III CZP 109/09

Sygn. akt III CZP 109/09 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 10 grudnia 2009 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący) 
SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) 
SSN Krzysztof Pietrzykowski 
 
Protokolant Bożena Nowicka 
 
w sprawie z wniosku Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych                      
przy uczestnictwie B.B., C.B., M.B. i R.B. 
o nadanie klauzuli wykonalności,  
na posiedzeniu jawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 10 grudnia 2009 r., 
na skutek zagadnienia prawnego przedstawionego 
przez Sąd Okręgowy w R.  
postanowieniem z dnia 18 września 2009 r., sygn. akt […], 
 
"Czy Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych jest 
zwolniony z mocy art. 96 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 
roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 
1398 z późn. zm.) od opłaty stałej od wniosku o nadanie 
na  podstawie art. 788  § 1 k.p.c. klauzuli wykonalności tytułowi 
egzekucyjnemu uzyskanemu w sprawie z jego powództwa o zwrot 
wypłaconych świadczeń pracowniczych przeciwko członkowi zarządu 
spółki  z ograniczoną odpowiedzialnością, która była pracodawcą?" 
 
 
odmawia podjęcia uchwały. 
 
 
 
 

 
2 
Uzasadnienie 
 
Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGSP) wnosił 
o  nadanie prawomocnemu wyrokowi z dnia 20 czerwca 2005 r. klauzuli 
wykonalności przeciwko spadkobiercom dłużnika K.B. na podstawie art. 788 § 1 
k.p.c. Wyrok ten wydany został na podstawie art. 299 k.s.h przeciwko temu 
dłużnikowi jako członkowi zarządu „C.” – spółce z  o.o. (pracodawcy), ponieważ 
egzekucja przeciwko tej Spółce okazała się bezskuteczna. We wspomnianym 
wyroku zasądzono  zwrot wypłaconych za spółkę (pracodawcę) świadczeń 
pracowniczych związanych ze stosunkiem pracy i likwidacją stanowisk pracy. 
Fundusz jako wnioskodawca został wezwany do uiszczenia w terminie 
tygodniowym opłaty stałej od wniosku o nadanie klauzuli wykonalności stosownie 
do art. 71 pkt 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych 
w  sprawach cywilnych (Dz. U nr 167, poz. 13908 ze zm.; cyt. dalej jako „ustawa 
z 2005 r.). Nie opłacenie wniosku spowodowało jego zwrot (zarządzeniem z dnia 
17  lipca 2009 r. ).W zażaleniu na to zarządzenie FGSP zarzucił naruszenie art. 96 
ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 35 ust. 1 ustawy z 2005 r. i podnosił, że  Fundusz podlega 
ex lege zwolnieniu od kosztów sądowych, tak jak pracownik, ponieważ – zgodnie 
z  art.10 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń 
pracowniczych w razie upadłości pracodawcy (t.j. Dz.U z 2002 r., nr 9, poz. 85 
ze  zm.; cyt. dalej jako „ustawa z 1993 r.’”) - wypłata świadczeń pracowniczych 
przez Fundusz powoduje z mocy prawa przejście na Fundusz roszczenia wobec 
pracodawcy lub masy upadłości pracodawcy. Nabyte roszczenie Funduszu 
korzysta zatem z takiej samej ochrony prawnej, jaka została przewidziana dla 
należności za pracę, toteż Fundusz, dochodzący zwrotu wypłaconych świadczeń 
na podstawie przepisów ustawy z 1993 r., powinien być traktowany (w zakresie 
obowiązku uiszczenia opłat sądowych) jak pracownik wnoszący powództwo do 
sądu pracy. 
Rozpatrując 
zażalenie 
FGSP, 
Sąd 
Okręgowy 
przedstawił 
Sądowi 
Najwyższemu zagadnienie prawne ujęte w sformułowanym na wstępie pytaniu 
prawnym. 

 
3 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Należy przede wszystkim zwrócić uwagę na sam sposób ujęcia zagadnienia 
prawnego w przedstawionym pytaniu i sposób uzasadnienia wątpliwości prawnych 
Sądu Okręgowego w związku z poszukiwaniem właściwego rozstrzygnięcia tego 
zagadnienia.  
Wypłata świadczeń pracowniczych ze środków Funduszu powoduje z  mocy 
prawa przejście na Fundusz roszczenia wobec pracodawcy lub masy upadłości 
o zwrot wypłaconych świadczeń (art. 10 ust. 1 ustawy z 1993 r.). Przy dochodzeniu 
zwrotu wypłaconych świadczeń roszczenia Funduszu korzystają z takiej samej 
ochrony prawnej ,jaką odrębne przepisy przewidują dla należności za pracę (art. 10 
ust. 2). Podobne w zasadzie rozwiązanie prawne przyjęto w art. 23 ust. 1 ustawy 
z dnia 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności 
pracodawcy (Dz. U 2006 r., nr 158, poz. 1121 ze zm., cyt. dalej jako „ustawa 
z 2006 r.”). Z ustaleń dokonanych przez Sąd Okręgowy wynika to, że  FGSP złożył 
wniosek o nadanie klauzuli wykonalności prawomocnemu wyrokowi z dnia 
20 czerwca 2005 r., wydanemu przeciwko K.B., b. członkowi zarządu spółki z o.o. 
(pracodawcy), na podstawie art. 299 k.s.h. Przyjmując konstrukcję „roszczenia 
regresowego Funduszu niezwiązanego ze  stosunkiem pracy”, Sąd Okręgowy 
stwierdził, że regres  taki „odnosi się również do sytuacji, gdy roszczenie o zwrot 
wypłaconych świadczeń skierowane zostanie przez Fundusz na podstawie art. 299 
k.s.h. przeciwko członkowi zarządu spółki z o.o., która była pracodawcą” (s. 4 
uzasadnienia). Problem w istocie tkwi w tym, wobec kogo FGSP mógłby wystąpić 
ze wspomnianym roszczeniem „regresowym”, obejmującym zwrot wypłaconych 
(także 
zaliczkowo) 
świadczeń 
pracowniczych 
w  miejsce 
niewypłacalnego 
pracodawcy (spółki z  o.o.): czy tylko  wobec podmiotu mającego status prawny 
pracodawcy, czy także w stosunku do b. członka zarządu spółki z o.o., 
opowiadającego wobec Funduszu na podstawie art. 299 k.s.h.? 
     Z przepisu art. 10 ust. 1 ustawy z 1993 r. i art. 23 ust. 1 ustawy z 2006 r. 
wynika wyraźnie to, że wypłata świadczeń pracowniczych (zaliczek na poczet tych 
świadczeń) ze środków Funduszu powoduje ex lege przejście na Fundusz 
roszczenia w zasadzie wobec pracodawcy. Wbrew zastrzeżeniom podniesionym 

 
4 
w  literaturze, należy przyjąć, że wspomniane przepisy przewidują konstrukcję 
subrogacji (art. 518 § 1 pkt 4 k.c.; podobnie też np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 
28 sierpnia 2008 r., III CSK 102/08, nieopubl.).W przepisach tych określono 
jednocześnie przedmiotowy i podmiotowy zasięg takiej subrogacji. Określono 
to  ,jakie wierzytelności objęte są subrogacją (wypłacone świadczenia pracownicze) 
i wobec kogo następuje nabycie ex lege roszczenia surogacyjnego (w zasadzie 
wobec niewypłacalnego pracodawcy lub masy upadłości tego pracodawcy). 
Wypłacając świadczenia pracownicze pracownikom (wierzycielom pracodawcy), 
Fundusz wstępuje wobec pracodawcy w prawa tych zaspokojonych wierzycieli 
(art. 518 § 1 pkt  4 k.c. ). 
Zupełnie odmienne jurydyczne roszczenie Funduszu pojawia się wobec 
członka zarządu spółki z o.o.(będącej pracodawcą)w razie zaktualizowania się 
przesłanek odpowiedzialności tego członka na podstawie art. 299 k.s.h. Przyjęta 
w tym przepisie odpowiedzialność cywilna członka zarządu, niezależnie od 
eksponowania prawnego jej charakteru, służyć może także ochronie wierzytelności 
subrogacyjnej Funduszu wobec członka zarządu, powstałej właśnie w wyniku 
dokonania przez Fundusz wypłat świadczeń pracowniczych (gdy Fundusz nie 
mógłby zaspokoić tej wierzytelności z racji bezskuteczności egzekucji wobec spółki 
– pracodawcy, art. 299 § 1 k.s.h). Nie można zatem przyjmować, że wspomnianą 
subrogacją objęta jest także wierzytelność Funduszu wynikająca z art. 299 k.s.h, 
skoro de lege lata przyjęto możliwość wstąpienia w prawa zaspokojonych 
pracowników w związku z wypłaceniem przez Fundusz  jedynie świadczeń 
pracowniczych. Tym bardziej nieuzasadnione jest konstruowanie na tle art. 10 
ust. 1 ustawy z 1993 r. i art. 23 ust. 1 ustawy z 2006 r. niejasnego dogmatycznie 
„roszczenia regresowego niezwiązanego ze stosunkiem pracy” o odpowiednio 
szerszym zakresie przedmiotowym. 
Jeżeli zatem w przedstawionym Sądowi Najwyższemu zagadnieniu prawnym 
stwierdzono, że wątpliwości budzi kwestia zwolnienia Funduszu ex lege 
z  obowiązku uiszczeniem opłaty stałej od wniosku o nadanie klauzuli wykonalności 
„tytułowi egzekucyjnemu (…) uzyskanemu w sprawie o zwrot wypłaconych 
świadczeń pracowniczych przeciwko członkowi zarządu spółki z o.o.”, to przyjąć 
należy, iż wspomniany tytuł egzekucyjny z dnia 20 czerwca 2005 r. obejmował 

 
5 
w  istocie inną wierzytelność Funduszu niż wierzytelność objętą subrogacją  na 
podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z 1993 r. i art. 23 ust. 1 ustawy z 2006 r. 
W  konsekwencji nie było potrzeby udzielania odpowiedzi na przedstawione 
w obecnej wersji pytanie prawne, skoro w odniesieniu do wierzytelności objętej 
tytułem egzekucyjnym nie nastąpiły skutki wstąpienia Funduszu w prawa 
zaspokojonych pracowników i bezprzedmiotowe tym samym pozostaje rozważanie 
tego, czy prawna ochrona roszczeń subrogacyjnych Funduszu prowadzi do 
wyłączenia obowiązku uiszczania przez ten Fundusz opłaty stałej od wniosku 
o nadanie klauzuli wykonalności tytułowi egzekucyjnemu  obejmującemu  zwrot 
zapłaconych świadczeń pracowniczych. 
W tej sytuacji należało orzec jak w sentencji.