III CZP 123/05

Sygn. akt III CZP 123/05 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 27 stycznia 2006 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący) 
SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian 
SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca) 
 
Protokolant Bożena Nowicka  
 
w sprawie ze skargi J . S.A.   
przeciwko zamawiającemu Przedsiębiorstwu Komunikacji Samochodowej  
w D. S.A. 
o rozpoznanie skargi, 
po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym 
w dniu 27 stycznia 2006 r., 
zagadnienia prawnego przedstawionego 
przez Sąd Okręgowy w R. 
postanowieniem z dnia 15 listopada 2005 r.,  
 
"Czy do rozpoznania skargi wniesionej od wyroku zespołu arbitrów, 
oraz postanowień zespołu arbitrów kończących postępowania 
odwoławcze - na podstawie art. 194 ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 
2004 r. Prawo Zamówień Publicznych (Dz.U. Nr 19 poz. 177 z późn. 
zm.) - sądem rzeczowo właściwym jest Sąd Okręgowy Wydział 
Cywilny, bez względu na status prawny stron postępowania 
(podmioty  gospodarcze, osoby fizyczne - w tym prowadzące 
działalność gospodarczą, podmioty nie prowadzące działalności 
gospodarczej), czy też w sprawach w których po obu stronach, (tj. 
zamawiającego i skarżącego) występują podmioty prowadzące 
działalność gospodarczą - właściwy jest Sąd Okręgowy Sąd 
Gospodarczy ?" 
 
odmawia podjęcia uchwały. 
 

 
2 
Uzasadnienie 
 
 
Zagadnienie prawne przedstawione Sądowi Najwyższemu na podstawie art. 
390 § 1 k.p.c. przez Sąd Okręgowy w R. powstało przy rozpoznawaniu skargi 
Spółki Akcyjnej J. wniesionej na postanowienie zespołu arbitrów z dnia 30 czerwca 
2005 r.  
Powyższa skarga została skierowana przez Prezesa Urzędu Zamówień 
Publicznych do Wydziału I Cywilnego Sądu Okręgowego w R. Przewodniczący tego 
wydziału zarządził przekazanie skargi do Wydziału Gospodarczego na podstawie § 
61 ust. 1 Regulaminu wewnętrznego urzędowania sądów powszechnych. W 
oparciu o § 61 ust. 2 wskazanego wyżej regulaminu akta sprawy zostały następnie 
przedstawione Prezesowi Sądu Okręgowego w R. celem wskazania wydziału 
właściwego do prowadzenia sprawy. Prezes zarządzeniem z dnia 25 października 
2005 r. wskazał jako właściwy do rozpoznania skargi Wydział Gospodarczy. Mimo 
rozstrzygniętego w tym trybie sporu kompetencyjnego Sąd Okręgowy powziął 
wątpliwość, czy do rozpoznania skargi na orzeczenie zespołu arbitrów wskazane w 
art. 194 ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych 
właściwy jest wydział cywilny, bez względu na status prawny stron postępowania, 
czy też w sprawach, w których po obu stronach występują podmioty prowadzące 
działalność gospodarczą właściwy jest Sąd Gospodarczy. W ocenie Sądu 
Okręgowego w R. wątpliwość ta wynika z faktu, że w art. 195 ust. 1 ustawy Prawo 
zamówień publicznych mowa jest wyłącznie o sądzie okręgowym właściwym dla 
miejsca siedziby lub miejsca zamieszkania zamawiającego. Gdyby zatem 
ustawodawca chciał uzależnić właściwość sądu od tego, czy w sprawach 
rozpoznawanych na podstawie przepisów ustawy o zamówieniach publicznych 
występują podmioty gospodarcze, czy też nie, to wskazałby w ustawie, że 
w przypadku, gdy występują w postępowaniu wszczętym na skutek skargi podmioty 
gospodarcze, właściwym do rozpoznania skargi jest sąd gospodarczy. Zdaniem 
Sądu Okręgowego brak takiej regulacji oznacza, że w przypadku każdej skargi na 
orzeczenie zespołu arbitrów właściwym do jej rozpoznania jest wydział cywilny. 

 
3 
 
Wyrażając taki pogląd Sąd ten podkreślił też, że skarga została skierowana 
przez Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych do wydziału cywilnego, a z faktu, że 
w Oddziale 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie wysokości 
wpisów w sprawach cywilnych, dotyczącym spraw gospodarczych, została 
określona wysokość wpisu od tego rodzaju skargi nie można wyciągać wniosku, że 
sprawy tego rodzaju, bez względu na podmioty w nich występujące, będą zawsze 
sprawami gospodarczymi.  
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
Przedstawione zagadnienie prawne oraz jego uzasadnienie wskazują, że 
wątpliwość którą powziął Sąd Okręgowy dotyczy właściwości „rzeczowej” wydziału 
tego Sądu, który miałby rozpoznać skargę. W rzeczywistości w tej sytuacji chodzi o 
właściwość funkcjonalną, która nie jest regulowana w powołanym przez Sąd 
Okręgowy art. 195 ust. 1 ustawy Prawo zamówień publicznych. Przepis ten określa 
wyłącznie właściwość rzeczową i miejscową Sądu przy rozpoznawaniu skarg na 
orzeczenia zespołu arbitrów. Jego wykładnia nie może służyć zatem do 
rozstrzygnięcia problemu zasygnalizowanego w pytaniu przedstawionym Sądowi 
Najwyższemu. Przepisy o właściwości miejscowej i rzeczowej dotyczą Sądów w 
ogólności. Właściwość funkcjonalna jest natomiast związana z wewnętrznym 
podziałem pracy w strukturze konkretnego sądu, która to kwestia nie ma charakteru 
procesowego. Zwracał na to uwagę Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 1 marca 
1958 r., 4 CZ 23/58, OSPiKA 1959, nr 6, poz. 156 i uchwale z dnia 14 marca 1989 
r. III CZP 45/88, OSNC 1989, nr 11, poz. 167. 
W rozstrzyganej sprawie problem właściwości miejscowej i rzeczowej sądu 
nie budzi wątpliwości. Kwestia właściwości funkcjonalnej została już przesądzona 
w trybie administracyjnym przez Prezesa Sądu Okręgowego w R. Jak już wyżej 
podkreślono problem kompetencji poszczególnych wydziałów tego samego sądu 
stanowi jedynie kwestię wewnątrzorganizacyjną, a kwalifikacja dokonana przez 
prezesa sądu przekazującego sprawę właściwemu jego zdaniem wydziałowi, nie 
może wiązać sądu co do sposobu rozpoznania sprawy. Powinien on rozpoznać 
sprawę według właściwych dla niej przepisów. Rozstrzygnięcie przedstawionego 
zagadnienia prawnego, które sprowadza się w istocie do pytania, czy sprawy ze 

 
4 
skargi na orzeczenie zespołu arbitrów o jakich mowa w art. 194 ust. 1 ustawy 
Prawo zamówień publicznych należą do właściwości wydziału cywilnego czy 
wydziału gospodarczego (sądu gospodarczego) określonego sądu okręgowego nie 
ma też zatem żadnych skutków dla sposobu rozpoznania i rozstrzygnięcia skargi. 
W świetle ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego niezbędnym 
warunkiem rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego w trybie art. 390 § 1 k.p.c. jest 
konieczność wyjaśnienia powziętych przez sąd wątpliwości mających znaczenie dla 
rozstrzygnięcia sprawy. (Przykładowo wskazać można postanowienia Sądu 
Najwyższego z dnia 27 lutego 2002 r., III CZP 2/02, LEX 75353 i 24 stycznia 2002 
r., III CZP 76/01, LEX 53308). Wobec braku takiej przesłanki zachodziła 
konieczność odmowy podjęcia uchwały zawierającej odpowiedź na przedstawione 
zagadnienie prawne. 
 
Wobec sygnalizowanego w uzasadnieniu postanowienia o przedstawieniu 
zagadnienia prawnego występowania rozbieżności w praktyce sądowej przy 
rozstrzyganiu kwestii właściwości funkcjonalnej w sprawach dotyczących skarg na 
orzeczenia zespołu arbitrów wymaga jednak podkreślenia, że skoro ustawa Prawo 
o zamówieniach publicznych nie zawiera regulacji pozwalającej na udzielenie 
odpowiedzi na pytanie o przynależność sprawy ze skargi na orzeczenie zespołu 
arbitrów do jednego z wchodzących w rachubę wydziałów sądu okręgowego, to 
rozstrzygnięcia tej kwestii należy poszukiwać w normach ogólnych wyznaczających 
kompetencje wydziałów sądu. W przypadku wydziałów gospodarczych należy mieć 
na uwadze przepisy art. 12 § 3 i art. 16 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. 
Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz art. 2 ustawy z dnia 24 maja 1989 r. 
o rozpoznawaniu przez sądy spraw gospodarczych. Także pewna specyfika sprawy 
ze skargi na orzeczenie zespołu arbitrów polegająca głównie na sposobie 
wszczęcia takiego postępowania nie może być uznana za przeszkodę w posłużeniu 
się kryteriami ogólnymi przy kwalifikowaniu jej jako ewentualnie sprawy 
gospodarczej. W konsekwencji należy przyjąć, że sprawa ze skargi na orzeczenie 
zespołu arbitrów może należeć do właściwości zarówno wydziałów cywilnych, jak 
i gospodarczych sądów okręgowych w zależności od występowania w konkretnym 
przypadku elementów pozwalających uznać ją za sprawę gospodarczą. Pośrednio 
wskazuje na to również regulacja 
zawarta 
w Rozporządzeniu Ministra 

 
5 
Sprawiedliwości w sprawie określenia wysokości wpisów w sprawach cywilnych 
oraz nowym brzmieniu ustawy o kosztach sądowych (art. 34) gdzie przewidziano 
wprost opłatę od tego rodzaju skargi rozpatrywanej w sprawach gospodarczych. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
jc