III CZP 117/13

Sygn. akt III CZP 117/13 
 
 
 
 
 
UCHWAŁA 
 
Dnia 26 lutego 2014 r. 
Sąd Najwyższy w składzie: 
 
SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) 
SSN Anna Kozłowska 
SSN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca) 
 
Protokolant Katarzyna Bartczak 
 
w sprawie z wniosku A. Ś. 
przy uczestnictwie PKP […] 
o zawezwanie do próby ugodowej, 
po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym 
w dniu 26 lutego 2014 r. 
zagadnienia prawnego  
przedstawionego przez Sąd Okręgowy w W. 
postanowieniem z dnia 5 listopada 2013 r.,  
 
 
„Czy w sprawie o zawezwanie do próby ugodowej, w przypadku 
zaistnienia przesłanek określonych w art. 186 § 1 k.p.c., Sąd ustala 
wynagrodzenie 
pełnomocnika 
przeciwnika 
wzywającego 
na 
podstawie § 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 
28  września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych 
oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej 
udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu czy też 
§  10 ust. 1 pkt 3 tego rozporządzenia?” 
podjął uchwałę: 

 
2 
 
W postępowaniu pojednawczym sąd ustala wynagrodzenie 
pełnomocnika na podstawie stawki minimalnej, o której mowa      
w § 10 ust. 1 pkt 3 w związku z § 5 rozporządzenia Ministra 
Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za 
czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb 
Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę 
prawnego ustanowionego z urzędu (jedn. tekst: Dz. U. z 2013 r., 
poz. 490). 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Uzasadnienie 

 
3 
 
 
Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2013  r. zasądził od 
wzywającej na rzecz przeciwnika wniosku kwotę 3600 zł tytułem kosztów 
postępowania o zawezwanie do próby ugodowej, wobec niestawienia się 
wzywającej na posiedzenie, wyznaczone przez Sąd, celem przeprowadzenia 
postępowania pojednawczego. 
 
W zażaleniu wzywająca zarzuciła, że zainicjowane przez nią postępowanie 
nie jest postępowaniem rozpoznawczym, a zatem należało przyznać przeciwnikowi 
koszty określone § 10 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 
28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz 
ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę 
prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 490, dalej: „rozporządzenie” 
lub „rozp. z 2002 r.”). 
 
Przy rozpoznawaniu zażalenia przez Sąd Okręgowy w W. wyłoniło się 
zagadnienie prawne, sformułowane w przedstawionym pytaniu, dotyczące sposobu 
ustalania  wynagrodzenia dla radcy prawnego w tego typu postępowaniu sądowym. 
Sąd opowiedział się za stosowaniem stawki przewidzianej w § 10 ust. 1 pkt 3 
rozporządzenia.   
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
Postępowanie pojednawcze było już uregulowane w rozporządzeniu 
Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 29 listopada 1930 r. Kodeks postępowania 
cywilnego r. (Dz. U. Nr 83, poz. 651), który wszedł w życie z dniem 1 stycznia 
1933  r., został połączony z rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 
27 października 1932 r. Prawo o sądowym postępowaniu egzekucyjnym (Dz. U. nr 
93, poz. 803) i ujednolicony obwieszczeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 
1  grudnia 1932 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu kodeksu Postępowania 
Cywilnego (Dz. U Nr 112, poz. 934). Zgodnie z art. 392 strony mogły wystąpić do 
sądu grodzkiego z wnioskiem o pojednanie. Ustawą z dnia 20 lipca 1950 r. 
o zmianie przepisów w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 38, poz.349), która weszła 
w życie z dniem 2 października 1950 r. przepisy o postępowaniu pojednawczym 
objęte zostały nowoutworzonym postępowaniem odrębnym (rozdział I c w tytule 

 
4 
V księgi II art. 45732), a po ujednoliceniu przepisów postępowania cywilnego, art. 
453 w rozdziale IV tytułu V d.k.p.c.. Regulacja ta obowiązywała do dnia wejścia 
w życie ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. 
Nr 43, poz. 296 ze zm.) Treść obu tych przepisów odpowiadała istocie obecnie 
obowiązujących przepisów art.184 do 186 k.p.c.  
 
W obecnie obowiązującym kodeksie postępowania cywilnego, od dnia 
1 stycznia 1965 r., postępowanie pojednawcze zostało zamieszczone w przepisach 
regulujących postępowanie procesowe przed sądem pierwszej instancji; przestało 
być postępowaniem odrębnym. Stanowi samodzielne postępowanie, które może, 
ale nie musi być prowadzone w odniesieniu do każdej sprawy cywilnej, 
w  rozumieniu art. 1 i 2 k.p.c., co do której dopuszczalne jest zawarcie ugody, 
a  zatem w sprawach o charakterze majątkowym, jak i niemajątkowym, należących 
do trybu postępowania procesowego i do trybu nieprocesowego. W doktrynie 
przyjęte zostało, że ma ono charakter postępowania fakultatywnego, odrębnie 
unormowanego, wszczynanego przed rozpoczęciem procesu lub postępowania 
nieprocesowego. Celem tego postępowania jest rozwiązanie sporu pomiędzy 
stronami przez zawarcie ugody za pomocą i pod nadzorem sądu. W razie 
niezawarcia ugody, postępowanie to nie przekształca się w postępowanie 
rozpoznawczej 
nie 
stanowi 
przeszkody 
do 
wszczęcia 
merytorycznego 
postępowania rozpoznawczego.  
W uchwale Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 1985 r., III CZP 28/85 
(OSNC z 1986 r., nr 4, poz. 48) wyrażone zostało stanowisko, że na wydane przez 
sąd rejonowy w postępowaniu pojednawczym postanowienie o uznaniu ugody za 
niedopuszczalną (art. 184 k.p.c.) przysługuje zażalenie, ponieważ kończy ono 
postępowanie w sprawie dotyczącej postępowania pojednawczego. Jednocześnie 
jednak Sąd Najwyższy przyjął, że  postępowanie pojednawcze ma charakter 
samodzielnego postępowania pomocniczego, ale bez bliższego wyjaśnienia, na 
czym polega pomocnicza - w powszechnym sensie dodatkowa, posiłkowa, służąca 
jako pomoc, ułatwiająca postępowanie rozpoznawcze - istota tego postępowania. 
W  doktrynie 
wskazano, 
że 
za 
pełną 
samodzielnością 
postępowania 
pojednawczego przemawia wyposażenie go we własną strukturę (faza wszczęcia, 
jawnego posiedzenia z udziałem stron sporu oraz fazę zakończenia), uczynienie 

 
5 
z  niego 
stałego, 
zinstytucjonalizowanego 
środka 
rozwiązywania 
konfliktów 
cywilnoprawnych, prowadzonego z inicjatywy stron stosunku prawnego przez sąd 
inspirujący do zawarcia ugody i kontrolujący czynności uczestników. Pojednawcza 
rola sądu spełnia jedynie funkcję prewencyjną. Wymagania formalne, dotyczące 
tego postępowania są bardzo ograniczone; w odniesieniu do wniosku, przez 
powinność oznaczenia jedynie zwięźle sprawy z wyłuszczeniem jednak istoty 
stosunku prawnego i sporu (art. 185 § 1 k.p.c.) oraz do postępowania przed sądem 
(art. 185 § 3 k.p.c.), przez przeprowadzenie posiedzenia mającego na celu 
zawarcie ugody bądź stwierdzenie, że do pojednania nie doszło. Wyróżnione 
zostały trzy sposoby zakończenia postępowania: zawarcie ugody, niezawarcie 
ugody, uznanie zawartej ugody za niedopuszczalną. W odniesieniu do żadnego 
z  nich 
nie 
dochodzi 
do 
przekształcenia 
postępowania 
pojednawczego 
w  postępowanie rozpoznawcze.  
Założeniem postępowania polubownego jest rozwiązanie sporu przez 
pojednanie stron, nie zaś autorytatywne rozstrzygnięcie, a celem zapobieżenie 
wytoczeniu powództwa lub wszczęciu postępowania nieprocesowego, co oddziela 
je od postępowania rozpoznawczego, które wyprzedza. Przepis art. 184 § 1 k.p.c. 
wskazuje, że wymienione w nim sprawy mogą być uregulowane drogą ugody, a nie 
rozstrzygnięte.  Przedmiotem postępowania pojednawczego jest pojednanie stron, 
co uzasadnia traktowanie tego postępowania jako samodzielnego, całkowicie 
odrębnego od postępowań rozpoznawczych. 
 
Na stronę wnoszącą pismo procesowe nałożony został, przepisem art. 1261 
§ 1 k.p.c., obowiązek wskazania wartości przedmiotu sporu lub wartości przedmiotu 
zaskarżenia, jeżeli od tej wartości zależy właściwość rzeczowa sądu, wysokość 
opłaty, dopuszczalność środka odwoławczego, a przedmiotem sprawy nie jest 
oznaczona 
kwota 
pieniężna. 
Brak 
natomiast 
przepisu 
nakładającego 
na wzywającego do przeprowadzenia postępowania pojednawczego obowiązku 
podania wartości przedmiotu sporu. Nie ma też możliwości sprawdzenia przez sąd 
prawidłowości określenia go, na wypadek oznaczenia tej wartości z własnej 
inicjatywy strony. Podanie jej we wniosku, mimo braku obowiązku i potrzeby, nie 
ma znaczenia w tym postępowaniu. Samodzielnie określona została właściwość 
rzeczowa i miejscowa sądu (art. 185 § 1 k.p.c.). Postępowanie pojednawcze 

 
6 
przeprowadza sąd rejonowy, także w sprawach należących do właściwości sądu 
okręgowego, przewidzianej w  art. 17 k.p.c., jeżeli mogą być uregulowane drogą 
ugody. Wysokość opłaty sądowej od wniosku o przeprowadzenie postępowania 
pojednawczego została umieszczona w dziale obejmującym wysokość opłat we 
wszystkich rodzajach spraw (art. 23 pkt 3 u.k.s.c.) i jest to jedyna opłata w tej 
sprawie. Oznacza to, że art. 1261 k.p.c. nie ma zastosowania w postępowaniu 
pojednawczym, a jego przedmiot jest odrębny od tego, co ostatecznie ma być 
przedmiotem ugody. Zadaniem sądu jest umożliwienie stronom pojednania się, 
niezależnie od tego, co stanowi przedmiot sporu. Sąd Najwyższy, podzielając te 
argumenty, opowiada się za uznaniem postępowania pojednawczego za w pełni 
samodzielne postępowanie będące odpowiednikiem postępowania w sprawie, 
służące załatwianiu sprawy cywilnej, ograniczone do spraw, których charakter 
zezwala na zawarcie ugody sądowej. Możliwość 
wyodrębnienia takiego 
postępowania sądowego dopuścił Sąd Najwyższy w postanowieniu  z dnia 4 lipca 
2008 r., I CZ 139/07, (OSNC – ZD z  2009 r., nr 1, poz. 18), w odniesieniu do 
postępowania o uznanie lub stwierdzenie wykonalności wyroku sądu polubownego  
wydanego za granicą lub ugody zawartej przed takim sądem, różniącego się 
funkcją i zakresem rozpoznania od postępowania pomocniczego o uznanie lub 
stwierdzenie wykonalności wyroku sądu polubownego wydanego w Polsce lub 
ugody przed nim zawartej. 
 
Z analizy regulacji dotyczących stawek opłat pełnomocników w sprawach 
cywilnych wynika, że w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 1 kwietnia 
1933 r. w sprawie wynagrodzenia adwokatów za wykonywanie czynności 
zawodowych (Dz. U. nr 24, poz. 201, dalej: „rozporządzenie z 1933 r.”) 
zasadniczym kryterium wynagrodzenia była wartość przedmiotu sporu (§ 8), 
a  w  sprawach nieobjętych przepisami rozporządzenia lub do których jego przepisy 
nie dadzą się zastosować, wynagrodzenie ustalał sąd, biorąc pod uwagę nakład 
pracy i czasu, wagę sprawy i wartość przedmiotu (§ 6). Dotyczyło to również spraw 
o prawa niemajątkowe, dla których nie było przewidziane odrębne wynagrodzenie 
lub jego stawka. W odniesieniu do postępowania pojednawczego określone zostało 
wynagrodzenie w rozmiarze 30% zasadniczego wynagrodzenia, lecz nie mniej niż 

 
7 
15 zł, na takim samym poziomie przewidziano wynagrodzenie w postępowaniu 
nakazowym (§ 14).  
Zmiana 
stanu 
prawnego, 
dokonana 
rozporządzeniem 
Ministra 
Sprawiedliwości z dnia 14 sierpnia 1950 r. w sprawie norm i zasad wynagrodzenia 
adwokatów za wykonywanie czynności zawodowych (Dz. U. Nr 35, poz. 319), które 
weszło wżycie z dniem 28 sierpnia 1950 r., spowodowała określenie jako 
zasadniczego kryterium określenia wynagrodzenia wartości przedmiotu sporu, 
a w niektórych jedynie sprawach stałej stawki (np. za prowadzenie sprawy przed 
władzą opiekuńczą). Za prowadzenie sprawy cywilnej, nieobjętej przepisami, 
określone zostało wynagrodzenie za każdą instancję (§ 6 ust. 11). Nie przewidziano 
odrębnej kategorii opłat dla spraw prowadzonych w postępowaniu pojednawczym. 
Kolejne rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 sierpnia 1953 r. 
w sprawie wynagrodzenia adwokatów za wykonywanie czynności zawodowych 
(Dz. U. Nr 40, poz.176) również zasadniczym kryterium wysokości wynagrodzenia 
czyniło wartość przedmiotu sporu, ale poszerzyło kategorię spraw objętych opłatą 
stałą. Brak uregulowania dotyczącego ustalenia wynagrodzenia w sprawie 
nieprzewidzianej w  rozporządzeniu został usunięty rozporządzeniem Ministra 
Sprawiedliwości z dnia 23 czerwca 1956 r. w sprawie zmiany przepisów 
o wynagrodzeniu adwokatów za wykonywanie czynności zawodowych (Dz. U. Nr 
25, poz. 117). Uprawnienie do określenia wynagrodzenia w takich przypadkach 
przyznane zostało kierownikowi zespołu adwokackiego lub dziekanowi rady 
adwokackiej, w odniesieniu do adwokatów wykonujących zawód poza zespołem 
adwokackim, dotyczyło to również możliwości podwyższenia wynagrodzenia.  
Następne rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości: z dnia 22 kwietnia 
1961 r., z dnia 21 grudnia 1967 r., z dnia 23  grudnia 1980 r., z dnia 31 grudnia 
1981 r., z dnia 10 października 1985 r. w  sprawie opłat za czynności adwokackie 
w postępowaniu przed organami wymiaru sprawiedliwości, z dnia 14 lipca 1988 r., 
16 października 1989 r., z dnia 20  lutego 1991 r., z dnia 4 czerwca 1992 r., z dnia 
12 grudnia 1997 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz opłat za 
czynności radców prawnych (Dz. U Nr 154, poz. 1013) nie wprowadziły istotnych 
zmian w zakresie zasad ustalania wynagrodzeń, poza wysokością stawek i nowych 
kategorii spraw, dla których przewidziano oddzielną stawkę wynagrodzenia. 

 
8 
Ponadto od dnia wejścia w życie rozporządzenia z dnia 20 lutego 1991 r. 
uprawnienie kierownika zespołu adwokackiego do ustalania wynagrodzenia 
w sprawach, dla których nie przewidziano wynagrodzenia lub jego stawki, 
zastąpiono przepisami o ustaleniu wynagrodzenia na podstawie stawki w sprawach 
o najbardziej zbliżonym rodzaju.  
 
Obecnie obowiązujące rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 
28  września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych  oraz 
ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielanej przez radcę 
prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1349, ze zm., dalej: „rozp. 
2002 r.” lub „rozporządzenie”) wydane zostało na podstawie upoważnienia objętego 
art. 223 ust. 2 oraz art. 225 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach 
prawnych (jedn. tekst Dz. U z 2002 r. Nr 123, poz.1059 ze zm.). W odniesieniu do 
wynagrodzenia adwokatów kwestie te reguluje analogicznie rozporządzenie 
Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r., w sprawie opłat za czynności 
adwokackie  oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy 
prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Określa ono stawki, 
które zgodnie z art. 99 w związku z art. 98 § 3 k.p.c. stanowią podstawę ustalenia 
przez sąd wynagrodzenia radcy prawnego, nie wyższego niż stawki opłat określone 
przepisami tego rozporządzenia. Stawki opłat stanowią podstawę do wyliczenia 
opłat zasądzanych przez sąd, opłat za prowadzenie sprawy przez radcę prawnego 
ustanowionego z urzędu, są dolną granicą tych opłat oraz ustawowo nakazaną 
bazą dla  umowy radcy prawnego z klientem w zakresie wynagrodzenia (§ 3 ust.1), 
z wyjątkiem przewidzianym w § 3 ust. 2. 
Zgodnie z § 2 ust. 1 i 2 rozp. z 2002 r. sąd, decydując o wysokości 
wynagrodzenia w granicach stawki minimalnej i jej sześciokrotności, bierze pod 
uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika, charakter sprawy i przyczynienie się 
do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia; nie jest związany wysokością wynagrodzenia 
umówionego przez pełnomocnika ze stroną. Dominuje w orzecznictwie Sądu 
Najwyższego pogląd, że sąd, dokonując oceny wysokości wynagrodzenia 
pełnomocnika, stosownie do art. 109 § 2 k.p.c., nie może ustalić go na poziomie 
niższym niż stawka minimalna, poza sytuacją określoną w § 3 ust. rozp. z 2002 r., 
(por. uchwałę z dnia 8 marca 2012 r., III CZP 2/12, OSNC z 2012 r., nr 10, poz. 115 

 
9 
oraz postanowienia: z dnia 21 grudnia 2010 r., III CZ 64/10; z dnia 17 lutego 
2011  r., III UZ 18/10; z dnia 15 grudnia 2011 r., II CZ 126/11 i z dnia 16 lutego 
2012 r., IV CZ 107/11, niepublikowane). Nie zasługuje na podzielenie, odosobnione 
stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w postanowieniu z dnia 26 stycznia 
2011  r., IV CZ 99/10, (niepubl.), dopuszczające możliwość przyjęcia stawki niższej 
niż minimalna. 
 
Wysokość stawki minimalnej ustalona została w rozporządzeniu z 2002 r. 
w  zależności od wartości przedmiotu sprawy (§ 6) lub jej rodzaju (§ 7 do 11), 
a  w  sprawach nieobjętych jego przepisami, określona być powinna według stawek 
przewidzianych w sprawach o najbardziej zbliżonym rodzaju (§ 5). Oznacza to, 
że  zgodnie z założeniem kompletności rozporządzenia, każda sprawa cywilna 
powinna być zakwalifikowana do jednej z grup spraw objętych jego przepisami. 
Podział stawek według tych równorzędnych kryteriów nie ma charakteru 
dychotomicznego, ponieważ do spraw wyznaczonych kryterium rodzaju sprawy 
należy wiele spraw mających charakter majątkowy (np. § 7 pkt 2, 3, 4, 5, 7; § 8 pkt 
1, 2; § 9 pkt 1, 2; § 10 pkt 9, 10, 15). Rodzaj sprawy jako kryterium określenia 
stawki, ujęty został, z uwzględnieniem podstawy wyznaczonej prawem materialnym 
(sprawy z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńczego, własności i innych praw 
rzeczowych, prawa o księgach wieczystych, prawa spadkowego, z podziałem na 
podane kategorie - § 6 do 8), w odniesieniu do konkretnego przedmiotu żądania 
(sprawy o wydanie nieruchomości - § 9 pkt 2, o uchylenie uchwały organu 
spółdzielni - § 10 pkt 1), czy też rodzaju lub trybu postępowania (sprawy z zakresu 
postępowania nieprocesowego w sprawie niewymienionej odrębnie - § 10 ust.1 pkt 
3, sprawy o uznanie orzeczenia sądu zagranicznego - § 10 ust. 1 pkt 6 ).    
 
W odniesieniu do postępowania pojednawczego nie została określona 
stawka 
opłaty, 
a 
zatem 
zgodnie 
z 
założeniem 
kompletności 
regulacji 
rozporządzenia, rozstrzygnięcia wymaga na podstawie jakiego kryterium należy ją 
ustalić. Analiza historyczna uregulowań dotyczących podstawy wynagrodzenia 
pełnomocników wskazuje, że jedynie rozporządzenie z 1933 r. zawierało konkretne 
postanowienie, podkreślające specyfikę tego postępowania. Nie doszło do 
przywrócenia odrębnej stawki po wejściu w życie z dniem 1 stycznia 1965 r. 
kodeksu postępowania cywilnego, chociaż podobnie do k.p.c. z 1930 r., 

 
10
postępowanie pojednawcze zostało uregulowane jako samodzielne postępowanie, nie 
zaś jako odrębne, jak w d.k.p.c. Nie można wykluczyć, że odrębność postępowania 
była 
podstawą 
do 
stosowania 
ogólnych 
zasad 
ustalania 
wynagrodzenia 
pełnomocników po dniu 2 października 1950 r., co było w doktrynie krytycznie 
oceniane.  
Wyłączenie 
kryterium 
wartości 
przedmiotu 
sprawy 
jako 
podstawy 
wynagrodzenia radcy prawnego za udział w postępowaniu pojednawczym, 
podyktowane jest charakterem tego postępowania, którego przedmiot nie jest 
związany ani z prawem majątkowym, ani z prawem niemajątkowym oraz odrębny od 
tego, co ostatecznie ma być ugodzone. Jeżeli celem tego postępowania jest 
uregulowanie sprawy spornej pomiędzy stronami, drogą ugody zawartej przez nie 
przed sądem i pod jego kontrolą, to kwalifikacja stosunku prawnego, z którego 
wywodzone są pretensje stron nie ma znaczenia dla wysokości opłaty sądowej, 
właściwości sądu, przebiegu postępowania i brak argumentów dla stanowiska, 
że  należałoby odnosić do tego stosunku prawnego stawkę opłaty będącej podstawą 
wynagrodzenia pełnomocnika. Nie ma podstaw do zastosowania drugiego kryterium – 
rodzaju sprawy, ponieważ nie zostało ono wprost wymienione w grupie tych spraw. 
Postępowanie pojednawcze nie powinno być utożsamiane z postępowaniem 
procesowym. Samodzielność i samoistność postępowania pojednawczego, brak 
związku z postępowaniem rozpoznawczym, realizowanie celu polegającego na 
zapobieżeniu wytoczeniu powództwa lub wszczęciu postępowania nieprocesowego, 
funkcja pojednania, stanowią o niezależności obu postępowań. Nie usprawiedliwia 
przeciwnego stanowiska uregulowanie art. 186 § 2 k.p.c. Udział w postępowaniu 
pojednawczym przeciwnika wniosku pozostawiono jego uznaniu i  dlatego  nawet 
nieusprawiedliwione niestawiennictwo nie wywołuje obowiązku poniesienia w tym 
postępowaniu kosztów związanych z wniesieniem wniosku. Możliwość uwzględnienia 
przez wzywającego poniesionych kosztów jako elementu kosztów celowych (art. 98 
§ 1 k.p.c.), traktowana jest na równi z innymi kosztami, np. udzielenia pomocy prawnej 
lub 
sporządzenia 
pozwu, 
czy 
mediacji. 
Nie 
stanowi 
ono 
postępowania 
nieprocesowego. Przemawia to za przyjęciem jednej stawki opłaty samodzielnie 
określonej dla wszystkich spraw, które strony mogą uregulować drogą ugody zawartej 
przed sądem.  

 
11
Wysokość stawek ukształtowana została w rozporządzeniu przy uwzględnieniu 
oceny nakładu pracy pełnomocnika, wyznaczonego charakterem i  stopniem 
skomplikowania danej kategorii spraw, w zryczałtowanej wielkości. Przygotowanie 
wezwania w uproszczonej postaci zwięzłego oznaczenia sprawy lub odpowiedzi na nie 
i udział w posiedzeniu wyznaczonym celem zawarcia ugody, wymaga od 
pełnomocników  znacznie mniejszego nakładu pracy niż przygotowanie pozwu lub 
wniosku albo odpowiedzi na nie i udział w postępowaniu rozpoznawczym. Z tego 
względu ustalenie wynagrodzenia pełnomocnika w takiej samej wysokości w obu tych 
postępowaniach, w obu typach spraw (należących do trybu procesowego 
i nieprocesowego), pozostawałoby w sprzeczności z aksjologią i  założeniami 
rozporządzenia. W sytuacji związania sądu stawką minimalną, nie ma możliwości 
stosownego zróżnicowania wynagrodzenia przez obniżenie tej stawki.  
Brak samodzielnego uregulowania w rozporządzeniu stawki opłaty 
w  postępowaniu pojednawczym stanowi lukę aksjologiczną, która wymagałaby 
uzupełnienia przez sięganie do analogii. Nie ma jednak potrzeby stosowania 
analogii, skoro § 5 rozporządzenia jako lex specjalis wskazuje na konieczność 
ustalenia 
podobnej 
kategorii 
sprawy 
do 
postępowania 
pojednawczego. 
Poza  wskazaniem, że powinna to być stawka w sprawach o najbardziej zbliżonym 
rodzaju, nie ma w przepisie wyjaśnienia jakie cechy powinna spełniać ta sprawa. 
Należy odrzucić możliwość odniesienia postępowania pojednawczego do kategorii 
spraw, w których stawka  uzależniona jest od wartości przedmiotu sprawy, skoro 
wartość ta nie ma znaczenia w tym postępowaniu. Odbiegają od specyfiki tego 
postępowania sprawy, w których podstawą określenia stawki jest rodzaj stosunków 
prawnych lub treść zgłoszonego żądania. Wśród przepisów rozporządzenia, 
określających stawki w sprawach rozpoznawanych w postępowaniu procesowym, 
nie ma normy, która odpowiadałaby charakterowi i zmniejszonemu nakładowi pracy 
pełnomocnika w postępowaniu pojednawczym. Analiza przepisów rozporządzenia 
prowadzi do wniosku, że tylko jedna kategoria spraw została wyodrębniona według 
kryterium bliskiemu celowi, funkcji i swoistości postępowania pojednawczego - 
objęte § 10 ust. 1 pkt 3 rozp. z 2002 r. sprawy z zakresu postępowania 
nieprocesowego, niewymienione odrębnie. Postępowanie to  różni się  charakterem  

 
12
oraz istotą działalności sądu od postępowania procesowego, nie jest jednolite, 
z  uwagi na różnorodność spraw przekazanych do rozpoznania w tym trybie. 
Wprowadzenie dla postępowania nieprocesowego jednolitej stawki wynagrodzenia 
pełnomocnika podyktowane było założeniem, że zmniejszony formalizm oraz 
postępowanie sądowe nie wymagają od pełnomocnika takiego nakładu pracy, jak 
w  postępowaniu procesowym. Te same okoliczności występują w postępowaniu 
pojednawczym, które nie polega na rozstrzyganiu przez sąd sporu prawnego, 
a  zmniejszony formalizm ułatwia to postępowanie. Nie jest to postępowanie 
nieprocesowe rozpoznawcze i tym samym brak pomiędzy tymi postępowaniami 
bliskiego podobieństwa, ale jest to postępowanie najbliższe, stosownie do § 5 
rozp., ponieważ uwzględnia w pewnym stopniu podobne elementy, które składają 
się na wysokość wynagrodzenia pełnomocnika.  
Z powyższych względów należało podjąć uchwałę o wskazanej treści.