III CZP 118/09

Uchwała z dnia 20 stycznia 2010 r., III CZP 118/09 
 
Sędzia SN Stanisław Dąbrowski (przewodniczący) 
Sędzia SN Wojciech Katner 
Sędzia SN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca) 
 
Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Spółdzielni Mieszkaniowej "B." w W. 
przeciwko Andrzejowi S. o zapłatę, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na 
posiedzeniu jawnym w dniu 20 stycznia 2010 r. zagadnienia prawnego 
przedstawionego przez Sąd Apelacyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 24 
września 2009 r.: 
„Czy w sprawach wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 28 
lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398 
ze zm.) i nieukończonych w danej instancji po tej dacie przewodniczący 
zobowiązuje stronę do zapłacenia sum wyłożonych przez Skarb Państwa na 
pokrycie wydatków wynikłych z podejmowanych przez sąd czynności?” 
podjął uchwałę: 
 
W sprawach wszczętych i niezakończonych w danej instancji przed 
wejściem w życie ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w 
sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.) sąd orzeka o wydatkach 
wynikłych z czynności podejmowanych w toku postępowania na podstawie 
przepisów ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach 
cywilnych (jedn. tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 88 ze zm.). 
 
Uzasadnienie 
 
Przedstawione do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne powstało przy 
rozpoznawaniu przez Sąd Apelacyjny w Warszawie zażalenia na postanowienie 
Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 12 marca 2009 r., którym – przyznając 
biegłemu wynagrodzenie – Sąd polecił wypłacić mu je tymczasowo ze środków 
Skarbu Państwa i wezwał pozwanego do uiszczenia brakującej zaliczki w terminie 7 

dni pod rygorem egzekucji. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 5 
ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach 
cywilnych (jedn. tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 88 – dalej: "u.k.s.c. z 1967 r."). 
Pozwany zaskarżył to postanowienie w części nakładającej na niego 
obowiązek uiszczenia brakującej zaliczki i wniósł o nieobciążanie go kosztami 
sporządzenia opinii. W uzasadnieniu podniósł zarzuty naruszenia art. 108, 103 i 
1304 k.p.c. 
Sąd Apelacyjny powziął poważne wątpliwości co do trafności stanowiska Sądu 
Okręgowego. Wskazał, że zgodnie z art. 149 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o 
kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398ze zm. – dalej: 
"u.k.s.c."), w sprawach wszczętych przed dniem wejścia w życie tej regulacji stosuje 
się, do czasu zakończenia postępowania w danej instancji, dotychczasowe przepisy 
o kosztach sądowych. Pod rządem ustawy z 1967 r. pobieranie zaliczek na poczet 
wydatków normował art. 41, obecnie jednak kwestia ta została uregulowana w art. 
1304 k.p.c. w brzmieniu określonym w art. 126 pkt 12 u.k.s.c., nie jest zatem jasne, 
czy do przepisów tych stosuje się regułę intertemporalną wyrażoną w art. 149 ust. 1 
u.k.s.c. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zagadnienie prawne przedstawione do rozstrzygnięcia wiąże się z wykładnią 
art. 149 ust. 1 u.k.s.c., zgodnie z którym, w sprawach wszczętych przed dniem 
wejścia w życie ustawy stosuje się, do czasu zakończenia postępowania w danej 
instancji, dotychczasowe przepisy o kosztach sądowych. Wątpliwości Sądu 
Apelacyjnego wzbudziła kwestia, czy użyty w tym przepisie zwrot „przepisy o 
kosztach sądowych” obejmuje unormowania zawarte w art. 1304 k.p.c., dodanym na 
podstawie art. 126 pkt 12 u.k.s.c. Odpowiedź pozytywna na tak postawione pytanie 
nakazywałaby przyjąć, że kwestionowane rozstrzygnięcie – zgodnie z art. 149 ust. 1 
u.k.s.c. – znajduje oparcie w art. 41 u.k.s.c. z 1967 r. Uznanie zaś, że art. 1304 
k.p.c. nie jest przepisem o kosztach sądowych w rozumieniu art. 149 ust. 1 u.k.s.c., 
lecz ma charakter procesowy, uzasadniałoby – zgodnie z ogólną regułą prawa 
intertemporalnego obowiązującą na gruncie prawa procesowego, tj. zasadą 
natychmiastowego działania ustawy nowej – jego zastosowanie w sprawie. 
W orzecznictwie Sądu Najwyższego zwrócono uwagę, że ustawa z dnia 28 
lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych zawiera, oprócz 
przepisów merytorycznych (materialnych i formalnych, ogólnych i szczególnych), 

także liczne przepisy zmieniające, uchylające, przejściowe i dostosowujące. 
Przepisy zmieniające, zawarte w tytule VI tej regulacji, dotyczą wielu ustaw, przede 
wszystkim zaś kodeksu postępowania cywilnego (art. 126 u.k.s.c.), znaczna część z 
nich nie wiąże się jednak bezpośrednio z materią kosztów sądowych, lecz ma 
charakter dostosowujący. Przykładem takich przepisów jest art. 126 pkt 1 u.k.s.c. 
adaptujący art. 9 k.p.c. do art. 78 u.k.s.c., albo art. 126 pkt 10 harmonizujący 
przepisy kodeksu postępowania cywilnego o pismach procesowych z terminologią i 
ogólnymi założeniami ustawy o kosztach sądowych. Charakter instrumentalny ma 
niewątpliwie również art. 126 pkt 19 u.k.s.c., rozbudowujący treść art. 397 § 2 k.p.c. 
przez określenie składu sądu właściwego do rozpoznania zażalenia od postanowień 
wskazanych w tym ostatnim przepisie. 
Pogląd ten Sąd Najwyższy zaprezentował w uzasadnieniu uchwał z dnia 19 
kwietnia 2007 r., III CZP 6/07 (OSNC 2007, nr 11, poz. 167) oraz z dnia 18 
października 2007 r., III CZP 85/07 (OSNC 2008, nr 10, poz. 113) i należy go 
zaaprobować. 
Przepisy ustawy o kosztach sądowych z 2005 r., podobnie jak poprzedniej 
regulacji z 1967 r., niewątpliwie nie mają charakteru jednolitego. Poza materią 
ściśle związaną z kosztami sądowymi, w ustawach tych zostały uregulowane 
również inne kwestie, niepozostające w ścisłym związku z problematyką kosztów. 
Nie może jednak budzić wątpliwości, że zarówno art. 41 u.k.s.c. z 1967 r., jak 
również art. 126 pkt 12 u.k.s.c. wprowadzający do kodeksu postępowania cywilnego 
art. 1304 k.p.c., regulują materię dotyczącą bezpośrednio kosztów sądowych, 
określają one bowiem, kto, w jakiej sytuacji i w jakim zakresie obowiązany jest do 
tymczasowego pokrycia kosztów sądowych, w zakresie wydatków, przez uiszczenie 
stosownej zaliczki. Uiszczenie zaliczki na poczet wydatków ma bezpośredni wpływ 
na wysokość kosztów sądowych, gdyż wydatki stanowią składnik tych kosztów (art. 
2 ust. 1 u.k.s.c.; poprzednio – art. 2 u.k.s.c. z 1967 r.). Trudno jest zatem zasadnie 
twierdzić, że art. 1304 k.p.c., będący odpowiednikiem art. 41 u.k.s.c. z 1967 r., nie 
dotyczy kosztów sądowych. 
Sąd Apelacyjny trafnie zwrócił uwagę, że rozwiązania przyjęte w dodanym – 
na podstawie art. 126 pkt 12 u.k.s.c. – art. 1304 k.p.c. pełnią funkcję harmonizującą 
obowiązki stron w zakresie kosztów sądowych z zasadą kontradyktoryjności, nie 
zmienia to jednak oceny, że realizując ten cel, regulują bezpośrednio materię 
kosztów sądowych powstałych w konkretnym postępowaniu. Należy zatem uznać, 

że są one – mimo ulokowania ich w kodeksie postępowania cywilnego – przepisami 
o kosztach sądowych w rozumieniu art. 149 ust. 1 u.k.s.c. i stosuje się do nich 
reguły intertemporalne wyrażone w tym przepisie. 
Z przedstawionych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w uchwale.