III CZP 121/09

Uchwała z dnia 20 stycznia 2010 r., III CZP 121/09 
 
Sędzia SN Stanisław Dąbrowski (przewodniczący, sprawozdawca) 
Sędzia SN Wojciech Katner 
Sędzia SN Grzegorz Misiurek 
 
Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku Marka B. przy uczestnictwie Mateusza K. 
i Małgorzaty K. o wpis w księdze wieczystej, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na 
posiedzeniu jawnym w dniu 20 stycznia 2010 r. zagadnienia prawnego 
przedstawionego przez Sąd Okręgowy we Wrocławiu postanowieniem z dnia 25 
czerwca 2009 r.: 
„Czy w postępowaniu wieczystoksięgowym o wpis własności na podstawie 
sądowego postanowienia o przysądzeniu własności nieruchomości Sąd może 
badać zasadność wniosku pod kątem istnienia przesłanki wskazanej w treści 
przepisu art. 34 zdanie drugie ustawy o księgach wieczystych i hipotece?” 
podjął uchwałę: 
 
Artykuł 34 zdanie drugie ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach 
wieczystych i hipotece (jedn. tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.) 
nie ma zastosowania w postępowaniu wieczystoksięgowym o wpis własności 
na podstawie postanowienia o przysądzeniu własności. 
 
Uzasadnienie 
 
W postępowaniu egzekucyjnym Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Krzyków we 
Wrocławiu postanowieniem z dnia 4 grudnia 2007 r. przysądził własność 
nieruchomości na rzecz wnioskodawcy. Dla nieruchomości tej prowadzona jest 
księga wieczysta, która została założona w dniu 16 lutego 1998 r. W chwili jej 
założenia właścicielem nieruchomości był dłużnik przeciwko któremu toczyła się 
egzekucja zakończona następnie postanowieniem o przysądzeniu własności 
nieruchomości. Jednocześnie z założeniem księgi Sąd dokonał w dziale III wpisu 
ostrzeżenia o wszczęciu egzekucji z nieruchomości, które wykreślił w dniu 19 

listopada 2003 r. na wniosek komornika przedkładającego postanowienie o 
umorzeniu egzekucji. Jednakże komornik nadal prowadził egzekucję z wniosku 
innych wierzycieli; składane przez niego wnioski o wpis ostrzeżeń o prowadzonych 
egzekucjach były przez Sąd oddalane lub zwracane przez przewodniczącego. 
W dniu 22 stycznia 2004 r. dłużnik sprzedał nieruchomość Hannie P., a w dniu 
9 marca 2004 r. Sąd Rejonowy wpisał w dziale II księgi wieczystej ją jako 
właściciela, w miejsce dłużnika. W tym samym dniu Sąd oddalił kolejny wniosek 
komornika o wpis ostrzeżenia o wszczęciu egzekucji z nieruchomości, a w dniu 4 
czerwca 2007 r. Hanna P. przeniosła własność nieruchomości na rzecz 
uczestników. 
Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 4 grudnia 2007 r. o 
przysądzeniu własności referendarz sądowy wpisał jako właściciela nieruchomości 
wnioskodawcę, wykreślając jednocześnie uczestników. Sąd Rejonowy 
postanowieniem z dnia 24 lutego 2009 r. utrzymał w mocy ten wpis, a przy 
rozpoznaniu apelacji uczestników od tego postanowienia powstało zagadnienie 
prawne sformułowane na wstępie. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Artykuł 34 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece 
(jedn. tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.) stanowi, że wpis może 
nastąpić, gdy osoba, której prawo ma być wpisem dotknięte, jest lub zostaje 
jednocześnie wpisana do księgi wieczystej jako uprawniona. Jednakże do 
ujawnienia właściciela wystarcza, aby następstwo prawne po osobie wpisanej jako 
właściciel zostało wykazane odpowiednimi dokumentami. 
Artykuł 34 zdanie pierwsze ma na celu zapewnienie nieprzerwanego ciągu 
następstwa prawnego osób ujawnionych. Służy temu uzależnienie wpisu od 
uprzedniego lub równoczesnego ujawnienia osoby, której prawo ma być wpisem 
dotknięte. Od tej zasady dopuszczalne jest odstępstwo w wypadku określonym w 
zdaniu drugim, gdy chodzi o wpis w dziale II, tzn. o ujawnienie właściciela. 
Wystarczy wtedy udowodnienie następstwa prawnego odpowiednimi dokumentami, 
przez które należy rozumieć dokumenty stanowiące dowód sukcesji szczegółowej 
albo uniwersalnej w prawa osoby uprawnionej według aktualnego stanu wpisów, a 
która – w rzeczywistości – nie jest właścicielem, gdyż pozaksięgowe zmiany 
własności doprowadziły do niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze 
wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Sposobem uniknięcia tej niezgodności 

ma być wpisanie aktualnego właściciela, do czego potrzebne jest wykazanie 
odpowiednimi dokumentami przejścia własności kolejno z osoby wpisanej jako 
właściciel na jej następców aż do osoby wnioskodawcy. Artykuł 34 odnosi się w 
zasadzie do nabycia własności w drodze czynności prawnej; obejmuje on również 
wypadki nabycia własności z mocy prawa, gdy przesłanką tego nabycia jest status 
poprzedniego właściciela (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 30 grudnia 1992 
r., III CZP 157/92, OSNCP 1993, nr 5, poz. 84). Przepis ten ma więc zastosowanie 
w przypadku pochodnego nabycia własności, gdy prawo własności przechodzi z 
dotychczasowego właściciela na nowego, przy tym prawo pozostaje takie samo, a 
jedynie zmienia się jego podmiot. 
Inaczej jest w przypadku pierwotnego nabycia własności, gdy nie występuje 
następstwo prawne i z punktu widzenia skuteczności nabycia własności obojętne 
jest, kto był uprzednio właścicielem, a tym samym – kto ujawniony został w księdze 
wieczystej jako właściciel. Nabyciem pierwotnym jest nabycie prawa własności w 
drodze zasiedzenia, wywłaszczenia, reformy rolnej, a także w trybie postępowania 
egzekucyjnego. Zgodnie z art. 999 § 1 k.p.c., prawomocne postanowienie o 
przysądzeniu własności przenosi własność na nabywcę i jest tytułem do ujawnienia 
na rzecz nabywcy prawa własności przez wpis w księdze wieczystej. W myśl art. 
1000 § 1 k.p.c., z chwilą uprawomocnienia się postanowienia o przysądzeniu 
własności wygasają wszelkie prawa i skutki ujawnienia praw i roszczeń osobistych 
ciążących na nieruchomości. 
Konsekwencje pierwotnego nabycia prawa własności w trybie postępowania 
egzekucyjnego jest brak potrzeby wykazywania następstwa prawnego w 
postępowaniu wieczystoksięgowym o wpis tak nabytego prawa, art. 34 nie może 
więc mieć zastosowania. 
Z tych względów na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł, jak w 
uchwale.