III CZP 112/14

Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów rozpatrzył zagadnienie prawne przedstawione przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, dotyczące tego, czy sąd może z urzędu stwierdzić nabycie własności nieruchomości przez zasiedzenie na rzecz osoby, która o to nie wnosiła. W orzecznictwie ujawniła się rozbieżność poglądów: według jednego, sąd powinien stosować art. 677 § 1 k.p.c. wprost, stwierdzając zasiedzenie na rzecz każdej osoby, która nabyła prawo, nawet jeśli nie została wskazana przez uczestników; według drugiego, różnice między postępowaniem o zasiedzenie a postępowaniem o stwierdzenie nabycia spadku wykluczają takie bezpośrednie stosowanie przepisu, a sąd jest związany wskazaniem uczestników. Sąd Najwyższy, analizując przepisy k.p.c. dotyczące postępowania nieprocesowego, zasadę dyspozycyjności oraz interes publiczny, uznał, że postępowanie o stwierdzenie zasiedzenia ma charakter przede wszystkim indywidualny. W przeciwieństwie do postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, gdzie interes publiczny jest silnie obecny, w sprawach o zasiedzenie sąd jest związany żądaniami uczestników. Sąd może stwierdzić zasiedzenie na rzecz osoby nie wskazanej przez wnioskodawcę lub innego uczestnika tylko wtedy, gdy taki wniosek zostanie zgłoszony przez zainteresowanego, który ma interes prawny w takim rozstrzygnięciu. Sąd nie może jednak orzekać w tej kwestii z urzędu. Podkreślono, że sąd powinien umożliwić uczestnikom modyfikację żądania, jeśli materiał dowodowy wskazuje na zasiedzenie na rzecz innej osoby, a w razie potrzeby wezwać tę osobę do udziału w sprawie. Ostatecznie Sąd Najwyższy podjął uchwałę, że stwierdzenie zasiedzenia własności nieruchomości może nastąpić tylko na rzecz osoby wskazanej przez wnioskodawcę lub innego uczestnika postępowania.

Zagadnienia prawne (1)

Skład orzekający