III CZP 117/09
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpatrywał zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Okręgowy w Toruniu, dotyczące możliwości potrącenia przez wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością swojej wierzytelności wobec spółki z wierzytelności spółki z tytułu dopłat. Sprawa wywodziła się z powództwa spółki "K.P.G.P.", sp. z o.o. w R. przeciwko Zbigniewowi K. o zapłatę 65 000 zł tytułem dopłat. Pozwany wspólnik podniósł zarzut potrącenia swojej wierzytelności wobec spółki. Sąd Rejonowy uznał zarzut potrącenia za zasadny, ograniczając wysokość dopłat do limitu wynikającego z umowy spółki i wskazując, że art. 14 § 4 k.s.h. dotyczy jedynie wpłat na udziały. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację, powziął wątpliwości co do analogicznego stosowania tego przepisu do dopłat, biorąc pod uwagę gwarancyjną funkcję dopłat. Sąd Najwyższy, analizując charakter prawny dopłat i przepisy Kodeksu spółek handlowych oraz Kodeksu cywilnego, stwierdził, że dopłaty, w przeciwieństwie do wpłat na udziały, nie powiększają kapitału zakładowego i mają charakter czasowy. Wskazał, że zakaz potrącenia z art. 14 § 4 k.s.h. dotyczy wyłącznie wpłat na poczet udziałów, a nie dopłat. Podkreślił, że potrącenie dopłat jest dopuszczalne na zasadach ogólnych z Kodeksu cywilnego, a argument o gwarancyjnej funkcji dopłat nie jest wystarczający do wyłączenia tej możliwości, gdyż główną funkcję gwarancyjną pełni kapitał zakładowy. W konsekwencji Sąd Najwyższy podjął uchwałę stwierdzającą dopuszczalność takiego potrącenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaDopuszczalność potrącenia przez wspólnika swojej wierzytelności wobec spółki z wierzytelności spółki z tytułu dopłat.
Dotyczy spółek z ograniczoną odpowiedzialnością i dopłat, nie wpłat na udziały.
Zagadnienia prawne (1)
Czy wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może potrącić swoją wierzytelność wobec spółki z wierzytelności spółki względem wspólnika z tytułu dopłat?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może potrącić swoją wierzytelność wobec spółki z wierzytelności spółki względem wspólnika z tytułu dopłat.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że art. 14 § 4 k.s.h., który wyłącza potrącenie wierzytelności wspólnika wobec spółki z wierzytelności spółki z tytułu wpłaty na poczet udziałów, nie ma zastosowania do dopłat. Dopłaty, w przeciwieństwie do wpłat na udziały, nie powiększają kapitału zakładowego i mają charakter czasowy. Gwarancyjna funkcja dopłat jest ograniczona i nie stanowi podstawy do analogicznego stosowania zakazu potrącenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| "K.P.G.P.", sp. z o.o. w R. | spółka | powód |
| Zbigniew K. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 498
Kodeks cywilny
Ogólne zasady potrącenia.
k.c. art. 499
Kodeks cywilny
Potrącenie następuje przez oświadczenie.
k.c. art. 505
Kodeks cywilny
Wymienia przypadki niedopuszczalności potrącenia.
Pomocnicze
k.s.h. art. 14 § § 4
Kodeks spółek handlowych
Przepis wyłącza potrącenie wierzytelności wspólnika wobec spółki z wierzytelności spółki z tytułu wpłaty na poczet udziałów, ale nie dotyczy dopłat.
k.s.h. art. 177
Kodeks spółek handlowych
k.s.h. art. 178
Kodeks spółek handlowych
k.s.h. art. 179 § § 1
Kodeks spółek handlowych
Reguluje zwrot dopłat wspólnikom.
k.p.c. art. 390 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dopłaty nie powiększają kapitału zakładowego i mają charakter czasowy, w przeciwieństwie do wpłat na udziały. • Zakaz potrącenia z art. 14 § 4 k.s.h. dotyczy wyłącznie wpłat na poczet udziałów, a nie dopłat. • Potrącenie dopłat jest dopuszczalne na zasadach ogólnych z Kodeksu cywilnego. • Gwarancyjna funkcja dopłat jest ograniczona i nie stanowi podstawy do analogicznego stosowania zakazu potrącenia.
Odrzucone argumenty
Analogiczne stosowanie art. 14 § 4 k.s.h. do dopłat ze względu na ich gwarancyjną funkcję.
Godne uwagi sformułowania
Wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może potrącić swoją wierzytelność wobec spółki z wierzytelności spółki względem wspólnika z tytułu dopłat. • Hipoteza tego przepisu nie obejmuje wierzytelności spółki z tytułu dopłat, jest w nim bowiem mowa o wpłacie na poczet udziałów, czyli o wpłacie na kapitał zakładowy. • Dopłaty, chociaż zbliżone do wpłat na udziały, różnią się od nich tym, że nie są bezwzględnie bezzwrotne i nie powodują zwiększenia kapitału zakładowego spółki. • Powodzenie się na funkcję gwarancyjną nie może więc stanowić istotnego argumentu przemawiającego za stosowaniem do wierzytelności spółki z tytułu dopłat per analogiam art. 14 § 4 k.s.h.
Skład orzekający
Barbara Myszka
przewodniczący-sprawozdawca
Krzysztof Strzelczyk
członek
Marek Sychowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Dopuszczalność potrącenia przez wspólnika swojej wierzytelności wobec spółki z wierzytelności spółki z tytułu dopłat."
Ograniczenia: Dotyczy spółek z ograniczoną odpowiedzialnością i dopłat, nie wpłat na udziały.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego w prawie spółek, które ma bezpośrednie przełożenie na relacje między spółką a jej wspólnikami oraz na zarządzanie płynnością finansową.
“Wspólnik kontra spółka: czy można potrącić dług z dopłatą?”
Dane finansowe
WPS: 65 000 PLN
Sektor
gospodarcze
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.