III CZP 110/06

Uchwała z dnia 7 grudnia 2006 r., III CZP 110/06 
 
Sędzia SN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący) 
Sędzia SN Mirosław Bączyk 
Sędzia SN Antoni Górski (sprawozdawca) 
 
Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa "F.-S.", sp. z o.o. w Ł. przeciwko 
Jerzemu M. o zapłatę, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym 
w dniu 7 grudnia 2006 r. zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd 
Okręgowy w Sieradzu postanowieniem z dnia 10 lipca 2006 r.: 
„Czy ma zastosowanie przepis art. 1302 § 3 k.p.c. w sytuacji gdy podlegająca 
opłacie stosunkowej apelacja wniesiona przez adwokata lub radcę prawnego 
zawiera wniosek o zwolnienie od opłaty od apelacji, a nie została jednocześnie 
uiszczona opłata podstawowa?" 
podjął uchwałę: 
 
Obowiązek uiszczenia opłaty podstawowej od apelacji, w której zawarto 
wniosek o zwolnienie od kosztów, powstaje po uwzględnieniu tego wniosku. 
 
Uzasadnienie 
 
Sąd Rejonowy w Łasku postanowieniem z dnia 23 maja 2006 r. odrzucił 
apelację wniesioną przez radcę prawnego, w której zawarty był wniosek o 
zwolnienie od opłaty apelacyjnej, uznając, że powinien on bez wezwania uiścić 
równocześnie opłatę podstawową. 
Sąd Okręgowy w Sieradzu, rozpoznając zażalenie na to postanowienie, 
powziął wątpliwość, czy w takiej sytuacji rzeczywiście ciążył na pełnomocniku taki 
obowiązek i na podstawie art. 390 k.p.c. przedstawił ją do rozstrzygnięcia Sądowi 
Najwyższemu. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Przed udzieleniem odpowiedzi na przedstawione zagadnienie prawne, należy 
przesądzić kwestię o charakterze wstępnym, a mianowicie, czy opłatę podstawową 

pobiera się tylko w przypadku zwolnienia strony przez sąd od kosztów sądowych w 
całości, czy też również wtedy, gdy strona ubiega się o zwolnienie od kosztów 
częściowo, tj. od opłat od konkretnych pism procesowych. Wątpliwość bierze się 
stąd, że dosłowne odczytanie treści art. 100 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o 
kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm. – dalej: 
„u.k.s.c.”) może prowadzić do wniosku, że opłata podstawowa należy się tylko w 
przypadku uzyskania całkowitego zwolnienia od kosztów, a nie w razie zwolnienia 
od opłaty od poszczególnych pism procesowych. Takie stanowisko zajął Sąd 
Najwyższy w postanowieniu z dnia 29 czerwca 2006 r., IV CZ 50/06 (nie publ.), 
jednakże w innych orzeczeniach przyjął, że opłatę podstawową powinna uiścić 
strona także wtedy, gdy uzyskała częściowe zwolnienie od kosztów, w postaci 
zwolnienia od opłaty od skargi kasacyjnej (por. postanowienia z dnia 30 maja 
2006 r., I CZ 23/06, z dnia 11 lipca 2006 r., I CSK 146/06, z dnia 17 października 
2006 r., V CSK 325/06, czy z dnia 7 listopada 2006 r., I CZ 92/06, nie publ.). Innymi 
słowy, Sąd Najwyższy opowiedział się w tych orzeczeniach za poglądem, że jeżeli 
zwolnienie od kosztów ma charakter częściowy, ale obejmuje całość opłaty od 
danego pisma, to pisma podlegają opłacie podstawowej. 
Pogląd ten podziela Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym niniejsze 
zagadnienie prawne, przyjmując, że częściowe zwolnienie od kosztów w postaci 
zwolnienia od opłaty sądowej od apelacji nakłada na stronę obowiązek uiszczenia 
od tej apelacji opłaty podstawowej. Stanowisko przeciwne prowadzi w konsekwencji 
do tego, że strona, która uzyskała zwolnienie w całości od kosztów, czyli m.in. od 
wszystkich opłat sądowych, ponosiłaby opłatę podstawową od każdego pisma 
podlegającego opłatom, podczas gdy strona zwolniona od opłaty od konkretnego 
pisma (niektórych pism) nie miałaby obowiązku uiszczania od nich opłaty stałej, a 
więc byłaby w sytuacji lepszej od korzystającej ze zwolnienia całkowitego, co trudno 
zaaprobować. 
Jeśli chodzi o kwestię, której dotyczy wprost rozstrzygane zagadnienie 
prawne, to należy podnieść, że art. 14 ust. 2 u.k.s.c. stanowi, że opłatę podstawową 
pobiera się od pism wnoszonych przez stronę zwolnioną od kosztów sądowych. 
Użycie w tym przepisie formy dokonanej („zwolnioną”) świadczy wyraźnie o tym, że 
opłatę podstawową ma uiścić strona, która już uzyskała zwolnienie od kosztów, a 
nie ta, która się o to zwolnienie dopiero ubiega. Podobnie formą dokonaną 
posłużono się w art. 100 ust. 2 u.k.s.c., w którym jest mowa, że obowiązek 

uiszczenia opłaty podstawowej obciąża stronę „której sąd przyznał całkowite 
zwolnienie od kosztów sądowych”. Za takim rozumieniem tych przepisów 
opowiedział się Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 13 października 2006 r., III CZP 
75/06 (OSNC 2007, nr 6, poz. 86), w której stwierdził, że nie pobiera się opłaty 
podstawowej od zarzutów od nakazu zapłaty, w treści których zgłoszono wniosek o 
zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu tej uchwały stwierdzono, że 
obowiązek uiszczenia opłaty podstawowej powstanie dopiero w razie uwzględnienia 
wniosku i przyznania stronie zwolnienia od kosztów. Podobne stanowisko zajęte 
zostało w postanowieniach Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2006 r., III 
CZ 59/06 oraz z dnia 15 listopada 2006 r., V CZ 83/06). Podzielając ten pogląd, 
należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie pozwany, który we wniesionej apelacji 
zawarł wniosek o zwolnienie od opłaty apelacyjnej, nie miał obowiązku 
antycypującego uiszczenia opłaty podstawowej, ponieważ obowiązek ten powstaje 
dopiero po ewentualnym uwzględnieniu jego wniosku. 
Dlatego na podstawie art. 390 k.p.c. podjęto uchwałę, jak wyżej.