III CZP 12/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozstrzygnął zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Apelacyjny dotyczące formy i składu sądu drugiej instancji orzekającego na posiedzeniu niejawnym w sytuacji uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji i umorzenia postępowania na podstawie art. 386 § 3 k.p.c. Sąd Apelacyjny miał wątpliwości, czy takie orzeczenie powinno być wydane w formie wyroku czy postanowienia, oraz w jakim składzie (jednoosobowym czy trzyosobowym), zwłaszcza po nowelizacji Kodeksu postępowania cywilnego z 2019 roku, która wprowadziła zasadę orzekania w składzie jednego sędziego na posiedzeniu niejawnym, z wyjątkiem wydania wyroku. Sąd Najwyższy, analizując przepisy i cel nowelizacji, stwierdził, że uchylenie wyroku i umorzenie postępowania powinno nastąpić w formie postanowienia, ponieważ nie jest to rozstrzygnięcie co do istoty sprawy. Jednocześnie uznał, że sąd apelacyjny może wydać takie postanowienie na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, aby zapewnić spójność postępowania i uniknąć zmian składu w trakcie jego rozpoznawania, co byłoby sprzeczne z celem nowelizacji. Uchwała Sądu Najwyższego precyzuje, że w takich sytuacjach sąd drugiej instancji orzeka w składzie trzyosobowym.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie właściwej formy i składu sądu przy uchyleniu wyroku i umorzeniu postępowania przez sąd drugiej instancji na posiedzeniu niejawnym.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej po nowelizacji k.p.c. z 2019 r.
Zagadnienia prawne (1)
W jakiej formie (wyroku czy postanowienia) i w jakim składzie orzeka sąd II instancji na posiedzeniu niejawnym (art. 374 k.p.c.) w sytuacji, gdy zachodzą podstawy do uchylenia wyroku i umorzenia postępowania (art. 386 § 3 k.p.c.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Postanowienie o uchyleniu wyroku i umorzeniu postępowania sąd drugiej instancji na posiedzeniu niejawnym może wydać w składzie trzech sędziów (art. 386 § 3 w zw. z art. 367 § 3 w zw. z art. 374 k.p.c.).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że uchylenie wyroku i umorzenie postępowania jest orzeczeniem formalnym, a nie merytorycznym, dlatego powinno przyjąć formę postanowienia. Jednocześnie, aby zapewnić spójność i cel nowelizacji k.p.c. z 2019 r., sąd apelacyjny może wydać takie postanowienie na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, nawet jeśli przepisy sugerują skład jednoosobowy dla postanowień.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. S.A. w B. | spółka | powód |
| Powiat O. | instytucja | pozwany |
Przepisy (5)
Główne
k.p.c. art. 374
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne.
k.p.c. art. 386 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
W razie naruszenia przepisów postępowania, sąd drugiej instancji uchyla wyrok i umarza postępowanie w stosownym zakresie.
k.p.c. art. 367 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji orzeka w składzie jednego sędziego na posiedzeniu niejawnym, z wyjątkiem wydania wyroku.
Pomocnicze
k.p.c. art. 321 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd jest związany żądaniem pozwu.
Dz. U. poz. 1469 art. 11 § 2
Ustawa z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw
Przepis przejściowy dotyczący uchylenia wyroku postanowieniem.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uchylenie wyroku i umorzenie postępowania na podstawie art. 386 § 3 k.p.c. powinno nastąpić w formie postanowienia. • Sąd apelacyjny może wydać postanowienie o uchyleniu wyroku i umorzeniu postępowania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, pomimo brzmienia art. 367 § 3 k.p.c., w celu realizacji celów nowelizacji i zapewnienia spójności postępowania.
Odrzucone argumenty
Sąd apelacyjny powinien wydać wyrok uchylający wyrok sądu pierwszej instancji i umarzający postępowanie. • Sąd apelacyjny orzekający na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów musi zmienić skład na jednoosobowy, jeśli ma wydać postanowienie.
Godne uwagi sformułowania
Postanowienie o uchyleniu wyroku i umorzeniu postępowania sąd drugiej instancji na posiedzeniu niejawnym może wydać w składzie trzech sędziów. • Ustawodawca zmierzał przede wszystkim do dostosowania zasad orzekania przez sąd drugiej instancji do tych, jakie dotyczą sądu pierwszej instancji. • Przyjęcie poglądu, iż sąd uchylając wyrok sądu pierwszej instancji i umarzając postępowanie postanowieniem musiałby, zamiast rozpoznawać sprawę na posiedzeniu niejawnym, wyznaczyć tylko z tego tytułu rozprawę byłoby sprzeczne z celem nowelizacji. • Nie można zatem celem dostosowania się do postaci mającego zapaść orzeczenia dokonać zmiany składu orzekającego (z trzyosobowego na jednoosobowy).
Skład orzekający
Małgorzata Manowska
przewodniczący
Krzysztof Wesołowski
sprawozdawca
Kamil Zaradkiewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie właściwej formy i składu sądu przy uchyleniu wyroku i umorzeniu postępowania przez sąd drugiej instancji na posiedzeniu niejawnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej po nowelizacji k.p.c. z 2019 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Rozstrzyga praktyczny problem interpretacyjny dotyczący składu i formy orzeczeń w sądzie apelacyjnym po istotnej nowelizacji procedury cywilnej, co jest kluczowe dla praktyków.
“Sąd Apelacyjny w składzie 3 sędziów na posiedzeniu niejawnym? SN wyjaśnia wątpliwości po nowelizacji KPC.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.