III CZP 118/07

Uchwała z dnia 7 grudnia 2007 r., III CZP 118/07 
 
Sędzia SN Józef Frąckowiak (przewodniczący) 
Sędzia SN Kazimierz Zawada 
Sędzia SA Michał Kłos (sprawozdawca) 
 
Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa "N.T." S.A. w T. przeciwko Marzenie W. i 
Sławomirowi B. o zapłatę, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu 
jawnym w dniu 7 grudnia 2007 r. zagadnienia prawnego przedstawionego przez 
Sąd Okręgowy w Toruniu postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2007 r.: 
"Czy od pozwu w postępowaniu nakazowym w sprawie podlegającej rozpoznaniu 
w postępowaniu uproszczonym pobiera się opłatę stałą w wysokości określonej w 
art. 28 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych 
(Dz.U. Nr 167, poz. 1398ze zm.) czy czwartą część tej opłaty stosownie do art. 19 
ust. 2 tej ustawy?" 
podjął uchwałę: 
 
Pozew w postępowaniu nakazowym w sprawie podlegającej rozpoznaniu w 
postępowaniu uproszczonym podlega opłacie w wysokości określonej w art. 
19 ust. 2 w związku z art. 28 i 20 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach 
sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.). 
 
Uzasadnienie 
 
Strona powodowa wniosła o zasądzenie w postępowaniu nakazowym od 
pozwanych solidarnie kwoty 2562,01 zł z ustawowymi odsetkami i wraz z 
wniesieniem pozwu uiściła opłatę w wysokości 100 zł. Przewodniczący skierował 
sprawę do rozpoznania w postępowaniu uproszczonym, ustalając opłatę w 
wysokości 30 zł. 
Sąd Rejonowy wydał nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym zgodnie z 
żądaniem pozwu, zasądzając od pozwanych koszty procesu w kwocie 645,00 zł, na 
które, poza wynagrodzeniem adwokata i opłatą od pełnomocnictwa, złożyła się 

opłata w wysokości 30 zł, ustalona na podstawie art. 19 ust. 2 w związku z art. 28 i 
art. 13 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych 
(Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm. – dalej "u.k.s.c."). Jak uznał Sąd pierwszej 
instancji, powód uiścił wprawdzie całą opłatę określoną w art. 28 u.k.s.c., ale 
nadpłata zostanie mu zwrócona po uprawomocnieniu się nakazu. 
W zażaleniu na zawarte w nakazie zapłaty postanowienie o kosztach powód 
wniósł o jego zmianę przez zasądzenie od pozwanych kwoty 715 zł w miejsce 
kwoty 645 zł, wskazując, że w ich skład wchodzi opłata od pozwu w wysokości 100 
zł. 
Przy rozpoznawaniu zażalenia Sąd Okręgowy w Toruniu powziął poważne 
wątpliwości, którym dał wyraz w przedstawionym zagadnieniu prawnym, 
przytoczonym na wstępie uchwały. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Istotą przedstawionego zagadnienia jest odpowiedź na pytanie, według jakich 
reguł powinna być określana wysokość należnej opłaty od pozwu w sprawie 
podlegającej rozpoznaniu według przepisów o postępowaniu uproszczonym, w 
której powód wnosi o wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym. Jak 
wynika z art. 19 ust. 2 u.k.s.c., od pozwu w postępowaniu nakazowym pobiera się 
czwartą część należnej opłaty. Przewidziana w tym przepisie opłata ułamkowa 
odnoszona jest do wysokości całej opłaty, przy czym może to być opłata stała, jako 
pochodna całej opłaty stałej, lub stosunkowa, jako pochodna całej opłaty 
stosunkowej. Z kolei, zgodnie z art. 28 u.k.s.c., w sprawie podlegającej rozpoznaniu 
w postępowaniu uproszczonym pobiera się od pozwu opłatę stałą, której wysokość 
ustalona została według czterech progów, w zależności od wartości przedmiotu 
sporu. Jeżeli sprawa mieści się w hipotezach art. 485 i 5051 k.p.c., przepisy obu 
postępowań odrębnych mogą być w niej stosowane. (...) 
Zgodnie z art. 19 ust. 2 u.k.s.c. w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia 
w życie ustawy z dnia 14 grudnia 2006 r. o zmianie ustawy o kosztach sądowych w 
sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 21, poz. 123 ), od pozwu w postępowaniu 
nakazowym lub upominawczym pobraniu podlegała czwarta część opłaty, z 
wyłączeniem spraw podlegających rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym. Z 
kolei zgodnie z art. 19 ust. 4, trzy czwarte części opłaty pobierane były od 
pozwanego, w razie wniesienia zarzutów od nakazu zapłaty w postępowaniu 
nakazowym, oraz od powoda, w razie prawidłowego wniesienia przez pozwanego 

sprzeciwu przeciwko nakazowi zapłaty wydanemu w postępowaniu upominawczym. 
Kolizję norm regulujących wysokość opłat od pozwu w sprawie podlegającej 
rozpoznaniu zarówno w postępowaniu nakazowym, jak i uproszczonym art. 19 ust. 
2 rozstrzygał zatem w sposób jednoznaczny "na korzyść" postępowania 
uproszczonego, co wynikało z użycia sformułowania „z wyłączeniem". W sytuacji, w 
której sprawa podlegała rozpoznaniu jednocześnie według przepisów o 
postępowaniu nakazowym i uproszczonym, wysokość opłaty należnej od pozwu 
określał art. 28 u.k.s.c. 
Na gruncie art. 19 ust. 2 u.k.s.c. w dotychczasowym brzmieniu w orzecznictwie 
przyjęto, że w sprawie podlegającej rozpoznaniu zarówno w postępowaniu 
upominawczym, jak i w uproszczonym, pobiera się opłatę stałą, określoną w art. 28 
u.k.s.c. (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2007 r., III CZP 138/06, 
OSNC 2008, nr 6, poz. 59). Z uzasadnienia tej uchwały jednoznacznie wynika, że 
głównym argumentem przemawiającym za wskazaniem art. 28 u.k.s.c. jako 
przepisu regulującego wysokość opłaty od pozwu w sprawie, w której doszło do 
„nałożenia się" przepisów o postępowaniu upominawczym i uproszczonym, było 
wyłączenie zawarte w końcowej części art. 19 ust. 2 u.k.s.c. 
Omawiany przepis został zmieniony powołaną ustawą z dnia 14 grudnia 2006 r. 
Zgodnie z jego obecnym brzmieniem, czwartą część opłaty pobiera się od pozwu w 
postępowaniu nakazowym. Zarazem – co należy podkreślić – ustawodawca 
zrezygnował z unormowania zawartego w końcowej części art. 19 ust. 2, 
zawierającego wyłączenie spraw podlegających rozpoznaniu w postępowaniu 
uproszczonym. Należy dodać, że w art. 19 ust. 4 pozostawione zostało wymaganie 
uiszczenia przez pozwanego trzech czwartych części opłaty w razie wniesienia 
zarzutów, a usunięto normę nakładającą na powoda analogiczny obowiązek w razie 
prawidłowego wniesienia przez pozwanego sprzeciwu przeciwko nakazowi zapłaty 
wydanemu w postępowaniu upominawczym. Nowelizacja art. 19 ust. 2 wskazuje, że 
od reguły zawartej w części wstępnej tego przepisu nie podlegają wyłączeniu 
sprawy rozpoznawane w postępowaniu uproszczonym. 
Za przedstawioną wykładnią przemawia argumentacja czerpana z treści 
omawianego przepisu w brzmieniu przed i po nowelizacji, a przede wszystkim z 
rezygnacji z wyłączenia spraw rozpoznawanych w postępowaniu uproszczonym. O 
ile w dotychczasowym brzmieniu omawianego przepisu ustawa nakazywała 
pobranie od pozwu w postępowaniu nakazowym czwartej części opłaty z 

wyłączeniem spraw rozpoznawanych w postępowaniu uproszczonym, o tyle obecna 
redakcja wyłączenia takiego nie zawiera, co oznacza, że art. 19 ust. 2 u.k.s.c. 
stosuje się do wszystkich spraw, w których ustawa przewiduje możliwość wydania 
nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym, a więc również do spraw 
rozpoznawanych w postępowaniu uproszczonym. Odmienna wykładnia, 
sugerowana w uzasadnieniu Sądu Okręgowego, prowadząca do uznania, że 
zastosowanie do pewnej grupy spraw nadal, pomimo nowelizacji, znajduje art. 28 
u.k.s.c., pomijałaby zmiany omawianego przepisu. 
Wykładnia art. 19 ust. 2 u.k.s.c. nie może abstrahować od treści art. 19 ust. 4, 
ustalającego wysokość opłaty od zarzutów od nakazu zapłaty w postępowaniu 
nakazowym. Przy przyjęciu, że opłata należna od pozwu jest ustalona na podstawie 
art. 28 u.k.s.c., suma opłat od pozwu i zarzutów przekraczałaby o trzy czwarte 
wysokość opłaty wynikającej z art. 28 u.k.s.c. To z kolei oznaczałoby, że opłaty 
sądowe w sprawie podlegającej rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym, w 
której ustawa przewidziała możliwość wydania nakazu zapłaty, byłyby znacznie 
wyższe niż w sprawie, w której nie było możliwości wydania nakazu zapłaty. 
Ustawodawca dopuścił wprawdzie możliwość uiszczenia opłaty w wymiarze 
większym od całej opłaty należnej w sprawie, zgodnie bowiem z art. 19 ust. 1 
u.k.s.c. pobiera się połowę opłaty od sprzeciwu od wyroku zaocznego, jednak – jak 
przyjmuje się w doktrynie – regulację tę należy traktować jako wyjątkową. 
Za zaprezentowaną tezą przemawiają także wnioski wynikające z wykładni 
funkcjonalnej. Jak podkreśla się w doktrynie i orzecznictwie, opłaty w sprawach 
rozpoznawanych w postępowaniu uproszczonym mają charakter preferencyjny. 
Zamierzeniem ustawodawcy było wprowadzenie stosunkowo niskich opłat celem 
odformalizowania i przyspieszenia postępowania sądowego (zob. uchwały Sądu 
Najwyższego z dnia 22 listopada 2006 r., III CZP 91/06, OSNC 2007, nr 9, poz. 
127, i z dnia 26 kwietnia 2007 r., III CZP 138/06), brak zatem dostatecznych racji 
dla zwiększenia wysokości opłat w kategorii tych spraw, w której ustawa przewiduje 
wydanie nakazu zapłaty. 
Nie można zgodzić się z poglądem, że kolizję przepisów regulujących 
postępowania nakazowe i uproszczone na potrzeby ustalenia opłaty sądowej 
należy rozstrzygać zgodnie z zasadą, iż przepisy bardziej szczegółowe 
wyprzedzają przepisy o charakterze ogólniejszym. Pogląd ten, prezentowany w 
orzecznictwie Sądu Najwyższego (zob. uzasadnienie uchwały z dnia 27 listopada 

2001 r., III CZP 61/01, OSNC 2002, nr 5, poz. 62), jest aktualny w odniesieniu do 
relacji pomiędzy postępowaniem uproszczonym i gospodarczym ze względu na 
brak odpowiedniej normy kolizyjnej, takiej jak ta, którą zawierał art. 19 ust. 2 w 
dotychczasowym brzmieniu. Brak zatem podstaw do przyjęcia tego rozumowania w 
odniesieniu do relacji pomiędzy postępowaniem uproszczonym i nakazowym. 
Należy również mieć na względzie, że przedstawiona wykładnia zaprezentowana 
została także w piśmiennictwie na gruncie art. 19 ust. 2 w obecnym brzmieniu. 
Z tych względów Sąd Najwyższy podjął uchwałę, jak na wstępie (art. 390 § 1 
k.p.c.).