III CZP 13/02
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy, w składzie siedmiu sędziów, rozpatrywał zagadnienie prawne przedstawione przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego dotyczące zasad rozliczania kosztów procesu. Wniosek obejmował trzy główne kwestie: 1) czy sąd jest związany wysokością wynagrodzenia adwokata w spisie kosztów, jeśli mieści się ona w granicach stawek, czy może ją zredukować, 2) jak powinna być udokumentowana wysokość wynagrodzenia pełnomocnika, oraz 3) czy podatek VAT należy zaliczyć do kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zanim sprawa została rozpoznana, Pierwszy Prezes SN cofnął wniosek w zakresie pierwszego pytania z powodu zmiany stanu prawnego. W odniesieniu do pozostałych pytań, Sąd Najwyższy uznał, że nie zachodzą przesłanki do podjęcia uchwały, ponieważ nie wykazano istnienia rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych ani wątpliwości w praktyce orzeczniczej w rozumieniu ustawy o Sądzie Najwyższym. Sąd podkreślił, że wyjaśnienie przepisów prawnych w drodze uchwały jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy stosowanie tych przepisów wywołało wątpliwości w praktyce orzeczniczej innych sądów. W przypadku drugiego pytania, Sąd stwierdził, że art. 109 k.p.c. wymaga złożenia spisu kosztów, a nie udokumentowanego spisu, a sam spis podlega ocenie sądu na zasadach ogólnych. W odniesieniu do trzeciego pytania, Sąd wskazał, że wcześniejsze orzecznictwo nie wykazało potrzeby doliczania VAT do kosztów, a podniesione wątpliwości odzwierciedlają krytyczną ocenę doktryny, a nie praktyki orzeczniczej. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały w pozostałym zakresie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie braku obowiązku udokumentowania spisu kosztów i kontroli sądowej nad nim. Wyjaśnienie przesłanek do podjęcia uchwały przez Sąd Najwyższy.
Dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji przepisów dotyczących opłat adwokackich i radcowskich oraz VAT. Nie rozstrzyga bezpośrednio kwestii VAT z uwagi na brak wątpliwości w praktyce orzeczniczej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd jest bezwzględnie związany wysokością wynagrodzenia adwokata wskazaną w spisie kosztów, jeśli mieści się ona w granicach stawek określonych w rozporządzeniu, czy też może ją zredukować, jeśli opłata rażąco narusza kryteria?
Odpowiedź sądu
Nie podjęto uchwały z powodu cofnięcia wniosku w tym zakresie.
Uzasadnienie
Wniosek został cofnięty z powodu zmiany stanu prawnego po jego złożeniu.
Czy i w jaki sposób powinna być udokumentowana wysokość wynagrodzenia pełnomocnika w spisie kosztów?
Odpowiedź sądu
Nie podjęto uchwały.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że art. 109 k.p.c. wymaga złożenia spisu kosztów, a nie udokumentowanego spisu. Spis podlega ocenie sądu na zasadach ogólnych (art. 233 k.p.c.). Nie stwierdzono wątpliwości w praktyce orzeczniczej.
Czy do kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw i celowej obrony zalicza się podatek VAT?
Odpowiedź sądu
Nie podjęto uchwały.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że nie wykazano wątpliwości w praktyce orzeczniczej, a podniesione kwestie odzwierciedlają krytyczną ocenę doktryny, a nie praktyki. Zmiana stanu prawnego mogła zrodzić nowe wątpliwości, które nie znalazły jeszcze odbicia w praktyce.
Przepisy (10)
Główne
k.p.c. art. 109
Kodeks postępowania cywilnego
Wymaga złożenia spisu kosztów, a nie udokumentowanego spisu. Spis podlega ocenie sądu na zasadach ogólnych (art. 233 k.p.c.).
u.SN art. 16 § 2 i 3
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Podstawa do przedstawienia zagadnienia prawnego składowi siedmiu sędziów.
u.SN art. 13 § 3
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Przesłanka do podjęcia uchwały - wyjaśnienie przepisów prawnych budzących wątpliwości w praktyce lub których stosowanie wywołało rozbieżność w orzecznictwie.
u.SN art. 20 § 2
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Nakazuje pozostawienie wniosku bez rozpoznania w przypadku jego cofnięcia.
Pomocnicze
k.p.c. art. 233
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oceny dowodów przez sąd, stosowany do weryfikacji spisu kosztów.
u.SN art. 1 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Określa Sąd Najwyższy jako naczelny organ sądowy.
u.SN art. 2 § 1 i 3
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Określa rolę SN w zapewnieniu prawidłowości i jednolitości wykładni prawa i praktyki sądowej.
Konstytucja RP art. 183 § 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Umacnia rolę SN w sprawowaniu nadzoru nad sądami powszechnymi i wojskowymi w zakresie orzekania.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 grudnia 1997 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz opłat za czynności radców prawnych
Przepis, którego interpretacja była przedmiotem wątpliwości, utracił moc.
u.p.t.u.
Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Przepis dotyczący VAT, którego stosowanie w kontekście kosztów procesu było przedmiotem dyskusji.
Argumenty
Godne uwagi sformułowania
Strona nie ma obowiązku udokumentowania wysokości kosztów wymienionych w spisie (art. 109 k.p.c.); spis podlega kontroli sądu na podstawie art. 233 k.p.c. • wyjaśnienie przepisów prawnych budzących wątpliwości w praktyce lub których stosowanie wywołało rozbieżność w orzecznictwie • wątpliwości w praktyce podległej nadzorowi judykacyjnemu Sądu Najwyższego • nie można kreować obowiązku udokumentowania wysokości kosztów wymienionych w spisie
Skład orzekający
Tadeusz Ereciński
przewodniczący
Irena Gromska-Szuster
sędzia
Maria Grzelka
współsprawozdawca
Jacek Gudowski
sędzia
Barbara Myszka
sprawozdawca
Zbigniew Strus
sędzia
Marek Sychowicz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie braku obowiązku udokumentowania spisu kosztów i kontroli sądowej nad nim. Wyjaśnienie przesłanek do podjęcia uchwały przez Sąd Najwyższy."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji przepisów dotyczących opłat adwokackich i radcowskich oraz VAT. Nie rozstrzyga bezpośrednio kwestii VAT z uwagi na brak wątpliwości w praktyce orzeczniczej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 4/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych z kosztami procesu, ale jej rozstrzygnięcie (lub jego brak) jest oparte na formalnych przesłankach (cofnięcie wniosku, brak wątpliwości w praktyce), co czyni ją mniej interesującą dla szerszego grona odbiorców niż sprawa z nietypowymi faktami.
“Czy sąd musi akceptować każdy spis kosztów? Sąd Najwyższy wyjaśnia zasady kontroli wydatków w procesie.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.