III CZP 111/06

Uchwała składu siedmiu sędziów z dnia 15 lutego 2007 r., III CZP 111/06 
 
Prezes SN Tadeusz Ereciński (przewodniczący) 
Sędzia SN Jacek Gudowski 
Sędzia SN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca) 
Sędzia SN Barbara Myszka 
Sędzia SN Marek Sychowicz 
Sędzia SN Lech Walentynowicz 
Sędzia SN Tadeusz Wiśniewski 
 
Sąd Najwyższy na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 15 lutego 
2007 r., przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Jana Szewczyka, po 
rozstrzygnięciu zagadnienia prawnego przedstawionego przez Pierwszego Prezesa 
Sądu Najwyższego we wniosku z dnia 18 września 2006 r.: 
„Czy zatwierdzona przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki taryfa 
zmieniająca ceny energii w czasie trwania stosunku prawnego wynikającego z 
umowy sprzedaży energii, wiąże odbiorcę energii najwcześniej po upływie okresu 
wypowiedzenia przewidzianego w umowie lub w innym terminie uzgodnionym przez 
strony tej umowy (art. 3841 k.c.), czy też wiąże odbiorcę energii w terminie 
określonym w umowie sprzedaży energii, w granicach wyznaczonych na mocy art. 
47 ust. 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (jedn. tekst: 
Dz.U. z 2006 r. Nr 89, poz. 625)?” 
podjął uchwałę: 
 
Zatwierdzona przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki i opublikowana 
taryfa zmieniająca ceny energii w czasie trwania stosunku prawnego 
wynikającego z umowy sprzedaży energii wiąże odbiorcę w terminie 
określonym w umowie, w granicach przewidzianych w art. 47 ust. 4 ustawy z 
dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (jedn. tekst: Dz.U. z 2006 r. Nr 
89, poz. 625 ze zm.). 
 
Uzasadnienie 

 
Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego – działając na podstawie art. 60 § 1 
ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. Nr 240, poz. 2052 
ze zm.) – wniósł o podjęcie przez skład siedmiu sędziów Sądu Najwyższego 
uchwały zawierającej rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego przytoczonego na 
wstępie. 
Z uzasadnienia wniosku wynika, że zmierza on do usunięcia zarysowanych 
wyraźnie w orzecznictwie Sądu Najwyższego rozbieżności, w jakiej chwili następuje 
związanie odbiorcy energii treścią wydanego w okresie obowiązywania umowy 
sprzedaży lub dostawy energii wzorca umowy w postaci taryfy zatwierdzonej przez 
Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki (dalej: „URE”). 
Na gruncie unormowań zawartych w art. 3841 k.c. oraz art. 47 ustawy z dnia 
10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (jedn. tekst: Dz.U. z 2006 r. Nr 89, poz. 
625 – dalej: „Pr.energ.”) możliwe jest przyjęcie dwóch stanowisk. Według jednego, 
zgodnie z art. 3841 k.c., wzorzec umowy wydany w czasie trwania stosunku 
umownego o charakterze ciągłym wiąże drugą stronę, jeżeli została poinformowana 
o treści wzorca i nie wypowiedziała umowy w najbliższym terminie wypowiedzenia. 
Taryfa wiąże w takim przypadku odbiorcę energii najwcześniej od chwili 
bezskutecznego upływu najbliższego terminu wypowiedzenia przewidzianego w 
umowie, chyba że strony dokonały odmiennych uzgodnień. 
Pogląd przeciwny oparty został natomiast na założeniu, że ocena związania 
odbiorcy energii treścią wydanego w okresie obowiązywania umowy wzorca w 
postaci taryfy może być dokonana przez pryzmat art. 47 ust. 4 Pr.energ., zgodnie z 
którym przedsiębiorstwo energetyczne wprowadza taryfę do stosowania nie 
wcześniej niż po upływie 14 dni i nie później niż do 45 dnia od jej opublikowania. W 
świetle tego zapatrywania, taryfa energetyczna wiąże odbiorcę w terminie 
określonym przez strony w umowie, ale z uwzględnieniem wskazań zawartych w 
powołanym unormowaniu. 
Do pierwszego stanowiska Sąd Najwyższy nawiązał w wyrokach z dnia 10 
listopada 2005 r., III CK 173/05 (OSNC 2006, nr 9, poz. 151), z dnia 18 grudnia 
2002 r., IV CKN 1616/00 (OSNC 2004, nr 4, poz. 54) oraz z dnia 11 kwietnia 2003 
r., V CK 38/02 (nie publ.), w których zastosowanie art. 3841 k.c. do oceny skutków 
zmiany taryfy w okresie obowiązywania umowy sprzedaży energii uzasadnione 
zostało następującą argumentacją. 

Zmiana wzorca umowy w postaci taryfy zatwierdzonej przez Prezesa URE w 
czasie trwania stosunku prawnego wynikającego z umowy sprzedaży energii 
kształtuje treść umowy i zastępuje jej postanowienia, jeżeli nie dojdzie do 
wypowiedzenia umowy. Przepis art. 3841 k.c. zapewnia stronie czas do namysłu 
nad wypowiedzeniem umowy lub akceptacją jej zmienionej treści; przed upływem 
tego czasu powstaje stan zawieszenia stosowania wzorca. Do zmiany stosunku 
umownego przez związanie nowym wzorcem dochodzi dopiero z chwilą 
bezskutecznego upływu terminu wypowiedzenia, chyba że strony w umowie 
sprzedaży energii albo po zakomunikowaniu wzorca postanowiły inaczej . 
Sąd Najwyższy wskazał też, że gdy odbiorca energii nie ma żadnego wpływu 
na kształtowanie taryfy, nieuzasadnione jest przyjęcie, iż taryfa przewidująca 
wyższe ceny ma wiązać tę stronę w możliwie najkrótszym terminie. Skoro zaś ceny 
energii ustalane na podstawie taryfy mają charakter cen maksymalnych w 
rozumieniu art. 538 k.c. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 
2000 r., I CKN 1217/99, „Biuletyn SN” 2000, nr 7, s. 8), to wyznaczają one 
przedsiębiorstwu energetycznemu jedynie górną granice ceny. Wejście w życie 
nowej taryfy w czasie trwania stosunku pomiędzy dostawcą energii a odbiorcą nie 
wpływa zatem wprost na zmianę ustalonej w umowie ceny energii, jeżeli cena ta nie 
jest wyższa od przewidzianej w taryfie; dostawca może nadal stosować 
dotychczasową cenę niższą. Taryfa tworzy jedynie możliwość podniesienia ceny 
umownej, a zmiana umowy w tym zakresie może być dokonana tylko na zasadach 
w niej przewidzianych lub określonych przepisami kodeksu cywilnego. 
Odmienny nurt orzecznictwa obejmuje wyroki, w których Sąd Najwyższy 
stanął na stanowisku, że przesłanki związania drugiej strony treścią wzorca umowy 
w postaci taryfy ustalonej przez przedsiębiorstwo energetyczne określone zostały 
wyłącznie przepisami Prawa energetycznego (wyroki Sądu Najwyższego z dnia 2 
października 2003 r., V CK 228/02, OSNC 2004, nr 11, poz. 183 oraz z dnia 7 lipca 
2005 r., V CKN 855/04, "Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego" 2005, nr 10, s. 
33). W motywach tych orzeczeń Sąd Najwyższy zwrócił uwagę na wynikający z art. 
47 ust. 1 Pr.energ. obowiązek przedsiębiorstwa energetycznego ustalenia wzorca 
umowy w postaci taryfy podlegającej zatwierdzeniu przez Prezesa URE. Wskazał, 
że kwalifikacja taryfy jako wzorca umowy nie przesądza jeszcze podstawy prawnej i 
przesłanek związania drugiej strony umowy treścią takiego wzorca, wydanego w 
czasie trwania stosunku umownego o charakterze ciągłym. Stwierdził, że art. 3841 

k.c. nie ma zastosowania, gdy w przepisach szczególnych unormowano odrębnie 
przesłanki związania wzorcem i w konsekwencji uznał Prawo energetyczne, a 
zwłaszcza art. 47 ust. 4 tego Prawa, za lex specialis w stosunku do art. 3841 k.c. 
Podniósł, że art. 47 ust. 2-4 Pr.energ. określają szczegółowo nie tylko zasady 
kalkulacji taryf, ale także przesłanki warunkujące ich wejście w życie. Podkreślił 
również – odwołując się do stanowiska judykatury zaprezentowanego w wyrokach 
Sądu Antymonopolowego z dnia 10 maja 2000 r., XVII Ame 59/99 (nie publ.), z dnia 
6 marca 2002 r., XVII Ame 39/01 (nie publ.) oraz z dnia 12 września 2001 r., XVII 
Ame 71/00 (nie publ.), a także w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 
2000 r., I CKN 1217/99 (nie publ.) i w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 5 sierpnia 
2004 r., III CK 349/03 (nie publ.) – że ustawowy obowiązek poddania się 
procedurze wprowadzenia taryfy ma charakter publicznoprawny, co określa termin 
związania nowymi stawkami zatwierdzonej taryfy. 
W związku z tym stanowiskiem Sąd Najwyższy prezentował pogląd, że dla 
oznaczania chwili, od której w umowach sprzedaży energii stosuje się nową taryfę, 
rozstrzygające znaczenie mają postanowienia umowy. Dopiero gdy brak 
stosownych uzgodnień w umowie, zastosowanie ma art. 47 ust. 4 Pr.energ., nie zaś 
– jak przyjęto to w przytoczonych orzeczeniach – art. 3841 w związku z art. 384 k.c. 
Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego opowiedział się za rozstrzygnięciem 
przedstawionego zagadnienia prawnego zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym 
w drugim nurcie orzecznictwa. Podkreślił jednak potrzebę jego modyfikacji przez 
doprecyzowanie zakresu swobody stron umowy sprzedaży energii przy określaniu 
chwili związania odbiorcy taryfą zatwierdzoną przez Prezesa URE. Wskazał, że 
swoboda ta ograniczona została w art. 47 ust. 4 Pr.energ., nakazującym 
przedsiębiorstwu energetycznemu wprowadzenie taryfy do stosowania w 
określonym przedziale czasowym (nie wcześniej niż po upływie 14 dni i nie później 
niż do 45 dnia) od dnia jej opublikowania. 
Za takim rozstrzygnięciem opowiedział się też Prokurator Prokuratury 
Krajowej. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Przed przystąpieniem do rozważenia przedstawionego zagadnienia prawnego 
trzeba zaznaczyć, że dotyczy ono jedynie taryf dla energii „zatwierdzonych” przez 
Prezesa URE. Wątpliwości Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego nie odnoszą 
się zatem do tych sytuacji, w których Prezes URE, korzystając z uprawnienia 

przewidzianego w art. 49 Pr.energ., zwolnił przedsiębiorstwo energetyczne 
(działające w warunkach konkurencji) z obowiązku przedkładania taryf do 
zatwierdzenia. 
Należy również zauważyć, że sprawy, w których wynikło przedstawione 
zagadnienie, dotyczyły stosowania taryf w obrocie ciepłem. Taryfy dla energii, o 
których mowa we wniosku, są pojęciem zbiorczym, obejmującym – poza 
wymienionymi taryfami – także taryfy stosowane w obrocie energią elektryczną (art. 
47 ust. 1 i art. 23 ust. 2 pkt 2 Pr.energ.). Jednakowy mechanizm wdrażania do 
stosowania obu tych rodzajów taryf przemawia za rozważeniem przedstawionego 
zagadnienia w ujęciu szerszym, nadającym wyprowadzonej z tych rozważań 
konkluzji charakter bardziej uniwersalny. 
W dotychczasowych wypowiedziach Sądu Najwyższego, reprezentatywnych 
dla obu wskazanych we wniosku linii orzecznictwa, można dostrzec kilka 
elementów wspólnych, istotnych z punktu widzenia postawionego zagadnienia 
prawnego. Nie ma wątpliwości, że – w świetle art. 5 ust. 1 Pr.energ. – stosunek 
prawny łączący dostawcę i odbiorcę energii ma charakter cywilnoprawny . 
Zatwierdzona przez Prezesa URE taryfa cen energii kwalifikowana jest jednolicie 
jako wzorzec umowy w rozumieniu art. 384 k.c. Obie linie orzecznicze opowiadają 
się za rozstrzygnięciem kwestii terminu związania nową taryfą w pierwszej 
kolejności na podstawie postanowień umownych. Dopiero gdy takich brak, 
proponowane są dwa przeciwstawne rozwiązania; według jednego należy stosować 
art. 3841 w związku z art. 384 k.c., według drugiego zaś – art. 47 ust. 4 Pr.energ. 
Zdaniem Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, wskazana rozbieżność 
poglądów jest rezultatem zastosowania odmiennej wykładni art. 47 ust. 4 Pr.energ. 
oraz art. 3841 w związku z art. 384 k.c. w zakresie dotyczących wzajemnych relacji 
pomiędzy tymi przepisami. Bliższa analiza rozstrzygnięć wpisujących się w 
pierwszy nurt orzecznictwa pozwala jednak zauważyć, że przy ich wydawaniu nie 
był podejmowany problem wzajemnych relacji pomiędzy wymienionymi przepisami. 
Z motywów wyroku z dnia 18 grudnia 2002 r., IV CKN 1616/00, wynika, że 
Sąd Najwyższy wyjaśniał kwestię chwili związania stron stosunku umownego o 
charakterze ciągłym wzorcem wydanym w czasie jego trwania wyłącznie w 
płaszczyźnie unormowania art. 385 § 3 k.c. (obecnie art. 3841 k.c.). 
Przeprowadzenie takiej zwężonej oceny jest niewystarczające, gdyż Sąd Najwyższy 
dostrzegł możliwość wprowadzenia cen wynikających z nowej taryfy w terminie 

innym niż upływ terminu wypowiedzenia. W związku z tym powstaje pytanie, czy 
odmienne określenie terminu związania wzorcem nie doznaje ograniczeń 
wynikających z przepisów Prawa energetycznego, w tym art. 47 ust. 4. Należy 
zauważyć, że spór w przedmiotowej sprawie dotyczył kwestii związania taryfą 
wprowadzoną w czasie, w którym art. 47 ust. 4 Pr.energ. nie miał tak stanowczego i 
rozbudowanego – jak obecnie – brzmienia (stanowił wówczas, że taryfa może 
obowiązywać nie wcześniej niż po upływie 14 dni od dnia jej publikacji). 
W wyroku z dnia 10 listopada 2005 r., III CK 173/05, Sąd Najwyższy wyraził 
pogląd, że zmiana taryfy ciepła dokonana w czasie trwania stosunku prawnego o 
charakterze ciągłym stwarza dostawcy energii jedynie możliwość podniesienia jej 
ceny maksymalnie do wysokości przewidzianej w taryfie. Związanie wzorcem, jaki 
stanowi taryfa, nie prowadzi do automatycznej zmiany ceny dostarczanej energii. 
Mechanizm taki zadziałałby jedynie w przypadku jedynie wtedy, gdyby druga strona 
umowy nie wypowiedziała jej w najbliższym z możliwych terminów wypowiedzenia 
(skutek ten wystąpiłby z chwilą upływu terminu wypowiedzenia) albo gdyby nowa 
taryfa przewidywała cenę energii niższą niż dotychczasowa. Również i w tym 
przypadku poza zakresem rozważań Sądu znalazła się kwestia, czy zastosowanie 
art. 3841 k.c. zostało wyłączone przez art. 47 ust. 4 Pr.energ. 
W uzasadnieniu wyroku z dnia 11 kwietnia 2003 r., V CK 38/02, Sąd 
Najwyższy stwierdził, że przepisy Prawa energetycznego, a w szczególności art. 
47, nie pozostawiają wątpliwości, iż odpłatność za energię dostarczoną przez 
przedsiębiorstwo energetyczne może być określona wyłącznie w taryfie. Taryfa 
zatwierdzona przez Prezesa URE podlega urzędowemu ogłoszeniu, a z upływem 
14 dni od dnia jej publikacji wiąże zarówno dostawcę, jak i odbiorcę. Skoro w 
umowie strony wskazały taryfę jako podstawę wzajemnych rozliczeń, każda nowa 
taryfa jest dla odbiorcy wiążąca, jeżeli nie skorzystał on z uprawnienia 
przewidzianego w art. 385 § 3 k.c. (obecnie art. 3841 k.c.). W świetle tego 
stanowiska nie jest jasne, dlaczego omówiony wyrok został wymieniony we wniosku 
jako ilustrujący obie przeciwstawne sobie linie orzecznictwa. Sąd Najwyższy łączył 
obowiązywanie nowej zatwierdzonej taryfy z upływem 14-dniowego terminu od dnia 
jej ogłoszenia, a więc terminu określonego w art. 47 ust. 4 Pr.energ. Wymieniony 
wyrok odzwierciedla zatem stanowisko właściwe dla drugiej linii orzecznictwa, w 
której podjęta została próba określenia relacji, w jakiej pozostają ze sobą przepisy 
art. 3841 k.c. i art. 47 ust. 4 Pr.energ. Jak wspomniano, według tego kierunku 

orzecznictwa przesłanki związania drugiej strony treścią wzorca umownego w 
postaci taryfy ustalonej przez przedsiębiorstwo energetyczne określone zostały w 
sposób odrębny w przepisach Prawa energetycznego, które w tym zakresie 
powinny być stosowane przed przepisami kodeksu cywilnego (prymat przed nimi 
mają tylko postanowienia umowne). 
Zgodnie z art. 3841 k.c., wzorzec wydany w czasie trwania stosunku 
umownego o charakterze ciągłym wiąże drugą stronę, jeżeli zostały zachowane 
wymagania określone w art. 384 k.c., a strona nie wypowiedziała umowy w 
najbliższym terminie wypowiedzenia. Z przepisu tego wynika, że normuje on 
przesłanki związania drugiej strony wzorcem także w aspekcie czasowym. Również 
art. 47 ust. 4 Pr.energ. określa przesłanki związania wzorcem (taryfą) oraz termin jej 
obowiązywania. Czyni to jednak w sposób odmienny, a przy tym bardziej 
precyzyjny, stanowiąc, że przedsiębiorstwo energetyczne wprowadza taryfę do 
stosowania nie wcześniej niż po upływie 14 dni i nie później niż do 45 dnia od jej 
opublikowania. Ten zatem przepis, a nie art. 3841 k.c., określa datę początkową 
związania nową taryfą. Przemawiają za tym następujące argumenty. 
Porównanie treści art. 47 ust. 4 Pr.energ. oraz art. 3841 k.c. wskazuje, że 
pierwszy z tych przepisów jest względem drugiego przepisem szczególnym. Artykuł 
3841 k.c. określa ogólny model zmiany wzorca w czasie trwania stosunku 
umownego o charakterze ciągłym, a art. 47 ust. 4 Pr.energ. reguluje przesłanki i 
termin związania taryfą w sposób odrębny, ścisły, właściwy tylko temu rodzajowi 
wzorców. Ustawodawca nie tylko zakreślił ramy czasowe wprowadzenia taryfy do 
stosowania, ale nakazał to wprowadzenie w sposób stanowczy („przedsiębiorstwo 
energetyczne wprowadza taryfę do stosowania”). 
Definicja zawarta w art. 3 pkt 17 Pr.energ. wyjaśnia, że taryfą jest zbiór cen i 
stawek opłat oraz warunków ich stosowania opracowany przez przedsiębiorstwo 
energetyczne i wprowadzany jako obowiązujący dla określonych w nim odbiorców 
w trybie określonym w ustawą. Przepisy Prawa energetycznego przewidują cały 
system ustalania, zatwierdzania, stosowania oraz zmiany taryf cen i stawek opłat 
energii, obligatoryjny dla przedsiębiorstw energetycznych oraz odbiorców. 
Wprowadzenie nowej taryfy stanowi jeden z elementów tego systemu. Jego 
rygorów nie można zatem ominąć odwołując się do ogólnej regulacji art. 3841 k.c. 
Pozostawienie stronom całkowitej swobody w zakresie możliwości określenia 
terminu wprowadzenia taryfy do stosowania stawiałoby pod znakiem zapytania 

celowość zatwierdzania i kontroli taryf dla energii pod względem zgodności z 
zasadami określonymi w art. 44, art. 45 i art. 46 Pr.energ. przez Prezesa URE. 
Stosownie do dyspozycji art. 23 ust. 2 pkt 2 Pr.energ., Prezes URE zatwierdza i 
kontroluje taryfy we wskazanym aspekcie weryfikując koszty wskazane przez 
przedsiębiorstwo energetyczne jako koszty uzasadnione w znaczeniu określonym w 
art. 3 pkt 21 Pr.energ. 
Przedsiębiorstwo energetyczne powinno kalkulować taryfy w sposób 
zapewniający m.in. pokrycie uzasadnionych kosztów swojej własnej działalności, 
operatorów przesyłowych i dystrybucyjnych oraz ochronę interesów odbiorców 
przed nieuzasadnionym poziomem stawek i opłat (art. 45 ust. 1 Pr.energ.). 
Ustalanie cen energii dostarczanej odbiorcom nie jest pozostawione – jak w 
przypadku cen maksymalnych – swobodnym negocjacjom stron. Zgodnie z art. 45 
ust. 4 Pr.energ., przedsiębiorstwa energetyczne różnicują ceny i stawki opłat 
określone w taryfach dla różnych grup odbiorców wyłącznie ze względu na koszty 
uzasadnione spowodowane realizacją świadczenia, jeżeli przepisy nie stanowią 
inaczej. Również upusty bonifikaty udzielane są nie według swobodnego uznania 
przedsiębiorstwa energetycznego, ale ze względu na niedotrzymanie standardów 
jakościowych obsługi odbiorców w wysokości określonej w taryfie lub w umowie 
(art. 45a ust. 3 Pr.energ.). Szczegółowe zasady obliczania wysokości opłat oraz 
udzielania upustów i bonifikat unormowane zostały w odniesieniu do energii cieplnej 
w § 37, 38 i 43 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 30 lipca 2004 r. w 
sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz rozliczeń w 
obrocie ciepłem (Dz.U. Nr 184, poz. 1902), a co do energii elektrycznej – w § 40, 41 
i 42 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 
kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf 
oraz rozliczeń w obrocie energią elektryczną (Dz.U. Nr 105, poz. 1114). 
Na wyłączenie możliwości swobodnego negocjowania cen wskazują także 
ściśle uregulowane zasady zaliczania poszczególnych odbiorców energii do grup 
taryfowych, dla których stosuje się jeden zestaw cen lub stawek opłat i warunków 
ich stosowania (§ 2 pkt 12 rozporządzenia z dnia 23 kwietnia 2004 r. oraz § 2 pkt 15 
rozporządzenia z dnia 30 lipca 2004 r.). 
Równie precyzyjnie określone zostały wskazania zawarte w art. 46 Pr.energ., 
zawierającym delegację do uregulowania w aktach wykonawczych szczegółowych 
zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz zasad rozliczeń w obrocie energią. W ust. 

3 i 5 tego artykułu wymieniono wśród nich konieczność uwzględnienia 
równoprawnego traktowania odbiorców, eliminowania subsydiowania skrośnego 
(pokrywania kosztów jednego rodzaju wykonywanej działalności gospodarczej lub 
kosztów dotyczących jednej grupy odbiorców przychodami pochodzącymi z innego 
rodzaju wykonywanej działalności gospodarczej lub od innej grupy odbiorców – art. 
3 pkt 32 Pr.energ.) oraz zapewnienia przejrzystości cen i stawek opłat. Z takimi 
założeniami ustawy nie dałoby się pogodzić dopuszczalności swobodnego 
zastrzegania w umowach różnych terminów wypowiedzenia, co powodowałoby 
wprowadzanie cen wynikających z nowych taryf w odległych od siebie terminach. W 
konsekwencji wyższe koszty wytworzenia energii w czasie wielomiesięcznego 
okresu wypowiedzenia ponosiliby odbiorcy, którzy zastrzegli w umowach krótsze 
terminy wypowiedzenia. Dopuszczenie możliwości dowolnego kształtowania daty 
związania odbiorcy nowa taryfą – na co trafnie zwrócono uwagę we wniosku – 
prowadziłoby do zachwiania równości konkurencji i dyskryminacji niektórych 
odbiorców energii, nie tylko w przypadku podwyższenia, ale i obniżenia ceny 
energii. 
Rygoryzm zasad ustalania cen energii widoczny jest także w art. 47 Pr.energ., 
statuującym obowiązek ustalenia taryf dla energii (ust. 1), uprawniającym Prezesa 
URE do żądania od koncesjonowanego przedsiębiorstwa przedłożenia taryfy (ust. 1 
zd. 2), a także w unormowaniu art. 47 ust. 2b Pr.energ. przewidującym możliwość 
wprowadzenia przez Prezesa URE zmiany współczynników korekcyjnych w razie 
udokumentowanej zmiany zewnętrznych warunków wykonywania przez 
przedsiębiorstwo energetyczne działalności gospodarczej. W rygoryzm ten wpisuje 
się też art. 47 ust. 2 Pr.energ., stanowiący, że Prezes URE zatwierdza bądź 
odmawia zatwierdzenia taryfy w przypadku jej niezgodności z zasadami i 
przepisami art. 44-46. Niestosowanie nowych zatwierdzonych i opublikowanych 
taryf przybierające postać stosowania cen i taryf bez ich przedstawienia Prezesowi 
URE do zatwierdzenia, jak też stosowania cen i taryf wyższych od zatwierdzonych 
sankcjonowane jest karą pieniężna (art. 56 ust. 1 pkt 5 i 6 Pr.energ.). 
W tej sytuacji nie może budzić wątpliwości, że kształtowanie cen energii 
poddane zostało przez ustawodawcę szczegółowej regulacji w Prawie 
energetycznym, którego przepisy w istotny sposób ograniczają swobodę stron w 
tym zakresie. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 
października 1999 r., K 12/99 (OTK 1999, nr 6, poz. 120), stwierdził wręcz, że 

regulacje Prawa energetycznego w znacznym stopniu przekreśliły umowny 
(cywilnoprawny) charakter relacji pomiędzy odbiorcami a przedsiębiorcami 
energetycznymi, ponieważ cena – jeden z najistotniejszych elementów tej umowy – 
kształtowana jest na podstawie regulacji prawa powszechnie obowiązującego, z 
wyłączeniem autonomii decyzyjnej stron. Podobny pogląd sformułował Sąd 
Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 lipca 2006 r., IV CSK 97/06 (nie publ.). 
Przyjęcie powyższego zapatrywania nakazuje krytycznie odnieść się do 
stanowiska Sądu Najwyższego wyrażonego w wyrokach z dnia 18 grudnia 2002 r., 
IV CKN 1616/00, oraz z dnia 10 listopada 2005 r., III CK 173/05, wiążącego 
obowiązywanie nowej taryfy najwcześniej po upływie terminu wypowiedzenia z 
charakterem ceny energii jako ceny maksymalnej, a nie sztywnej. Samo 
zakwalifikowanie ceny do kategorii ceny maksymalnej, niezależnie od trafności 
takiej oceny, nie może przesądzać mechanizmu wprowadzania zmian cen, który 
został określony jednoznacznie przepisami Prawa energetycznego. Podniesiony w 
orzecznictwie argument, że ustalona w taryfie cena, jako cena maksymalna, 
wyklucza możliwość automatycznego związania nią odbiorcy, sugeruje 
dopuszczalność swobodnego negocjowania ceny poniżej stawki maksymalnej. 
Tymczasem, co wynika z przytoczonych przepisów Prawa energetycznego, ceny 
energii nie mogą być ustalane w swobodny sposób. Cena energii dla określonej 
grupy taryfowej odbiorców w zasadzie powinna być jednakowa. 
Uzasadnione są też zastrzeżenia Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego 
dotyczące stanowiska, że taryfa przewidująca wyższe ceny nie może wiązać drugiej 
strony w terminie krótszym od okresu wypowiedzenia ze względu na to, iż nie ma 
ona żadnego wpływu na jej określenie. Brak statusu strony w postępowaniu 
administracyjnym o zatwierdzenie taryfy nie pozbawia odbiorców energii ochrony 
swoich uprawnień. Zatwierdzane taryfy poddawane są kontroli Prezesa URE 
nadzorującego ceny energii także w kontekście interesów odbiorców, chronionych 
przed nieuzasadnionym wzrostem cen energii (art. 1 ust. 2 i art. 23 ust. 1 
Pr.energ.). 
System kształtowania cen energii uregulowany został w sposób szczególny 
przepisami Prawa energetycznego i wydanych na jego podstawie rozporządzeń 
wykonawczych. W zakresie ustalania cen energii oraz dokonywania ich zmian przez 
wprowadzenie wzorca umów stosować zatem należy unormowania tych 
szczególnych regulacji. W konsekwencji należy uznać, że w kwestii będącej 

przedmiotem zagadnienia prawnego, tj. terminu obowiązywania nowej taryfy dla 
energii, pierwszeństwo znajduje art. 47 ust. 4 Pr.energ. przed art. 3841 k.c., 
określającym podstawowy model zmiany wzorca umów w stosunkach o charakterze 
ciągłym. 
Artykuł 3841 k.c. nie ma zastosowania również w zakresie, w którym – 
odwołując się do art. 384 k.c. – określa sposób prawidłowego zakomunikowania 
drugiej stronie treści nowego wzorca (przez doręczenie), zgodnie bowiem z art. 5 
ust. 5 Pr.energ. nie ma obowiązku doręczenia adherentowi zatwierdzonych taryf. 
Taryfy te musza być natomiast opublikowane (art. 47 ust. 3 Pr.energ.); o 
przewidzianej w nich podwyżce cen lub stawek opłat sprzedawca energii 
obowiązany jest powiadomić odbiorców w ciągu jednego okresu rozliczeniowego od 
dnia tej podwyżki (art. 5 ust. 6 Pr.energ.). 
Analiza przepisów regulujących system kształtowania cen energii, w tym 
nakładających obowiązek stosowania cen wynikających z aktualnie obowiązujących 
taryf wobec wszystkich odbiorców, prowadzi do wniosku, że art. 47 ust. 4 Pr.energ. 
wyznacza granice czasowe związania nowym wzorcem także w razie 
wypowiedzenia przez adherenta umowy w najbliższym dopuszczalnym terminie. 
Oznacza to, że swoboda stron co do terminu wprowadzenia nowej taryfy pozostaje 
ograniczona ramami zakreślonymi w art. 47 ust. 4 Pr.energ. 
Przytoczone względy przemawiają za przyjęciem, że zatwierdzona przez 
Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki i opublikowana taryfa zmieniająca ceny 
energii w czasie trwania stosunku prawnego wynikającego z umowy sprzedaży 
energii wiąże odbiorcę w terminie określonym w umowie, w granicach 
przewidzianych w art. 47 ust. 4 Pr.energ. 
Mając to na względzie Sąd Najwyższy orzekł, jak w uchwale (art. 1 pkt 1 lit. b, 
art. 60 § 1 i art. 61 § 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym, 
Dz.U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.).