III CZP 13/09
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozstrzygnął zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Apelacyjny w Katowicach, dotyczące interpretacji przepisów Kodeksu postępowania cywilnego regulujących sądownictwo polubowne. Sprawa dotyczyła pozwu o uchylenie uchwały nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników spółki, który został odrzucony przez Sąd Okręgowy w Gliwicach z uwagi na istnienie zapisu na sąd polubowny w umowie spółki. Sąd Apelacyjny, rozpoznając zażalenie, powziął wątpliwość prawną, czy art. 1163 § 1 k.p.c., który stanowi o wiążącym charakterze zapisu na sąd polubowny w umowie (statucie) spółki handlowej, jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 1157 k.p.c. Ten ostatni przepis określa ogólne zasady poddawania sporów pod rozstrzygnięcie sądu polubownego, wymagając, aby spór mógł być przedmiotem ugody sądowej. W doktrynie istniały rozbieżności w tej kwestii. Sąd Najwyższy, analizując przepisy, doszedł do wniosku, że art. 1163 § 1 k.p.c. nie jest normą szczególną wobec art. 1157 k.p.c. Oba przepisy mają bowiem odmienny przedmiot regulacji: art. 1157 k.p.c. wyznacza ogólne granice zdatności arbitrażowej sporu, opierając się na zdatności ugodowej, podczas gdy art. 1163 § 1 k.p.c. reguluje jedynie skutki prawne zapisu na sąd polubowny zawartego w umowie (statucie) spółki. Sąd Najwyższy podkreślił, że przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do nieuzasadnionych wniosków, m.in. w kontekście sporów pracowniczych czy różnego traktowania zapisów na sąd polubowny w zależności od ich umiejscowienia. W konsekwencji, Sąd Najwyższy podjął uchwałę stwierdzającą, że art. 1163 § 1 k.p.c. nie jest normą szczególną wobec art. 1157 k.p.c., co oznacza, iż wymóg zdatności ugodowej sporu obowiązuje również w sporach ze stosunku spółki handlowej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja relacji między ogólnymi a szczególnymi przepisami dotyczącymi sądownictwa polubownego, zwłaszcza w kontekście sporów ze stosunku spółek handlowych i wymogu zdatności ugodowej.
Dotyczy specyficznej relacji między art. 1157 a 1163 § 1 k.p.c. w polskim prawie procesowym.
Zagadnienia prawne (1)
Czy art. 1163 § 1 k.p.c. jest normą szczególną wobec art. 1157 k.p.c. w zakresie uregulowania przedmiotowego zakresu sporów, które można poddać pod rozstrzygnięcie sądu polubownego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 1163 § 1 k.p.c. nie zawiera normy szczególnej w stosunku do art. 1157 k.p.c. w zakresie wymagania, aby spory poddane pod rozstrzygnięcie sądu polubownego mogły być przedmiotem ugody sądowej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że oba przepisy mają odmienny przedmiot regulacji. Art. 1157 k.p.c. określa ogólne przesłanki zdatności arbitrażowej sporu (w tym zdatność ugodową), natomiast art. 1163 § 1 k.p.c. reguluje jedynie skutki prawne zapisu na sąd polubowny zawartego w umowie (statucie) spółki. Przyjęcie, że art. 1163 § 1 k.p.c. jest przepisem szczególnym, prowadziłoby do niekonsekwencji interpretacyjnych, w tym w odniesieniu do sporów pracowniczych i różnego traktowania zapisów na sąd polubowny.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| "H.P." S.A. w R.Ś. | spółka | powód |
| "G.Z.P.", sp. z o.o. w R.Ś. | spółka | pozwany |
| Andrzej J. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania (wspomniany) |
Przepisy (6)
Główne
k.p.c. art. 1157
Kodeks postępowania cywilnego
Określa ogólne przesłanki zdatności arbitrażowej sporu, w tym wymóg, aby spór mógł być przedmiotem ugody sądowej.
Pomocnicze
k.p.c. art. 1163 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Stanowi, że zapis na sąd polubowny dotyczący sporów ze stosunku spółki handlowej, zamieszczony w umowie (statucie), wiąże spółkę i jej wspólników. Nie jest jednak przepisem szczególnym wobec art. 1157 k.p.c. w zakresie wymogu zdatności ugodowej.
k.p.c. art. 1165 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 390 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 397 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Ustawa o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego
Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. (Dz.U. Nr 178, poz. 1478), wprowadzająca nową regulację sądownictwa polubownego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 1163 § 1 k.p.c. nie jest normą szczególną wobec art. 1157 k.p.c., ponieważ oba przepisy mają różny przedmiot regulacji. • Art. 1157 k.p.c. określa ogólne przesłanki zdatności arbitrażowej sporu, podczas gdy art. 1163 § 1 k.p.c. reguluje skutki prawne zapisu na sąd polubowny w umowie spółki. • Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do niekonsekwencji interpretacyjnych, w tym w odniesieniu do sporów pracowniczych i różnego traktowania zapisów na sąd polubowny w zależności od ich umiejscowienia.
Odrzucone argumenty
Art. 1163 § 1 k.p.c. jest normą szczególną wobec art. 1157 k.p.c., co wyłącza wymóg zdatności ugodowej sporu ze stosunku spółki handlowej. • Skreślenie projektowanego art. 1157 § 2 k.p.c. (wyłączającego zaskarżanie uchwał organów osób prawnych) przemawia za dopuszczalnością objęcia tych spraw zapisem na sąd polubowny na podstawie art. 1163 § 1 k.p.c.
Godne uwagi sformułowania
Przepis art. 1163 § 1 k.p.c. nie zawiera normy szczególnej w stosunku do art. 1157 k.p.c. w zakresie wymagania, aby spory poddane pod rozstrzygnięcie sądu polubownego mogły być przedmiotem ugody sądowej. • art. 1157 k.p.c. wyznacza granice zdatności arbitrażowej sporu, stanowiąc, że zasadniczym kryterium tej zdatności – zarówno w sprawach o prawa majątkowe, jak i w sprawach o prawa niemajątkowe – jest zdatność ugodowa sporu, natomiast art. 1163 § 1 k.p.c. ... stanowi jedynie o tym, że zapis na sąd polubowny może zostać umieszczony w umowie (statucie) spółki handlowej i że wiąże wówczas spółkę i jej wspólników.
Skład orzekający
Marian Kocon
przewodniczący
Józef Frąckowiak
członek
Hubert Wrzeszcz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja relacji między ogólnymi a szczególnymi przepisami dotyczącymi sądownictwa polubownego, zwłaszcza w kontekście sporów ze stosunku spółek handlowych i wymogu zdatności ugodowej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej relacji między art. 1157 a 1163 § 1 k.p.c. w polskim prawie procesowym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie wyjaśnia kluczową kwestię interpretacyjną dotyczącą zakresu stosowania zapisów na sąd polubowny w spółkach handlowych, co jest istotne dla praktyków prawa gospodarczego i arbitrażystów.
“Czy spory w spółkach zawsze trafiają do sądu polubownego? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe ograniczenia.”
Sektor
prawo spółek
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.