Orzeczenie · 2010-01-12

III CZP 117/09

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2010-01-12
SNGospodarczeprawo spółekWysokanajwyższy
spółka z o.o.dopłatypotrąceniewierzytelnościkodeks spółek handlowychzarzut potrąceniawspólnikkapitał zapasowy

Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpatrywał zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Okręgowy w Toruniu, dotyczące możliwości potrącenia przez wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością swojej wierzytelności wobec spółki z wierzytelności spółki z tytułu dopłat. Sprawa wywodziła się z powództwa spółki "K.P.G.P.", sp. z o.o. w R. przeciwko Zbigniewowi K. o zapłatę 65 000 zł tytułem dopłat. Pozwany wspólnik podniósł zarzut potrącenia swojej wierzytelności wobec spółki. Sąd Rejonowy uznał zarzut potrącenia za zasadny, ograniczając wysokość dopłat do limitu wynikającego z umowy spółki i wskazując, że art. 14 § 4 k.s.h. dotyczy jedynie wpłat na udziały. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację, powziął wątpliwości co do analogicznego stosowania tego przepisu do dopłat, biorąc pod uwagę gwarancyjną funkcję dopłat. Sąd Najwyższy, analizując charakter prawny dopłat i przepisy Kodeksu spółek handlowych oraz Kodeksu cywilnego, stwierdził, że dopłaty, w przeciwieństwie do wpłat na udziały, nie powiększają kapitału zakładowego i mają charakter czasowy. Wskazał, że zakaz potrącenia z art. 14 § 4 k.s.h. dotyczy wyłącznie wpłat na poczet udziałów, a nie dopłat. Podkreślił, że potrącenie dopłat jest dopuszczalne na zasadach ogólnych z Kodeksu cywilnego, a argument o gwarancyjnej funkcji dopłat nie jest wystarczający do wyłączenia tej możliwości, gdyż główną funkcję gwarancyjną pełni kapitał zakładowy. W konsekwencji Sąd Najwyższy podjął uchwałę stwierdzającą dopuszczalność takiego potrącenia.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Dopuszczalność potrącenia przez wspólnika swojej wierzytelności wobec spółki z wierzytelności spółki z tytułu dopłat.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy spółek z ograniczoną odpowiedzialnością i dopłat, nie wpłat na udziały.

Zagadnienia prawne (1)

Czy wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może potrącić swoją wierzytelność wobec spółki z wierzytelności spółki względem wspólnika z tytułu dopłat?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może potrącić swoją wierzytelność wobec spółki z wierzytelności spółki względem wspólnika z tytułu dopłat.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że art. 14 § 4 k.s.h., który wyłącza potrącenie wierzytelności wspólnika wobec spółki z wierzytelności spółki z tytułu wpłaty na poczet udziałów, nie ma zastosowania do dopłat. Dopłaty, w przeciwieństwie do wpłat na udziały, nie powiększają kapitału zakładowego i mają charakter czasowy. Gwarancyjna funkcja dopłat jest ograniczona i nie stanowi podstawy do analogicznego stosowania zakazu potrącenia.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Uchwała

Strony

NazwaTypRola
"K.P.G.P.", sp. z o.o. w R.spółkapowód
Zbigniew K.osoba_fizycznapozwany

Przepisy (8)

Główne

k.c. art. 498

Kodeks cywilny

Ogólne zasady potrącenia.

k.c. art. 499

Kodeks cywilny

Potrącenie następuje przez oświadczenie.

k.c. art. 505

Kodeks cywilny

Wymienia przypadki niedopuszczalności potrącenia.

Pomocnicze

k.s.h. art. 14 § § 4

Kodeks spółek handlowych

Przepis wyłącza potrącenie wierzytelności wspólnika wobec spółki z wierzytelności spółki z tytułu wpłaty na poczet udziałów, ale nie dotyczy dopłat.

k.s.h. art. 177

Kodeks spółek handlowych

k.s.h. art. 178

Kodeks spółek handlowych

k.s.h. art. 179 § § 1

Kodeks spółek handlowych

Reguluje zwrot dopłat wspólnikom.

k.p.c. art. 390 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Dopłaty nie powiększają kapitału zakładowego i mają charakter czasowy, w przeciwieństwie do wpłat na udziały. • Zakaz potrącenia z art. 14 § 4 k.s.h. dotyczy wyłącznie wpłat na poczet udziałów, a nie dopłat. • Potrącenie dopłat jest dopuszczalne na zasadach ogólnych z Kodeksu cywilnego. • Gwarancyjna funkcja dopłat jest ograniczona i nie stanowi podstawy do analogicznego stosowania zakazu potrącenia.

Odrzucone argumenty

Analogiczne stosowanie art. 14 § 4 k.s.h. do dopłat ze względu na ich gwarancyjną funkcję.

Godne uwagi sformułowania

Wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może potrącić swoją wierzytelność wobec spółki z wierzytelności spółki względem wspólnika z tytułu dopłat. • Hipoteza tego przepisu nie obejmuje wierzytelności spółki z tytułu dopłat, jest w nim bowiem mowa o wpłacie na poczet udziałów, czyli o wpłacie na kapitał zakładowy. • Dopłaty, chociaż zbliżone do wpłat na udziały, różnią się od nich tym, że nie są bezwzględnie bezzwrotne i nie powodują zwiększenia kapitału zakładowego spółki. • Powodzenie się na funkcję gwarancyjną nie może więc stanowić istotnego argumentu przemawiającego za stosowaniem do wierzytelności spółki z tytułu dopłat per analogiam art. 14 § 4 k.s.h.

Skład orzekający

Barbara Myszka

przewodniczący-sprawozdawca

Krzysztof Strzelczyk

członek

Marek Sychowicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Dopuszczalność potrącenia przez wspólnika swojej wierzytelności wobec spółki z wierzytelności spółki z tytułu dopłat."

Ograniczenia: Dotyczy spółek z ograniczoną odpowiedzialnością i dopłat, nie wpłat na udziały.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego w prawie spółek, które ma bezpośrednie przełożenie na relacje między spółką a jej wspólnikami oraz na zarządzanie płynnością finansową.

Wspólnik kontra spółka: czy można potrącić dług z dopłatą?

Dane finansowe

WPS: 65 000 PLN

Sektor

gospodarcze

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst