, poz. 65 ze zm. – dalej: „u.r.p.”). Odnosi się to także do poświadczeń obu 
kserokopii 
dokumentów 
wykazujących 
umocowanie 
organu 
udzielającego 
pełnomocnictwa (k. 7 i 86). 
Artykuł 89 § 1 k.p.c., obowiązujący w czasie składania pełnomocnictw 
w niniejszej sprawie w brzmieniu ustalonym przez  ustawę nowelizującą z dnia 
9 stycznia 2009 r. (Dz. U. Nr 26, poz. 156), stanowił m.in., że pełnomocnik jest 
obowiązany przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy 
pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa 
oraz że adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także radca Prokuratorii 
Generalnej Skarbu Państwa mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im 
pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie.  
Sposób sporządzania przez radcę prawnego poświadczeń odpisów 
dokumentów za zgodność z okazanym oryginałem został określony w art. 6 ust. 3 
u.r.p., zgodnie z którym poświadczenie - obok wskazanej w tym przepisie 
koniecznej treści – powinno zawierać podpis radcy prawnego, datę i oznaczenie 
miejsca jego sporządzenia, na żądanie – również godzinę dokonania czynności; 

 
5 
jeżeli dokument zawiera cechy szczególne (dopiski, poprawki lub uszkodzenia) – 
powinno to zostać stwierdzone w poświadczeniu. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy 
w uchwale z dnia 30 listopada 2011 r., III CZP 70/11 (dotąd nie publ.), sposób 
sporządzania 
przez 
radcę 
prawnego 
poświadczeń 
odpisów 
dokumentów 
za zgodność z okazanym oryginałem, określony w art. 6 ust. 3 u.r.p., 
ma zastosowanie 
również 
do 
uwierzytelniania 
odpisu 
pełnomocnictwa. 
Niespełnienie któregokolwiek z określonych w tym przepisie wymagań sprawia, 
że poświadczenie nie ma ustawowo wymaganych cech, wobec czego nie jest 
wierzytelne. 
Dołączona do akt sprawy przez radcę prawnego R. T. uwierzytelniona przez 
nią kserokopia pełnomocnictwa nie zawiera oznaczenia miejsca sporządzenia 
odpisu, nie spełnia więc wszystkich wymagań określonych w art. 6 ust. 3 u.r.p. Brak 
ten uniemożliwia ustalenie gdzie stwierdzono istnienie dokumentu o treści tożsamej 
z odpisem. Wymagań określonych w art. 6 ust. 3 u.r.p. nie spełniają również 
dołączone do obu pełnomocnictw uwierzytelnione kserokopie dokumentów 
wykazujących umocowanie organów Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i 
Autostrad, które udzielały pełnomocnictwa procesowego radcom prawnym R. T. i E. 
J. Poświadczenie dokonane przez radcę R. T. nie zawiera wskazania miejsca 
sporządzenia odpisu (k. 7), natomiast poświadczenie dokonane przez radcę E. J. – 
daty i miejsca sporządzenia odpisu (k. 86). 
W sytuacji, w której mocodawcą jest osoba prawna działająca przez swoje 
organy (art. 39 k.c.), pełnomocnik procesowy dla wykazania swojego umocowania 
powinien – obok dokumentu pełnomocnictwa lub jego wierzytelnego odpisu – 
przedstawić również dokument (wierzytelny odpis dokumentu) potwierdzający, 
że osoba udzielająca pełnomocnictwa jest uprawniona do działania za mocodawcę. 
Postępowanie toczące się z udziałem w charakterze pełnomocnika 
procesowego 
osoby, 
która 
wprawdzie 
może 
być 
pełnomocnikiem, 
ale 
nie przedłożyła dokumentu pełnomocnictwa wykazującego umocowanie do 
występowania w imieniu strony i nie została wezwana w trybie art. 130 § 1 k.p.c. do 
jego przedłożenia, a brak w postaci nienależytego umocowania pełnomocnika nie 
został usunięty, jest dotknięte nieważnością z przyczyny wskazanej w art. 379 pkt 2 

 
6 
in fine k.p.c. (zob. uchwalę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 
stycznia 2009 r., III CZP 118/08, OSNC 2009, nr 6, poz. 76, uchwałę Sądu 
Najwyższego z dnia 30 marca 2006 r., III CZP 14/06, OSNC 2006, nr 10, poz. 165 
oraz postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 27 października 2004 r., IV CZ 
135/04, nie publ. i z dnia 28 sierpnia 2008 r., III CZP 22/08, nie publ.). 
Skoro postanowienie o przedstawieniu zagadnienia prawnego zapadło 
w warunkach nieważności postępowania, nie zostały spełnione warunki do podjęcia 
uchwały. 
Niezależnie od wskazanej przyczyny niemożności podjęcia uchwały trzeba 
również zauważyć, że dla rozstrzygnięcia przedstawionego zagadnienia prawnego 
konieczne jest jednoznaczne ustalenie, czy sporny odcinek drogi S6 został 
wybudowany jako płatna droga ekspresowa na podstawie ustawy z dnia 
27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu 
Drogowym (jedn. tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2571 ze zm.). 
W dotychczasowym postępowaniu Sąd orzekający nie poczynił takich ustaleń ani 
nie podjął  tym kierunku żadnych starań. 
Z przytoczonych wyżej powodów Sąd Najwyższy na podstawie art. 61 § 1 
ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. Nr 240, poz. 2052 
ze zm.) odmówił podjęcia uchwały. 
 
/km/