III CZP 129/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w składzie trzech sędziów rozpoznał zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Rejonowy w Raciborzu, dotyczące dopuszczalności zmiany postanowienia przez jego uchylenie w ramach zażalenia niedewolutywnego (art. 394[1a] k.p.c.) po zmianach wprowadzonych ustawą z 4 lipca 2019 r. Sąd Rejonowy powziął wątpliwości w związku z pojawieniem się w orzecznictwie sądów drugiej instancji linii orzeczniczej, zgodnie z którą orzeczenia kończące lub wstrzymujące postępowanie są „zmieniane przez ich uchylenie” bez dodatkowego wyrzeczenia, a uzasadnienia sporządzane są na wniosek strony. Sąd Rejonowy zauważył, że część sądów stosuje odmienne zasady, a także odwołał się do poglądów doktryny, które wskazują na zmieniającą funkcję orzeczenia uchylającego. Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały, stwierdzając, że sąd pytający nie wykazał istnienia poważnych wątpliwości prawnych ani niezbędności odpowiedzi do rozstrzygnięcia sprawy, a także nie przedstawił własnej propozycji rozstrzygnięcia. Sąd Najwyższy podkreślił, że instytucja pytań prawnych powinna być wykładana ściśle i nie może służyć przerzuceniu decyzji jurysdykcyjnej na Sąd Najwyższy. Ubocznie Sąd Najwyższy wskazał, że orzeczenie uchylające zaskarżone postanowienie w ramach zażalenia niedewolutywnego ma charakter reformatoryjny i jest równoznaczne ze zmianą postanowienia, a kwestia uzasadnienia z urzędu jest bezprzedmiotowa w kontekście takiego rozstrzygnięcia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie odmowy podjęcia uchwały przez Sąd Najwyższy w sprawie zagadnień prawnych przedstawionych przez sądy niższych instancji, ze szczególnym uwzględnieniem wymogów formalnych i merytorycznych stawianych takim pytaniom.
Dotyczy specyficznej procedury przedstawiania zagadnień prawnych Sądowi Najwyższemu i nie rozstrzyga bezpośrednio kwestii proceduralnych w sprawach cywilnych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy w stanie prawnym ukształtowanym na mocy ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw dopuszczalne jest na skutek rozpoznania zażalenia, o którym mowa w art. 394[1a] § 1 k.p.c., wydanie przez inny skład sądu pierwszej instancji, na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. w zw. z art. 397 § 3 k.p.c., orzeczenia o treści „zmienić zaskarżone postanowienie przez jego uchylenie”?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały, ale w uzasadnieniu wskazał, że orzeczenie uchylające zaskarżone postanowienie i niezawierające innego wyrzeczenia jest orzeczeniem zmieniającym.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że sąd pytający nie wykazał istnienia poważnych wątpliwości prawnych ani niezbędności odpowiedzi do rozstrzygnięcia sprawy, a także nie przedstawił własnej propozycji rozstrzygnięcia. Ubocznie wskazano, że orzeczenie uchylające zaskarżone postanowienie w ramach zażalenia niedewolutywnego ma charakter reformatoryjny i jest równoznaczne ze zmianą postanowienia.
Czy w przypadku pozytywnej odpowiedzi na powyższe pytanie, orzeczenie o treści „zmienić zaskarżone postanowienie przez jego uchylenie” podlega uzasadnieniu z urzędu (art. 397 § 2 zd. 1 k.p.c.)?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały, ale w uzasadnieniu wskazał, że kwestia uzasadnienia z urzędu jest bezprzedmiotowa w kontekście orzeczenia zmieniającego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że sąd pytający nie wykazał istnienia poważnych wątpliwości prawnych ani niezbędności odpowiedzi do rozstrzygnięcia sprawy. Ubocznie wskazano, że skoro orzeczenie uchylające jest orzeczeniem zmieniającym, to kwestia uzasadnienia z urzędu jest bezprzedmiotowa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Wspólnota Mieszkaniowa N. przy ul. [...] w R. | inne | powódka |
| M. K. | inne | pozwany |
Przepisy (15)
Główne
k.p.c. art. 394 § 1a § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 386 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 397 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw
k.p.c. art. 390 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Pomocnicze
k.p.c. art. 177 § 1 pkt 6
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 148 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 397 § 2 zd. 1
Kodeks postępowania cywilnego
Konstytucji RP art. 178 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.p.c. art. 394 § 1a § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 395
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 396
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 397 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 386 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Najwyższy nie jest organem właściwym do rozstrzygania sporów jurysdykcyjnych ani do udzielania odpowiedzi na pytania techniczne dotyczące sposobu formułowania orzeczeń, jeśli nie budzą one poważnych wątpliwości prawnych i nie są niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy.
Godne uwagi sformułowania
Instytucja pytań prawnych [...] jest wyjątkiem od konstytucyjnej zasady podległości sędziów tylko Konstytucji RP oraz ustawom. • Powołany przepis powinien być zatem wykładany w sposób jak najbardziej ścisły, bez odwoływania się do argumentów o charakterze celowościowym lub utylitarnym. • Instytucja zagadnień prawnych nie może być wykorzystywana do przerzucenia na Sąd Najwyższy decyzji jurysdykcyjnej obciążającej sąd orzekający. • Zagadnienie prawne przedstawione Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia nie może sprowadzać się do pytania o sposób rozstrzygnięcia sprawy, musi mieć ono charakter abstrakcyjny i budzić rzeczywiście poważne wątpliwości. • Orzeczenie uchylające zaskarżone postanowienia i niezawierające innego wyrzeczenia w istocie jest orzeczeniem zmieniającym to postanowienie.
Skład orzekający
Mariusz Łodko
przewodniczący
Ewa Stefańska
sprawozdawca
Mariusz Załucki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy podjęcia uchwały przez Sąd Najwyższy w sprawie zagadnień prawnych przedstawionych przez sądy niższych instancji, ze szczególnym uwzględnieniem wymogów formalnych i merytorycznych stawianych takim pytaniom."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury przedstawiania zagadnień prawnych Sądowi Najwyższemu i nie rozstrzyga bezpośrednio kwestii proceduralnych w sprawach cywilnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie dotyczy ważnej kwestii proceduralnej związanej z postępowaniem zażaleniowym i jego nowymi regulacjami, co jest istotne dla praktyków prawa procesowego cywilnego. Pokazuje też, jak Sąd Najwyższy podchodzi do pytań prawnych.
“Sąd Najwyższy odmawia uchwały w sprawie zagadnienia prawnego: kiedy uchylenie postanowienia jest zmianą?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.