III CZP 120/08
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały w sprawie dotyczącej prawa pierwokupu dzierżawcy nieruchomości rolnej, uznając, że przedstawione zagadnienie prawne nie odnosi się do ustalonego stanu faktycznego sprawy.
Sąd Okręgowy przedstawił Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne dotyczące możliwości wykonania prawa pierwokupu przez dzierżawcę nieruchomości rolnej na podstawie uchylonego art. 695 § 2 k.c. po wejściu w życie ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego. Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały, stwierdzając, że przedstawione zagadnienie prawne nie odnosi się do ustalonego stanu faktycznego sprawy, gdyż umowy dzierżawy były zawierane na okresy krótsze niż trzy lata lub na czas nieoznaczony, a nie na okres dłuższy niż trzy lata, który był podstawą do nabycia prawa pierwokupu.
Sąd Najwyższy w składzie trzech sędziów rozpatrywał zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Okręgowy w L. dotyczące możliwości wykonania prawa pierwokupu przez dzierżawcę nieruchomości rolnej na podstawie uchylonego art. 695 § 2 k.c. w związku z zawarciem umowy dzierżawy na okres dłuższy niż trzy lata, po wejściu w życie ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego. Sąd Rejonowy w Ł. pierwotnie unieważnił umowę sprzedaży nieruchomości, uznając, że naruszała ona ustawowe prawo pierwokupu powodów jako dzierżawców. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację, powziął wątpliwość prawną i przedstawił ją Sądowi Najwyższemu. Sąd Najwyższy stwierdził jednak, że zagadnienie prawne nie odnosi się do ustalonego stanu faktycznego sprawy. Ustalenia sądu wskazywały, że umowy dzierżawy były zawierane na okresy dwuletnie lub na czas nieoznaczony, a nie na okres dłuższy niż trzy lata, co było warunkiem nabycia prawa pierwokupu z mocy art. 695 § 2 k.c. Sąd Najwyższy podkreślił również, że nawet przy założeniu, że chodziło o faktyczny okres dzierżawy trwający co najmniej 10 lat, ustalenia sądu nie potwierdzały spełnienia tego warunku przed wejściem w życie nowej ustawy. Dodatkowo, Sąd Najwyższy zwrócił uwagę na pominięcie przez Sąd Okręgowy oceny, czy osoba dzierżawcy uległa zmianie, co miało znaczenie dla ustalenia, komu przysługuje prawo pierwokupu. Z tych przyczyn Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że przedstawione zagadnienie prawne nie odnosi się do ustalonego stanu faktycznego sprawy, gdyż umowy dzierżawy nie były zawierane na okres dłuższy niż trzy lata, co było warunkiem nabycia prawa pierwokupu z mocy art. 695 § 2 k.c. Dodatkowo, nie poczyniono ustaleń dotyczących faktycznego okresu dzierżawy ani zmiany osoby dzierżawcy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa podjęcia uchwały
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| I. L. | osoba_fizyczna | powód |
| R. L. | osoba_fizyczna | powód |
| H. W. | osoba_fizyczna | powód |
| K. K. | osoba_fizyczna | pozwany |
| K. K. | osoba_fizyczna | pozwany |
| . B. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (3)
Główne
k.p.c. art. 390 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do przedstawienia zagadnienia prawnego Sądowi Najwyższemu oraz podstawa do odmowy podjęcia uchwały, gdy zagadnienie nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy lub nie odnosi się do stanu faktycznego.
Pomocnicze
k.c. art. 695 § § 2
Kodeks cywilny
Przepis ten, uchylony przez ustawę z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego, przyznawał prawo pierwokupu dzierżawcy nieruchomości rolnej, jeśli umowa dzierżawy została zawarta na okres dłuższy niż trzy lata.
Ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego art. 3 § ust. 1
Warunki określone w tym przepisie były brane pod uwagę w kontekście możliwości wykonania prawa pierwokupu po wejściu w życie ustawy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przedstawione zagadnienie prawne nie odnosi się do ustalonego stanu faktycznego sprawy, gdyż umowy dzierżawy nie były zawierane na okres dłuższy niż trzy lata.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy udziela odpowiedzi na pytania prawne przedstawione do rozstrzygnięcia na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. wówczas, gdy sformułowane w pytaniu zagadnienie prawne ma znaczenie dla rozstrzygnięcia tej sprawy, w której je przedstawiono. Tak sformułowane zagadnienie nie odnosi się do stanu faktycznego ustalonego w sprawie, gdyż poczynione przez sąd ustalenia wskazują, że umowy dzierżawy były zawierane jedynie na okresy dwuletnie i na czas nieoznaczony.
Skład orzekający
Antoni Górski
przewodniczący
Marian Kocon
członek
Dariusz Zawistowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek do przedstawienia zagadnienia prawnego Sądowi Najwyższemu oraz warunków nabycia prawa pierwokupu przez dzierżawcę na podstawie uchylonych przepisów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z uchylonym przepisem i okresem przejściowym, a także wymaga precyzyjnych ustaleń faktycznych co do długości trwania dzierżawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawa rzeczowego i umów, ale jej rozstrzygnięcie opiera się na braku spełnienia przesłanek faktycznych, co czyni ją mniej interesującą dla szerszej publiczności, a bardziej dla specjalistów.
“Prawo pierwokupu dzierżawcy – czy można je wykonać po zmianie przepisów? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt III CZP 120/08 POSTANOWIENIE Dnia 22 stycznia 2009 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Antoni Górski (przewodniczący) SSN Marian Kocon SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca) Protokolant Bożena Kowalska w sprawie z powództwa I. L., R. L. i H. W. przeciwko K. K., K. K. i . B. o ustalenie nieważności umowy, na posiedzeniu jawnym w Izbie Cywilnej w dniu 22 stycznia 2009 r., na skutek zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w L. postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2008 r., "Czy powód, któremu przysługiwało prawo pierwokupu w związku z zawarciem umowy dzierżawy nieruchomości rolnej na okres dłuższy niż trzy lata w oparciu o uchylony obecnie art. 695 § 2 k.c. może to prawo wykonać w razie sprzedaży dzierżawionej nieruchomości po wejściu w życie ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 roku o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz.U. Nr 64 z 2003 roku, poz. 592) nawet jeśli nie spełnia warunków z art. 3 ust. 1 tej ustawy?" odmawia podjęcia uchwały. Uzasadnienie 2 Sąd Rejonowy w Ł. wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2008 r. unieważnił umowę sprzedaży nieruchomości położonych we wsi K. zawartą między pozwanymi w dniu 16 kwietnia 2007 r. W jego ocenie umowa sprzedaży tej nieruchomości zawierająca warunek jedynie w odniesieniu do Agencji Nieruchomości Rolnych, naruszała ustawowe prawo pierwokupu powodów, przysługujące im z mocy art. 695 § 2 k.c., jako dzierżawcom sprzedanej nieruchomości. Przepis ten został wprawdzie uchylony przez ustawę z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. Nr 64, poz. 592), jednakże umowa dzierżawy, na którą powoływali się powodowie, została zawarta jeszcze pod rządem art. 695 § 2 k.c. Przemawiało to za uwzględnieniem powództwa. Sąd Okręgowy w L. rozpoznając apelację pozwanego K. K. powziął wątpliwość, czy powód, któremu przysługiwało prawo pierwokupu na podstawie art. 695 § 2 k.c. w związku z zawarciem umowy dzierżawy nieruchomości rolnej na okres dłuższy niż trzy lata, może to prawo wykonać w razie sprzedaży dzierżawionej nieruchomości po wejściu w życie ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego i zagadnienie to przedstawił do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że Sąd Najwyższy udziela odpowiedzi na pytania prawne przedstawione do rozstrzygnięcia na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. wówczas, gdy sformułowane w pytaniu zagadnienie prawne ma znaczenie dla rozstrzygnięcia tej sprawy, w której je przedstawiono. Zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Okręgowy w L. dotyczy możliwości wykonania prawa pierwokupu po wejściu w życie ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, przysługującego dzierżawcy na podstawie art. 695 § 2 k.c., w związku z zawarciem umowy dzierżawy na okres dłuższy niż trzy lata. Tak sformułowane zagadnienie nie odnosi się do stanu faktycznego ustalonego w sprawie, gdyż poczynione przez sąd ustalenia wskazują, że umowy dzierżawy były zawierane jedynie na okresy dwuletnie i na czas nieoznaczony. Żaden z powodów nie mógł zatem nabyć prawa pierwokupu z uwagi na zawarcie umowy dzierżawy na okres 3 dłuższy niż trzy lata, co Sąd Okręgowy przyjął za podstawę przedstawionego zagadnienia prawnego. Gdyby zaś nawet założyć, że zagadnienie to jedynie w sposób skrótowy nawiązuje do treści art. 695 § 2 k.c. i dotyczy także nabycia prawa pierwokupu z uwagi na faktyczny okres dzierżawy nieruchomości trwający co najmniej 10 lat, to wymagałoby to poczynienia w sprawie odpowiednich ustaleń dotyczących czasu trwania dzierżawy. Niewątpliwie bowiem zagadnienie przedstawione przez Sąd Okręgowy dotyczyło prawa pierwokupu, które miało już przysługiwać dzierżawcy przed wejściem w życie ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego tj. przed dniem 16 lipca 2003 r. Sąd Okręgowy w swoich ustaleniach stwierdził jednak jedynie, że w rozstrzyganej sprawie „mamy do czynienia z umową dzierżawy nieruchomości przez H. W. na czas nieoznaczony, która trwała co najmniej od 1994 r.”. Ustalenie to wskazuje zatem, że przed dniem 16 lipca 2003 r. nie upłynął okres trwania umowy dzierżawy wynoszący dziesięć lat, uzasadniający nabycie prawa pierwokupu na podstawie art. 695 § 2 k.c. Wymaga także podkreślenia, że Sąd drugiej instancji formułując zagadnienie prawne zawarte w postanowieniu z dnia 7 sierpnia 2008 r., gdzie użył zwrotu „Czy powód, któremu przysługiwało prawo pierwokupu" pominął też zupełnie ocenę, czy osoba dzierżawcy uległa zmianie, mimo ustalenia, że grunty dzierżawione przez małżonków L. „zostały przekazane" ich córce i w związku z tym komu oraz z uwagi na jakie okoliczności miałoby przysługiwać prawo pierwokupu na podstawie art. 695 § 2. Powództwo zostało zaś wytoczone przez wszystkich dotychczasowych posiadaczy. Z przyczyn wyżej wskazanych Sąd Najwyższy na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. odmówił podjęcia uchwały. (eb)
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI