III CZP 113/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozstrzygnął, że to sąd, a nie prezes sądu, jest właściwy do rozpoznania wniosku o wyłączenie komornika.
Sprawa dotyczyła zagadnienia prawnego, czy właściwym do rozpoznania wniosku o wyłączenie komornika jest sąd, czy prezes sądu. Sąd Najwyższy, analizując przepisy Kodeksu postępowania cywilnego oraz ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, uznał, że właściwym organem do rozpoznania takiego wniosku jest sąd. Podkreślono, że nowa ustawa o komornikach sądowych i egzekucji stworzyła samodzielną podstawę do wyłączenia komornika, co uzasadnia stosowanie przepisów o wyłączeniu sędziego przez sąd.
Sąd Najwyższy rozpatrzył zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Okręgowy w Sieradzu, dotyczące właściwości organu do rozpoznania wniosku o wyłączenie komornika. Wniosek o wyłączenie komornika został wcześniej oddalony przez Sąd Rejonowy w Wieluniu. Sąd Okręgowy powziął wątpliwość, czy zgodnie z art. 54 k.p.c. w związku z art. 9 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, właściwym do rozpoznania wniosku jest sąd, czy prezes sądu. Sąd Najwyższy stwierdził, że przepis art. 9 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji stanowi przepis szczególny w stosunku do art. 54 k.p.c. i nakazuje stosowanie przepisów o wyłączeniu sędziego do komornika. Kategoryczna redakcja art. 9 oznacza, że obejmuje on także tryb i właściwość organu orzekającego. Zgodnie z art. 52 § 1 k.p.c., organem tym jest sąd. Sąd Najwyższy uzasadnił, że stworzenie samodzielnej podstawy do wyłączenia komornika jest uzasadnione zmianami w statusie komornika, który obecnie jest funkcjonariuszem publicznym działającym w zasadzie poza strukturą sądownictwa, a nadzór nad nim jest podzielony. W związku z tym, Sąd Najwyższy podjął uchwałę, że rozpoznanie wniosku o wyłączenie komornika należy do właściwości sądu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Właściwym do rozpoznania wniosku o wyłączenie komornika jest sąd.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał art. 9 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji za przepis szczególny wobec art. 54 k.p.c. Kategoryczna redakcja art. 9 nakazuje stosowanie przepisów o wyłączeniu sędziego do komornika, co obejmuje również właściwość organu orzekającego, którym jest sąd zgodnie z art. 52 § 1 k.p.c. Zmiany w statusie komornika uzasadniają samodzielną podstawę prawną jego wyłączenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchwała
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Grażyna S. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
Przepisy (5)
Główne
u.k.s.egz. art. 9
Ustawa o komornikach sądowych i egzekucji
Do komornika stosuje się przepisy o wyłączeniu sędziego. Jest to przepis szczególny wobec art. 54 k.p.c.
Pomocnicze
k.p.c. art. 54
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy o wyłączeniu sędziego stosuje się odpowiednio do wyłączenia innych organów sądowych. Wniosek o wyłączenie pozostałych osób przekazuje się odpowiedniemu organowi nadrzędnemu.
k.p.c. art. 52 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Organem właściwym do rozstrzygania wniosku o wyłączenie jest sąd.
k.p.c. art. 390
Kodeks postępowania cywilnego
Ustawa z dnia 20 czerwca 1985 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych art. 128
Nieobowiązujący przepis, który stanowił o podległości administracyjnej komornika wobec prezesa sądu rejonowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 9 u.k.s.egz. jest przepisem szczególnym wobec art. 54 k.p.c. Kategoryczna redakcja art. 9 u.k.s.egz. obejmuje tryb i właściwość organu orzekającego. Organem właściwym do rozstrzygania wniosku o wyłączenie komornika jest sąd. Zmiany w statusie komornika uzasadniają samodzielną podstawę prawną jego wyłączenia.
Odrzucone argumenty
Właściwość prezesa sądu do rozpoznania wniosku o wyłączenie komornika (pogląd z uchwały III CZP 12/87, który utracił moc).
Godne uwagi sformułowania
Okoliczność, że art. 54 k.p.c. odnosi się ogólnie do wyłączenia organów sądowych oraz prokuratora, a art. 9 u.k.s.egz. tylko do wyłączenia komornika, przemawia za uznaniem art. 9 za przepis szczególny w stosunku do art. 54 k.p.c. Zgodnie z zasadą, że późniejszy przepis szczególny uchyla wcześniejszy przepis ogólny trzeba przyjąć, iż z chwilą wejścia w życie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji art. 54 k.p.c. utracił zastosowanie do wyłączenia komornika i w tym zakresie stosuje się art. 9 u.k.s.egz. Kategoryczna redakcja art. 9, który nakazując stosowanie do komornika przepisów o wyłączeniu sędziego nie czyni żadnych wyjątków, oznacza, że wyrażone w nim odesłanie obejmuje także tryb, w jakim do wyłączenia dochodzi, w tym właściwość organu orzekającego. Organem tym, stosownie do art. 52 § 1 k.p.c., jest sąd.
Skład orzekający
Stanisław Dąbrowski
przewodniczący-sprawozdawca
Józef Frąckowiak
członek
Iwona Koper
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie właściwości sądu do rozpoznawania wniosków o wyłączenie komornika, interpretacja przepisów o wyłączeniu organów sądowych."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego po wejściu w życie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Orzeczenie rozstrzyga ważną kwestię proceduralną dotyczącą właściwości organu w sprawach egzekucyjnych, co jest istotne dla praktyków prawa.
“Kto decyduje o wyłączeniu komornika? Sąd Najwyższy wyjaśnia!”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyUchwała z dnia 9 grudnia 2005 r., III CZP 113/05 Sędzia SN Stanisław Dąbrowski (przewodniczący, sprawozdawca) Sędzia SN Józef Frąckowiak Sędzia SN Iwona Koper Najwyższy w sprawie z wniosku Grażyny S. o wyłączenie komornika, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 9 grudnia 2005 r. zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w Sieradzu postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2005 r.: "Czy w świetle art. 54 k.p.c. w związku z art. 9 ustawy z dnia 29 października 1997 r., o komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U. Nr 133, poz. 882 ze zm.) właściwym do rozpoznania wniosku o wyłączenie komornika jest sąd, czy prezes sądu?" podjął uchwałę: Rozpoznanie wniosku o wyłączenie komornika należy do właściwości sądu. Uzasadnienie Sąd Rejonowy w Wieluniu postanowieniem z dnia 30 czerwca 2005 r. oddalił wniosek dłużniczki o wyłączenie komornika od prowadzenia sprawy. Przy rozpoznaniu zażalenia dłużniczki na powyższe postanowienie Sądowi Okręgowemu w Sieradzu nasunęło się zagadnienie prawne, sformułowane w sentencji postanowienia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Przepis art. 54 k.p.c. stanowi, że przepisy o wyłączeniu sędziego stosuje się odpowiednio do wyłączenia ławników, jak również innych organów sądowych oraz prokuratora. Wniosek o wyłączenie ławnika sąd rozstrzyga zgodnie z przepisami poprzedzającymi, a wniosek o wyłączenie pozostałych osób przekazuje odpowiedniemu organowi nadrzędnemu. W stanie prawnym obowiązującym do czasu wejścia w życie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U. Nr 133, poz. 882 ze zm. – dalej: "u.k.s.egz.") Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 3 kwietnia 1987 r., III CZP 12/87 (OSNCP 1988, nr 6, poz. 80) wyjaśnił, że o wyłączeniu komornika rozstrzyga zarządzeniem prezes sądu rejonowego, w którego okręgu ma być wszczęta lub toczy się egzekucja. Pogląd ten był powszechnie aprobowany w judykaturze. Nie kwestionowano, że komornik jest „innym organem sądowym” w rozumieniu art. 54 k.p.c., a podległość administracyjna komornika wobec prezesa sądu rejonowego wynikła z art. 128 nieobowiązującej już ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (jedn. tekst: Dz.U. z 1994 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.). Stan prawny dotyczący wyłączenia komornika zmieniony został ustawą o komornikach sądowych i egzekucji. Artykuł 9 tej ustawy stanowi, że do komornika stosuje się przepisy o wyłączeniu sędziego. Należy zwrócić uwagę na różnicę między tym przepisem i art. 54 k.p.c.; przepis ten dotyczy tylko komornika, natomiast art. 54 k.p.c. – wszystkich organów sądowych oraz prokuratora. W art. 9 nie ma zastrzeżenia, że przepisy o wyłączeniu sędziego stosuje się do komornika tylko odpowiednio, jak też brak kompetencji dla organu nadrzędnego przy rozstrzyganiu wniosku o wyłączenie. Okoliczność, że art. 54 k.p.c. odnosi się ogólnie do wyłączenia organów sądowych oraz prokuratora, a art. 9 u.k.s.egz. tylko do wyłączenia komornika, przemawia za uznaniem art. 9 za przepis szczególny w stosunku do art. 54 k.p.c. Zgodnie z zasadą, że późniejszy przepis szczególny uchyla wcześniejszy przepis ogólny trzeba przyjąć, iż z chwilą wejścia w życie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji art. 54 k.p.c. utracił zastosowanie do wyłączenia komornika i w tym zakresie stosuje się art. 9 u.k.s.egz. Kategoryczna redakcja art. 9, który nakazując stosowanie do komornika przepisów o wyłączeniu sędziego nie czyni żadnych wyjątków, oznacza, że wyrażone w nim odesłanie obejmuje także tryb, w jakim do wyłączenia dochodzi, w tym właściwość organu orzekającego. Organem tym, stosownie do art. 52 § 1 k.p.c., jest sąd. Stworzenie w art. 9 u.k.s.egz. samodzielnej podstawy do wyłączenia komornika ma racjonalne uzasadnienie, gdyż ustawa, zwłaszcza po jej nowelizacji w 2001 r., wprowadziła tak daleko idące zmiany w statusie komornika, że dalsze stosowanie art. 54 k.p.c. do jego wyłączenia mogłoby nastręczać trudności. Obecnie komornik, będąc funkcjonariuszem publicznym, działa w zasadzie poza strukturą sądownictwa. Niełatwo byłoby wskazać, kto jest organem nadrzędnym nad komornikiem, gdyż nadzór administracyjny nad nim został podzielony między prezesa sądu rejonowego, Ministra Sprawiedliwości i samorząd komorniczy. Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 390 k.p.c. rozstrzygnął przedstawione zagadnienie prawne, jak w uchwale.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI