III CZP 109/05

Uchwała z dnia 8 grudnia 2005 r., III CZP 109/05 
 
Sędzia SN Antoni Górski (przewodniczący) 
Sędzia SN Henryk Pietrzkowski (sprawozdawca) 
Sędzia SA Aleksandra Marszałek 
 
Sąd Najwyższy w sprawie ze skargi wykonawcy Zakładu Remontowego 
Urządzeń Gazowniczych sp. z o.o. w P.W. na orzeczenie w przedmiocie kosztów 
postępowania zawarte w wyroku zespołu arbitrów z dnia 27 czerwca 2005 r. przy 
uczestnictwie zamawiającego Gminy C., po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na 
posiedzeniu jawnym w dniu 8 grudnia 2005 r. zagadnienia prawnego 
przedstawionego przez Sąd Okręgowy w Krakowie postanowieniem z dnia 31 
sierpnia 2005 r.: 
"1. Czy brakiem formalnym skargi na orzeczenie zespołu arbitrów skutkującym 
w konsekwencji jej odrzuceniem na podstawie art. 197 ust. 1 ustawy z dnia 29 
stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych (Dz.U. Nr 19, poz. 177 ze zm.) jest 
niedołączenie (pomimo wezwania) przez skarżącego dowodu przesłania odpisu 
skargi przeciwnikowi (art. 195 ust. 2 in fine powołanej wyżej ustawy); 
2. czy sąd rozpoznający skargę na wyrok zespołu arbitrów dotyczący 
wyłącznie rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania wydaje wyrok czy 
też może ją rozstrzygnąć postanowieniem na posiedzeniu niejawnym; 
3. jaki wpis należy pobrać od skargi na wyrok zespołu arbitrów dotyczący 
wyłącznie rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania?" 
podjął uchwałę: 
 

1. Niedołączenie do skargi na orzeczenie zespołu arbitrów dowodu 
przesłania jej przeciwnikowi, jest brakiem formalnym (art. 195 ust. 2 w 
związku z art. 196 ust. 1 i art. 197 ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. – 
Prawo zamówień publicznych, Dz.U. Nr 19, poz. 177 ze zm.). 
2. Rozstrzygnięcie sądu rozpoznającego skargę na wyrok zespołu 
arbitrów w przedmiocie kosztów postępowania zapada w formie 
postanowienia. 
 
Uzasadnienie 
 
Przedstawione Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne powstało przy 
rozpatrywaniu przez Sąd Okręgowy w Krakowie, na podstawie art. 197 ustawy z 
dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych (Dz.U. Nr 19, poz. 177 ze 
zm.– dalej: „Pr.z.p.”), skargi wniesionej przez wykonawcę na wyrok zespołu arbitrów 
w części zawierającej rozstrzygnięcie o kosztach postępowania. 
Wątpliwości przytoczone w przedstawionym zagadnieniu prawnym Sąd 
Okręgowy powziął analizując przepisy art. 195 ust. 2 i art. 196 ust. 1 Pr.z.p. Zgodnie 
z tymi przepisami, wśród wskazanych w art. 196 ust. 1 Pr.z.p. wymagań, jakie 
powinna spełniać skarga na orzeczenie zespołu arbitrów, nie wymienia się 
przedstawienia dowodu przesłania odpisu skargi przeciwnikowi, mimo że z art. 195 
ust. 2 Pr.z.p. taki obowiązek wynika. Sąd Okręgowy, przychylając się do udzielenia 
na pierwsze z przedstawionych zagadnień prawnych odpowiedzi pozytywnej, 
podniósł, że w przypadku odpowiedzi negatywnej trudno byłoby wytłumaczyć 
rationem legis uregulowania przyjętego w art. 195 ust. 2 Pr.z.p. Analizując przepisy, 
na tle których sformułował pozostałe pytania, odwołał się do reguł wykładni 
systemowej i celowościowej; mimo zastrzeżeń wynikających z gramatycznej 
wykładni art. 194 ust. 2 Pr.z.p. oraz § 18 ust. 5 rozporządzenia Ministra 
Sprawiedliwości z dnia 17 grudnia 1996 r. w sprawie określenia wysokości wpisów 
w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 154, poz. 753 ze zm.), skłaniał się do 
zaakceptowania poglądu, że od skargi na wyrok zespołu arbitrów w przedmiocie 
kosztów postępowania pobiera się wpis w wysokości 1/5 wpisu stałego, a 
rozstrzygnięcie sądu rozpoznającego taką skargę zapada w formie postanowienia. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 

Skarga wniesiona na podstawie przepisów Prawa zamówień publicznych 
inicjuje postępowanie przed sądem powszechnym, do którego – zgodnie z art. 194 
ust. 2 Pr.z.p. – stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania cywilnego 
o apelacji, jeżeli przepisy rozdziału 4 Pr.z.p. nie stanowią inaczej. Prawo zamówień 
publicznych zawiera własne uregulowania dotyczące wymagań, jakie powinna 
zawierać skarga na orzeczenie zespołu arbitrów (art. 196 ust. 1 i art. 195 ust. 2). 
Wśród wymagań obligatoryjnych wskazanych w art. 196 ust. 1 brak obowiązku 
dołączenia dowodu przesłania odpisu skargi przeciwnikowi, jednak obowiązek 
przesłania odpisu skargi przeciwnikowi obciąża skarżącego (art. 195 ust. 2 Pr.z.p.). 
Niedołączenie do skargi dowodu przesłania skargi przeciwnikowi należy więc 
kwalifikować – zważywszy na rationem legis uregulowania przyjętego w art. 195 
ust. 2 in fine Pr.z.p. – jako brak formalny skargi. Odmienna wykładnia powołanych 
przepisów jest niezgodna z dyrektywami Rady Europy, dotyczącymi wdrożenia 
procedur odwoławczych w sprawach zamówień publicznych (dyrektywa 
89/665/EEC i dyrektywa 92/13/EEC), których podstawowe cele zawierają się w 
postulacie zapewnienia skuteczności i szybkości postępowania odwoławczego, a 
nie może budzić wątpliwości teza, że uregulowanie zawarte w art. 195 ust. 2 in fine 
Pr.z.p. spełnia ten postulat tylko przy założeniu, iż niedołączenie do skargi dowodu 
przesłania jej przeciwnikowi stanowi jej brak formalny. 
Rozważając drugie z przedstawionych zagadnień zaznaczyć należy, że w 
postępowaniu przed zespołem arbitrów przewidziane są dwie formy orzeczenia –
wyrok oraz postanowienie kończące postępowanie odwoławcze. W ramach tak 
ukształtowanego systemu orzekania ustawodawca wprowadził uniwersalny środek 
zaskarżenia w postaci skargi, która przysługuje na oba wymienione orzeczenia. 
Znamienne jest, że w art. 194 § 1 Pr.z.p. ustawodawca użył przyimka "na" w 
wyrażeniu "na wyrok zespołu arbitrów oraz postanowienie zespołu arbitrów 
kończące postępowanie odwoławcze przysługuje skarga do sądu”. Ma on 
różnorodne zastosowanie składniowe i znaczeniowe, niemniej w połączeniach z 
rzeczownikami tworzy m.in. wyrażenia oznaczające zakres ich zastosowania, sama 
zatem ustawa przewiduje dopuszczalność skargi na wyrok zespołu arbitrów, bez 
rozróżnienia części, której dotyczy (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 6 
listopada 2002 r., III CZP 68/02, OSNC 2003, nr 7-8, poz. 103). O ile więc wyrok 
zespołu arbitrów łączy w sobie elementy wyroku i postanowienia (nie kończącego 
postępowania w sprawie), o tyle skarga kumuluje elementy apelacji i zażalenia. Jest 

więc środkiem prawnym szczególnym, którego struktura, zważywszy na 
wspomniany uniwersalny charakter skargi, nie powinna wyróżniać się dużym 
stopniem sformalizowania. 
Z kolei w postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi na wyrok zespołu 
arbitrów nie ma szczególnych regulacji – poza art. 198 § 4 Pr.z.p., stwierdzającym 
tylko, że od wyroku sądu skarga kasacyjna nie przysługuje – które określałyby 
formę orzeczeń sądowych wydanych w następstwie rozpoznania skargi. Nie 
stanowią ich przepisy art. 198 § 1-3 Pr.z.p., które określają tylko, w jaki sposób sąd 
rozstrzyga o skardze. W postępowaniu toczącym się wskutek wniesienia skargi 
mają zatem odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania cywilnego 
o apelacji (art. 194 ust. 2 Pr.z.p.). Wobec tego, że wyrok zespołu arbitrów łączy w 
sobie elementy wyroku i postanowienia niekończącego postępowania w sprawie, a 
skarga kumuluje elementy apelacji i zażalenia, przyjąć należy, mając na względzie 
reguły wykładni systemowej, a także postulat zapewnienia sprawnego 
postępowania odwoławczego w sprawach zamówień publicznych, że orzeczenie 
sądowe wydane w następstwie rozpoznania skargi zapada w formie wyroku tylko 
wtedy, gdy rozstrzygana jest istota sprawy, w pozostałych zaś przypadkach 
rozstrzygnięcie zapada w formie postanowienia na posiedzeniu niejawnym (art. 
316, 354 i 397 § 1 k.p.c.). Orzeczenie sądu rozpoznającego skargę na wyrok 
zespołu arbitrów w przedmiocie kosztów postępowania nie rozstrzyga o istocie 
sprawy, zapada więc w formie postanowienia. 
Wyjaśnienie ostatniej kwestii, dotyczącej wysokości wpisu sądowego od skargi 
na wyrok zespołu arbitrów kwestionującej wyłącznie rozstrzygnięcie w przedmiocie 
kosztów postępowania poprzedzić należy stwierdzeniem, że skarga taka jest 
dopuszczalna, czemu dał wyraz Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 6 listopada 
2002 r., III CZP 68/02, która zachowała aktualność na gruncie Prawa zamówień 
publicznych. 
Zgodnie z § 18 ust. 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 
grudnia 1996 r. w sprawie określenia wysokości wpisów w sprawach cywilnych 
(Dz.U. Nr 154, poz. 753, ze zm. – dalej: „rozporządzenie”) w brzmieniu nadanym 
rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 1 czerwca 2005 r. (Dz.U. Nr 106, 
poz. 901), wpis stały w kwocie 3000 zł pobiera się od skargi na orzeczenie zespołu 
arbitrów w sprawach o zamówienie publiczne. Gramatyczna wykładnia tego 
przepisu prowadzi do wniosku, że wpis stały w kwocie 3000 zł powinien zostać 

pobrany zarówno od skargi na wydany przez zespół arbitrów wyrok, jak i 
postanowienie kończące postępowanie w sprawie, niezależnie od zakresu 
zaskarżenia. 
Sąd Okręgowy w uzasadnieniu przedstawionego zagadnienia prawnego 
zwrócił uwagę, że rozwiązanie takie może budzić zastrzeżenia, a w niektórych 
sprawach stawałoby się wręcz absurdalne. Od skargi dotyczącej – jak w niniejszej 
sprawie – orzeczenia o kosztach w wysokości 2572,70 zł pobierany byłby wpis w 
kwocie 3000 zł. Podzielając te zastrzeżenia należy zwrócić uwagę, że według 
przepisów powołanego rozporządzenia wpisy sądowe są kilkanaście, a w 
niektórych sprawach nawet kilkadziesiąt razy niższe, niż wartość przedmiotu 
sprawy lub zaskarżenia, a ponadto są zróżnicowane w zależności od tego, czy 
pobierane są od orzeczenia rozstrzygającego istotę sprawy, czy też tylko kwestie 
uboczne. Jak zaznaczono, wyrok zespołu arbitrów łączy w sobie elementy wyroku i 
postanowienia niekończącego postępowania w sprawie, a skarga kumuluje 
elementy apelacji i zażalenia. Niewątpliwie zawarte w wyroku zespołu arbitrów 
rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania zbliżone jest swoim 
charakterem do postanowienia, a skarga skierowana na to rozstrzygniecie bardziej 
zbliżona jest do zażalenia niż do apelacji. Stosownie do § 9 ust. 3 pkt 2 
rozporządzenia od zażalenia pobiera się piątą część wpisu. Kierując się zatem 
wykładnią systemową oraz biorąc pod uwagę zasadę stosunkowości wpisu, 
wynikającą z art. 29 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w 
sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 154, poz. 753, ze zm.), należy przyjąć, że od skargi 
na wyrok zespołu arbitrów w części dotyczącej wyłącznie rozstrzygnięcia w 
przedmiocie kosztów postępowania pobiera się 1/5 wpisu stosunkowego. 
Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. 
rozstrzygnął przedstawione zagadnienie prawne, jak w uchwale.