III CZP 129/10

Uchwała z dnia 17 lutego 2011 r., III CZP 129/10 
 
Sędzia SN Antoni Górski (przewodniczący, sprawozdawca) 
Sędzia SN Krzysztof Pietrzykowski 
Sędzia SN Katarzyna Tyczka-Rote 
 
Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Barbary P. przeciwko Feliksowi S. o 
zapłatę, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 17 
lutego 2011 r. zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w 
Szczecinie postanowieniem z dnia 17 września 2010 r.: 
"Czy członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, pozwany na 
podstawie art. 299 § 1 k.s.h. może bronić się zarzutem nieistnienia zobowiązania 
spółki wskutek złożonego przez nią, po powstaniu tytułu wykonawczego, 
oświadczenia o potrąceniu?" 
podjął uchwałę: 
 
Członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością pozwany na 
podstawie art. 299 § 1 k.s.h. może bronić się zarzutem, że objęta tytułem 
wykonawczym wierzytelność uległa umorzeniu na skutek potrącenia z 
wierzytelności powoda, dokonanego po powstaniu tego tytułu. 
 
Uzasadnienie 
 
Pozwany Feliks S. pełni funkcje prezesa jednoosobowego zarządu "S.", spółki 
z o.o. w W., której przysługiwała w stosunku do "PW.R.", spółki z o.o. w S.S. 
wierzytelność w wysokości 111 895,51 zł. Po ogłoszeniu upadłości "PW.R.", 
wierzytelność ta została ujęta na liście wierzytelności, zatwierdzonej przez 
sędziego-komisarza. W czasie postępowania upadłościowego "PW.R.", syndyk 
masy upadłości wytoczył przeciwko spółce "S." powództwo o zapłatę i Sąd 
Rejonowy w Szczecinie prawomocnym nakazem zapłaty wydanym w postępowaniu 
upominawczym w dniu 9 lutego 2007 r. zasądził na rzecz powoda od pozwanej 
spółki "S." kwotę 14 517,53 zł z ustawowymi odsetkami. Wierzyciel wszczął 

przeciwko spółce "S." postępowanie egzekucyjne, które zostało umorzone w dniu 
31 grudnia 2007 r. z powodu bezskuteczności egzekucji. 
Wierzytelność objęta nakazem zapłaty z dnia 9 lutego 2007 r. została 
przeniesiona przez pierwotnego wierzyciela na podstawie umowy cesji na Barbarę 
P., na rzecz której Sąd nadał temu nakazowi zapłaty klauzulę wykonalności w dniu 
2 grudnia 2008 r. 
W dniu 5 czerwca 2009 r. powódka Barbara P. wniosła przeciwko pozwanemu 
Feliksowi S. powództwo o zasądzenie należności wynikających z nakazu zapłaty w 
kwocie 22 413,43 zł, wskazując jako podstawę roszczenia art. 299 § 1 k.s.h. W toku 
sprawy pozwany, działając jako zarząd spółki "S.", złożył w dniu 6 sierpnia 2009 r. 
oświadczenie o potrąceniu należności z tego nakazu z wierzytelnością 
przysługującą jego spółce w stosunku do Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "R." 
spółka z o.o. w wysokości 111 895, 51 zł. Sąd Rejonowy uznał ten zarzut za 
dopuszczalny i skuteczny, przyjął więc, że wierzytelność objęta nakazem uległa 
umorzeniu i wyrokiem z dnia 26 stycznia 2010 r. oddalił powództwo. 
Przy rozpoznawaniu apelacji powódki, Sąd Okręgowy powziął wątpliwość, czy 
w takiej sytuacji członek zarządu spółki, pozwany na podstawie art. 299 § 1 k.s.h., 
może bronić się zarzutem potrącenia dokonanego przez tę spółkę i przedstawił ją 
do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Przedstawiony problem prawny wiąże się z przesądzeniem przez Sąd 
Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 7 listopada 2008 r., III CZP 
72/08 (OSNC 2009, nr 2, poz. 20) kwestii, że przewidziana w art. 299 § 1 k.s.h. 
odpowiedzialność członka zarządu spółki jest odpowiedzialnością odszkodowawczą 
o charakterze deliktowym. Oznacza to, że odpowiedzialność członka zarządu na 
podstawie tego przepisu jest odpowiedzialnością własną za szkodę wyrządzoną 
wierzycielowi, a nie odpowiedzialnością za reprezentowaną spółkę 
(odpowiedzialnością gwarancyjną). W uchwale podzielone zostało stanowisko, że 
szkodą poniesioną przez wierzyciela jest uszczerbek powstały na skutek 
niemożności wyegzekwowania od spółki wierzytelności, spowodowany 
bezprawnym, zawinionym niezgłoszeniem przez członków zarządu wniosku o 
ogłoszenie upadłości spółki. W związku z tym przyjęto, że ciążący na 
poszkodowanym wierzycielu spółki dowód bezskuteczności egzekucji przeciwko 
spółce stanowi w istocie dowód doznania szkody w wysokości niewyegzekwowanej 

wierzytelności i związanych z bezskutecznością egzekucji kosztów. 
Zgodnie z art. 299 § 1 k.s.h., przesłanką odpowiedzialności odszkodowawczej 
członka zarządu jest bezskuteczność egzekucji wobec spółki. Wierzyciel 
pozywający członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powinien 
zatem legitymować się co najmniej tytułem egzekucyjnym przeciwko spółce w 
postaci prawomocnego orzeczenia zasądzającego świadczenie od niej oraz 
wykazać bezskuteczność egzekucji tego świadczenia (wyroki Sądu Najwyższego z 
dnia 21 października 2003 r., I CK 160/02, nie publ. i z dnia 17 marca 2010 r., II 
CSK 506/09, OSNC-ZD 2011, nr A, poz. 2 oraz uchwała Sądu Najwyższego z dnia 
15 czerwca 1999 r., III CZP 10/99, OSNC 1999, nr 12, poz. 203). 
Z uregulowanej w art. 365 § 1 k.p.c. instytucji prawomocności materialnej 
orzeczenia wynika, że wiąże ono nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również 
inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej. Sąd 
rozpoznający sprawę dotyczącą roszczenia opartego na art. 299 § 1 k.s.h. musi 
więc uznać istnienie roszczenia powoda przeciwko spółce, zasądzone dołączonym 
do pozwu prawomocnym orzeczeniem (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 20 
grudnia 2001 r., III CZP 69/01, OSNC 2002, nr 10, poz. 118 i wyrok Sądu 
Najwyższego z dnia 27 października 2004 r., IV CK 148/04, nie publ.). Pozwany 
członek zarządu nie może zatem bronić się zarzutami przysługującymi ewentualnie 
spółce, których spółka nie wykorzystała w sprawie, w której wydano tytuł 
egzekucyjny przeciwko niej, np. zarzutem przedawnienia roszczenia (uchwała Sądu 
Najwyższego z dnia 19 listopada 2008 r., III CZP 94/08, OSNC 2009, nr 10, poz. 
135) albo zarzutem, że dochodzenie tego roszczenia stanowiło nadużycie prawa 
(wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 marca 2010 r., II CSK 506/09), prowadziłoby to 
bowiem do podważenia prawomocnego orzeczenia zapadłego przeciwko spółce 
przez ponowne badanie zasadności zasądzonego już w nim świadczenia, co jest w 
świetle art. 365 § 1 k.p.c. niedopuszczalne. 
W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy podnoszone obawy o naruszenie 
tego przepisu są nieuzasadnione, chodzi w niej bowiem o sytuację, w której po 
wydaniu prawomocnego orzeczenia przeciwko spółce i po stwierdzeniu 
bezskuteczności wyegzekwowania od niej zasądzonej tym orzeczeniem należności, 
spółka złożyła oświadczenie o potrąceniu wierzytelności objętej wystawionym 
przeciwko niej tytułem wykonawczym z wierzytelnością przysługującą jej od 
wierzyciela. W takim stanie rzeczy zgłoszenie zarzutu dokonania tego potrącenia 

nie podważa przymiotu prawomocności materialnej orzeczenia wydanego 
przeciwko spółce; jeśli zarzut ten okazałby się dopuszczalny i skuteczny, to zgodnie 
z art. 498 § 2 k.c. wierzytelność objęta tytułem wykonawczym uległaby umorzeniu 
jako wierzytelność niższa. Powszechnie przyjmuje się, że potrącenie stanowi formę 
zaspokojenia długu, skoro zaś ma ono moc wsteczną od chwili, kiedy stało się 
możliwe (art. 499 zdanie drugie k.c.), może to bezpośrednio rzutować na 
ewentualną odpowiedzialność pozwanego w niniejszej sprawie członka zarządu. 
Jeśliby się okazało, że dochodzona od niego wierzytelność została umorzona, 
mogłoby to wywołać wątpliwości, czy wierzyciel poniósł jakąś szkodę (art. 299 § 2 in 
fine k.s.h.). 
Prowadzi to do wniosku, że członek zarządu spółki z ograniczoną 
odpowiedzialnością pozwany na podstawie art. 299 § 1 k.s.h. może powoływać się 
na zarzut, że objęta tytułem wykonawczym wierzytelność uległa umorzeniu na 
skutek potrącenia dokonanego przez spółkę po powstaniu tego tytułu. Warto dodać, 
że pogląd o konieczności badania, czy doszło do skutecznego potrącenia 
wierzytelności, wyraził także – na tle odpowiedzialności z art. 299 § 1 k.s.h. – Sąd 
Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 lutego 2008 r., V CSK 421/07 (nie 
publ.). 
Z tych względów na podstawie art. 390 k.p.c. orzeczono, jak w uchwale.