III CZP 108/06

Uchwała z dnia 7 grudnia 2006 r., III CZP 108/06 
 
Sędzia SN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący, sprawozdawca) 
Sędzia SN Mirosław Bączyk 
Sędzia SN Antoni Górski 
 
Sąd Najwyższy w sprawie egzekucyjnej z wniosku wierzycieli: "P.G.F.Ł.", sp. z 
o.o. w Ł., "T." S.A. w T., "C.C." S.A. w K., "P.Z.F.C.K." S.A. w K. i "F.-S." sp. z o.o. 
w Ł. przeciwko dłużnikom Jakubowi S., Edmundowi S. i Annie S. o egzekucję z 
nieruchomości po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 7 
grudnia 2006 r. zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w 
Sieradzu postanowieniem z dnia 3 lipca 2006 r.: 
"Czy wpis hipoteki przymusowej na rzecz wierzyciela, po zajęciu 
nieruchomości, powoduje, że jego wierzytelność uczestniczy w podziale kwoty 
uzyskanej z egzekucji z nieruchomości i jest zaspokajana w pierwszej kolejności, 
przed wierzycielami egzekwującymi w oparciu o treść art. 1025 § 1 pkt 5 k.p.c.?" 
podjął uchwałę: 
 
Do należności zabezpieczonych hipoteką przymusową, wpisaną do 
księgi wieczystej po zajęciu nieruchomości, nie stosuje się art. 1025 § 1 pkt 5 
k.p.c. 
 
Uzasadnienie 
 
Sąd Rejonowy w Łasku postanowieniem z dnia 6 marca 2006 r. zatwierdził 
plan podziału sumy uzyskanej z egzekucji nieruchomości sporządzony przez ten 
Sąd w dniu 20 stycznia 2006 r. Orzeczenie to zostało wydane na skutek wniesienia 
zarzutu przez jednego z wierzycieli egzekwujących wobec plan podział sumy 
uzyskanej z egzekucji nieruchomości. Suma uzyskana z egzekucji pokryła koszty 
egzekucyjne oraz część należności "C.C." S.A. w K. Należność tego wierzyciela 
korzystała z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami pozostałych 
wierzycieli, ponieważ była zabezpieczona hipoteką przymusową.  

Wierzyciel „T.” S.A. w T. zarzucił naruszenie przepisów art. 930 § 1 oraz art. 
927 w związku z art. 1025 § 1 pkt 5, 9 i 10 k.p.c., podnosząc, że należność "C.C." 
S.A. nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami pozostałych 
wierzycieli, ponieważ została wpisana już po zajęciu nieruchomości. Sąd Rejonowy 
stwierdził, że wpis hipoteki przymusowej nie stanowi „rozporządzenia 
nieruchomością” w rozumieniu art. 930 § 1 k.p.c. W jego ocenie, sformułowanie to 
należy rozumieć jako czynność prawną dłużnika polegającą na obciążeniu 
nieruchomości ograniczonym prawem rzeczowym. Ustanowienie hipoteki 
przymusowej następuje bez czynności prawnej dłużnika. Zdaniem Sądu 
Rejonowego, ustawodawca uregulował tylko skutki obciążenia nieruchomości przez 
dłużnika. Nie wspomniał o skutkach obciążenia nieruchomości przez wierzyciela i 
dlatego wpis hipoteki jest skuteczny. 
W zażaleniu wierzyciel „T.” S.A. w T. domagał się uchylenia zaskarżonego 
postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania w celu dokonania 
zmiany planu podziału sumy uzyskanej egzekucji przez rozdzielenie kwoty 
przyznanej wierzycielowi "C.C." S.A. proporcjonalnie na wszystkich wierzycieli 
podlegających zaspokojeniu. Podniósł, że wszelkie wpisy hipotek dokonane po 
zajęciu nieruchomości nie mają żadnego skutku, niezależnie od ich rodzaju. 
Przy rozpoznawaniu zażalenia Sąd Okręgowy powziął wątpliwość co do tego, 
czy wpis hipoteki przymusowej dokonanej po zajęciu nieruchomości powoduje, że 
wierzytelność nią zabezpieczona korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przez 
wierzycielami egzekwującymi. Sąd Okręgowy zwrócił uwagę, że pogląd uznający 
obciążenie hipoteką lub innymi prawami rzeczowymi ograniczonymi za 
„rozporządzenie” w rozumieniu art. 930 k.p.c. jest do zaakceptowania, gdy chodzi o 
obciążenie nieruchomości przez dłużnika. Tymczasem hipoteka przymusowa jest 
ustanawiana na jednostronny wniosek wierzyciela na podstawie tytułu 
wykonawczego, co w świetle językowej wykładni art. 930 k.p.c. powinno prowadzić 
do wniosku, że hipoteka taka wpisana po zajęciu jest ustanowiona skutecznie. 
Mimo to, kierując się wykładnią celowościową art. 930 k.p.c., należy, zdaniem Sądu 
Okręgowego, uznać, że wierzytelność zabezpieczona hipoteką przymusową 
wpisaną po zajęciu nieruchomości nie korzysta z zaspokojenia w kategorii piątej 
(art. 1025 § 1 pkt 5 k.p.c.). Sąd Okręgowy zwrócił ponadto uwagę na stanowisko 
Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 3 lutego 1998 r., I CKN 403/97 (OSP 

1998, nr 11, poz. 196), podkreślając jednak, że dotyczyło ono odmiennego stanu 
prawnego. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
W wyroku z dnia 8 lipca 2003 r., IV CK 387/02 (nie publ.) Sąd Najwyższy 
uznał, że wierzytelność zabezpieczona hipoteką przymusową powstałą po zajęciu 
nieruchomości nie korzysta z przywileju zaspokojenia przewidzianego dla 
wierzytelności zabezpieczonych hipoteką. Zwrócił uwagę, że użytym w art. 930 § 1 
k.p.c. słowom „rozporządzenie nieruchomością” należy nadać takie znaczenie, 
które będzie sprzyjać urzeczywistnieniu funkcji tego przepisu. Dlatego należy 
opowiedzieć się za takim kierunkiem wykładni, który przyjmuje szerokie rozumienie 
tego pojęcia. Obejmuje więc ono nie tylko przeniesienie własności nieruchomości, 
ale także obciążenie jej ograniczonymi prawami rzeczowymi. Do tej kategorii należy 
również hipoteka, niezależnie od jej rodzaju. Nie ma, zdaniem Sądu Najwyższego, 
racjonalnych powodów, które – oceniane przez pryzmat funkcji art. 930 § 1 k.p.c. – 
przemawiają za różnicowaniem skutków obciążenia hipoteką zajętej nieruchomości 
w zależności od rodzaju hipoteki. Sąd Najwyższy w omawianym wyroku, odwołując 
się do postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 28 marca 1995 r., I CR 2/95 (nie 
publ.) zauważył, że hipoteka przymusowa jest obciążeniem tego samego rodzaju co 
hipoteka umowna. Pewne jej odrębności wynikają z odmiennej funkcji 
ekonomicznej, nie służy ona bowiem celom kredytowym, lecz stanowi szczególny 
środek egzekucji, co jednak nie rzutuje na objęcie ustanowienia tej hipoteki 
pojęciem „rozporządzenia” w rozumieniu art. 930 § 1 k.p.c. 
Takie samo stanowisko Sąd Najwyższy zajął w uzasadnieniu wyroku z dnia 3 
lutego 1998 r., I CKN 403/97. W okolicznościach sprawy zajęta nieruchomość 
została najpierw zbyta, a następnie obciążona hipoteką przymusową 
zabezpieczającą wierzytelność wobec nabywcy. Sąd Najwyższy, rozważając, czy 
sytuacja ta może wyczerpywać znamiona pokrzywdzenia, o którym mowa w art. 
527 k.c., stwierdził, że obciążenie nieruchomości po jej zajęciu hipoteką, i to bez 
względu na jej rodzaj (ustawowa czy przymusowa), nie ma żadnego wpływu na 
dalszy bieg egzekucji. Oznacza to, że prawa ustanowione po zajęciu nie korzystają 
z przysługującego im pierwszeństwa i mogą być zaspokojone w postępowaniu 
podziałowym po zaspokojeniu wszystkich innych należności. 
Spośród innych orzeczeń Sądu Najwyższego dotyczących rozważanego 
zagadnienia zwrócić należy uwagę zwłaszcza na wyrok z dnia 1 grudnia 1977 r., I 

CR 409/77 (OSNCP 1979, nr 1, poz. 6) oraz na uchwałę z dnia 19 grudnia 1980 r., 
III CZP 65/80 (OSNCP 1981, nr 6, poz. 100). W uzasadnieniach tych orzeczeń Sąd 
Najwyższy uznał, że znaczenie art. 930 k.p.c. sprowadza się do tego, iż zbycie 
przez dłużnika nieruchomości już objętej egzekucją (po zajęciu) lub obciążenie jej 
(np. użytkowaniem czy też hipoteką) nie pozbawia wierzyciela możliwości 
zaspokojenia swej pretensji z danej nieruchomości. Przepis ten zapewnia zatem 
realizację należnego wierzycielowi świadczenia, mimo rozporządzenia przez 
dłużnika nieruchomością, skoro zmianę w stanie prawnym nieruchomości sam 
spowodował. Jednakże zmiana spowodowana orzeczeniem sądu na skutek 
podziału majątku wspólnego, działu spadku lub zniesienia współwłasności 
nieruchomości, nawet gdyby nastąpiło ono w efekcie uwzględnienia zgodnego 
wniosku uczestników postępowania, nie ma charakteru rozporządzenia tą 
nieruchomością w rozumieniu art. 930 k.p.c. i w tym wypadku przepis ten nie ma 
zastosowania. 
Poza tym w uchwale z dnia 8 czerwca 1977 r., III CZP 41/77 (OSNCP 1977, nr 
12, poz. 243) Sąd Najwyższy uznał, że do rozporządzenia nieruchomością w 
rozumieniu art. 930 § 1 k.p.c. nie dochodzi wówczas, gdy przejście własności 
nieruchomości po zajęciu nastąpiło w rezultacie zasiedzenia. Należy także 
podkreślić, że według wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 10 marca 1994 r., I 
ACr 56/94 ("Wokanda" 1994, nr 10, s. 56) nabycie własności nieruchomości na 
mocy wyroku sądowego wydanego na podstawie art. 231 § 1 k.c., po zajęciu 
nieruchomości w postępowaniu egzekucyjnym, nie ma wpływu na dalszy bieg tego 
postępowania, gdyż powinno być traktowane na równi z rozporządzeniem 
nieruchomością, o którym mowa w art. 930 § 1 k.p.c. 
W okresie obowiązywania art. 662 § 1 i 3 d.k.p.c., według którego zbycie 
nieruchomości po zajęciu nie miało wpływu na dalsze postępowanie, a inne zmiany 
w stanie hipotecznym zaszłe po dokonaniu wpisu o wszczęciu egzekucji nie miały 
wpływu na dalsze postępowanie egzekucyjne, w piśmiennictwie zgodnie 
przyjmowano, że przez „inne zmiany w stanie hipotecznym” należało rozumieć 
przede wszystkim obciążenia hipoteczne nieruchomości. Uznawano, że jeżeli 
nastąpiły one po dokonaniu wpisu o wszczęciu egzekucji, nie miały żadnego 
wpływu na dalszy tok postępowania, a osobie, na rzecz której nastąpiło obciążenie, 
przysługiwało pierwszeństwo dopiero po zaspokojeniu wierzytelności, dla której 
wszczęto egzekucję i zajęto nieruchomość. Wskazywano także, że wpis hipoteczny 

dokonany po zajęciu nie dawał pierwszeństwa wobec wierzycieli egzekwujących 
bez względu na czas, w którym zgłosili wniosek o wszczęcie egzekucji. Innymi 
słowy, z pierwszeństwem, jakie przysługuje wierzycielowi prowadzącemu egzekucję 
należy zaspokoić także tych wierzycieli, którzy przystąpili do egzekucji już po 
obciążeniu nieruchomości. Z poglądami tymi korespondował art. 800 d.k.p.c., który 
przewidywał zaspokojenie wierzytelności i praw zabezpieczonych hipotecznie w 
uprzywilejowanej kategorii piątej, jeżeli zabezpieczenie nastąpiło przed 
wciągnięciem do księgi wieczystej wpisu o wszczętej egzekucji. Podkreślano przy 
tym, że do wierzytelności zabezpieczonych hipotecznie należały także 
wierzytelności zabezpieczone hipoteką sądową, która stanowiła wówczas 
odpowiednik obecnej hipoteki przymusowej. 
W kodeksie postępowania cywilnego z 1964 r. odpowiednik art. 662 d.k.p.c. 
uzyskał odmienną redakcję. Pominięto kwestię wpisów hipotecznych, stanowiąc 
jedynie, że rozporządzenie nieruchomością po jej zajęciu nie ma wpływu na dalsze 
postępowanie, a nabywca może uczestniczyć w postępowaniu w charakterze 
dłużnika (art. 930 k.p.c.). Omawiając tę zmianę, w piśmiennictwie zauważono, że 
wyraz „zbycie” został zastąpiony wyrazem „rozporządzenie”, a art. 662 § 3 d.k.p.c. 
został pominięty jako niepotrzebny. Podkreślono też, że „rozporządzenie” 
nieruchomością, o którym mowa w art. 930 § 1 k.p.c., obejmuje zarówno zbycie, jak 
i obciążenie nieruchomości, nie czyniąc żadnych różnic w zależności od sposobu 
obciążenia. Stwierdzono w związku z tym, że obciążenie nieruchomości po jej 
zajęciu hipoteką, bez wskazania, o jaki rodzaj hipoteki chodzi, lub innym prawem 
rzeczowym ograniczonym lub też zabezpieczenie na niej praw osobistych przez 
wpis w księdze wieczystej, nie wywiera żadnego wpływu na dalszy bieg egzekucji o 
tyle, że prawa ustanowione lub prawa osobiste zabezpieczone na nieruchomości po 
jej zajęciu nie korzystają z przysługującego im pierwszeństwa, ale mogą być 
zaspokojone w postępowaniu podziałowym dopiero po zaspokojeniu wszystkich 
innych należności. 
Według odmiennego stanowiska, na dalsze postępowanie egzekucyjne nie ma 
wpływu tylko takie rozporządzenie nieruchomością po jej zajęciu, które 
bezpośrednio jest wynikiem woli właścicieli i łączy się z ich czynnością prawną. 
Podkreślono w związku z tym, że przez rozporządzenie nieruchomością należy 
rozumieć zmiany w stanie prawnym spowodowane przez właściciela będącego 
dłużnikiem egzekwowanym, w drodze dokonanych przez niego czynności 

prawnych. Stwierdzono też, że nie ma podstaw, by pojęcie rozporządzenia 
rozumieć tak szeroko, jak to uczynił Sąd Najwyższy w wyroku Sądu Najwyższego z 
dnia 3 lutego 1998 r., I CKN 403/97, wyrazu „rozporządzenie” nie używa się bowiem 
w odniesieniu do obciążeń powstających z mocy innych niż czynność prawna 
zdarzeń prawnych. 
Artykuł 930 k.p.c. został zmieniony przez ustawę z dnia 2 lipca 2004 r. o 
zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw 
(Dz.U. Nr 172, poz. 1804). Przepis art. 7 tej ustawy nakazuje jednak stosować w 
postępowaniach egzekucyjnych wszczętych przed dniem 5 lutego 2005 r. przepisy 
dotychczasowe, zatem sprawa rozpoznawana przez Sąd Okręgowy powinna zostać 
rozstrzygnięta na podstawie dotychczasowego stanu prawnego. Mimo to należy 
podkreślić, że w art. 930 k.p.c. dodano § 3, według którego obciążenie zajętej 
nieruchomości przez dłużnika jest nieważne. Sens tej nowelizacji nie został 
wyjaśniony w uzasadnieniu projektu, niemniej jednak chodziło o rozstrzygnięcie 
pojawiających się w praktyce wątpliwości co do tego, czy obciążenie nieruchomości 
np. użytkowaniem może być uznane za „rozporządzenie” w rozumieniu art. 930 § 1 
k.p.c. 
W doktrynie pojęcie „rozporządzenia” uznaje się za synonim czynności 
prawnej rozporządzającej bądź stosuje się je do opisania skutku, który taka 
czynność za sobą pociąga. Pojęcia tego nie używa się natomiast w odniesieniu do 
zmian prawa podmiotowego wywołanych innymi zdarzeniami prawnymi, np. 
orzeczeniem sądowym. Zgodzić się też trzeba z poglądem wyrażonym przez Sąd 
Najwyższy w uchwale z dnia 30 maja 1994 r., III CZP 72/94 (OSNC 1994, nr 12, 
poz. 235), że obciążenie nieruchomości hipoteką przymusową nie jest efektem 
czynności prawnej, powstaje ona bowiem wskutek orzeczenia sądu wydanego na 
wniosek wierzyciela, którego wierzytelność została stwierdzona tytułem 
wykonawczym (art. 6268 § 6 k.p.c. w związku z art. 67 i 109 ustawy z dnia 6 lipca 
1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, dalej: "u.k.w.h."). Wykładnia 
gramatyczna art. 930 § 1 k.p.c. prowadzi zatem do jednoznacznego wniosku, 
zgodnie z którym przepis ten, w przeciwieństwie do skutków hipoteki umownej, nie 
pozwala przekreślić skutków obciążenia zajętej nieruchomości hipoteką 
przymusową. Nowelizacja art. 930 k.p.c. niczego w tym względzie nie zmienia, art. 
930 § 3 k.p.c. odnosi bowiem sankcję nieważności wyraźnie do obciążeń 
dokonanych przez dłużnika. W tej sytuacji można by poprzestać na wnioskach 

wynikających z paremii clara non sunt interpretanda i interpretatio cessat in claris 
oraz zaniechać stosowania dalszych reguł interpretacyjnych, jednakże w nowszym 
piśmiennictwie trafnie zakwestionowano ograniczanie się wyłącznie do 
klaryfikacyjnej koncepcji wykładni prawa, zwłaszcza wtedy, gdy za przyjęciem 
odmiennej konkluzji przemawiają istotne argumenty funkcjonalne. 
Należy zgodzić się z poglądem wyrażonym przez Sąd Najwyższy w wyroku z 
dnia 8 lipca 2003 r., IV CK 387/02, że brak jakichkolwiek powodów, dla których 
wierzytelność zabezpieczona hipoteka przymusową uzyskaną po zajęciu miałaby 
być z punktu widzenia kolejności zaspokojenia traktowana odmiennie niż 
wierzytelność, dla której po zajęciu uzyskano hipotekę umowną. Hipoteka 
przymusowa, analogicznie jak umowna, jest środkiem zabezpieczenia 
wierzytelności. Służy uzyskaniu przez wierzyciela silnego zabezpieczenia oraz 
pierwszeństwa w zaspokojeniu w podziale sumy uzyskanej z egzekucji bez względu 
na wolę dłużnika, nie zmuszając zarazem wierzyciela dysponującego tytułem do 
uruchomienia mechanizmu egzekucji z nieruchomości. Z funkcjonalnego punktu 
widzenia skutek wpisu hipoteki przymusowej na podstawie tytułu wykonawczego 
jest więc tożsamy ze skutkiem hipoteki ustanowionej przez dłużnika. Widoczne jest 
to także na tle art. 1025 § 1 pkt 5 oraz art. 1036 k.p.c., które traktują tak samo oba 
rodzaje hipotek oraz uprawnionych z nich wierzycieli. W sytuacji, w której hipoteka 
została uzyskana po zajęciu, okoliczność, że na rzecz jednego z wierzycieli została 
ustanowiona z mocy czynności dłużnika, drugiego zaś – bez udziału dłużnika, nie 
stanowi adekwatnego kryterium dla zróżnicowania skutków zabezpieczenia z 
perspektywy uczestnictwa w podziale sumy. To, czy hipoteka przymusowa została 
uzyskana na podstawie nieprawomocnego orzeczenia, postanowienia o udzieleniu 
zabezpieczenia, postanowienia prokuratora lub nieostatecznej decyzji i ma 
charakter hipoteki kaucyjnej (art. 111 u.k.w.h.), czy też stanowi hipotekę zwykłą, nie 
ma tu znaczenia. Jeżeli do chwili podziału sumy uzyskanej z egzekucji hipoteka 
uzyskana jako kaucyjna nie ulegnie przekształceniu w hipotekę zwykłą (art. 108 
u.k.w.h.), taki a nie inny charakter hipoteki rzutuje jedynie na tryb zaspokojenia 
wierzyciela hipotecznego (art. 1038 i 1040 § 1 k.p.c.). 
Paradoksalna byłaby sytuacja, w której wierzyciel, posługując się hipoteką 
przymusową i nie wszczynając egzekucji, mógłby uzyskać w podziale sumy 
uzyskanej z egzekucji lepszą pozycję niż wierzyciele dysponujący należnościami 
tego samego rodzaju i prowadzący egzekucję z nieruchomości. Celem hipoteki 

przymusowej jest umożliwienie wierzycielowi przymusowego uzyskania 
zabezpieczenia wierzytelności na nieruchomości i stworzenie korzystnej pozycji w 
podziale sumy uzyskanej z egzekucji, bez potrzeby uruchamiania mechanizmu 
bezpośrednio prowadzącego do sprzedaży nieruchomości i zaspokojenia 
roszczenia. Chodzi o to, by wierzyciel mógł zapewnić sobie wysokie 
prawdopodobieństwo zaspokojenia, odsuwając zarazem w czasie moment 
wszczęcia egzekucji, choćby po to, by dać dłużnikowi czas na zaspokojenie 
wierzytelności i uniknięcie egzekucyjnej sprzedaży nieruchomości. Jeżeli natomiast 
egzekucja została już wszczęta przez innych wierzycieli, to nie istnieją racje, dla 
których system prawny miałby szczególnie premiować wierzyciela uzyskującego 
hipotekę przymusową. Ponieważ hipoteka taka może mieć znaczenie w wypadku 
uchylenia zajęcia i wszczęcia ponownego postępowania egzekucyjnego, 
wierzycielowi nie można wprawdzie odmówić interesu prawnego w uzyskaniu takiej 
hipoteki, niemniej jednak nie powinno to służyć uzyskiwaniu uprzywilejowanej 
pozycji w tym postępowaniu, w którym do zajęcia już doszło. 
Należy ponadto zwrócić uwagę na art. 1036 k.p.c., niedotyczący wprawdzie 
zasad podziału sumy uzyskanej z egzekucji, jednakże na jego podstawie w podziale 
sumy uzyskanej z egzekucji uczestniczą osoby, które przed zajęciem nabyły prawa 
na nieruchomości. Wierzycielami tymi są również uprawnieni z hipotek 
ustanowionych na nieruchomości przed zajęciem, lege non distinguente, także 
hipotek przymusowych. Biorą oni udział w podziale ex lege, bez potrzeby 
odrębnego zgłoszenia i udowodnienia swego prawa. A contrario z rozważanego 
przepisu wynika, że jeżeli hipoteka została ustanowiona po zajęciu, uprawniony z 
niej wierzyciel nie może wziąć udziału w planie podziału. Jednakże wierzyciel taki 
może być zarazem wierzycielem egzekwującym albo złożyć tytuł wykonawczy wraz 
z wezwaniem do zapłaty, co – w braku podstaw do innego wniosku – da mu prawo 
do uczestniczenia w podziale. Wyraźne wyodrębnienie w art. 1036 k.p.c. obu tych 
grup uczestników postępowania podziałowego może jednak sugerować, że w takiej 
sytuacji wierzyciel ten nie korzysta już z pierwszeństwa, jakie wiąże się z 
przysługującym mu na nieruchomości prawem, lecz bierze udział w podziale sumy 
jako wierzyciel egzekwujący, a jego wierzytelność jest zaspokajana w takiej 
kategorii, do której przynależy, z pominięciem ustanowionego zabezpieczenia. W 
przeciwnym razie należałoby dojść do wniosku, że możliwość skorzystania z 
pierwszeństwa wynikającego z ustanowienia zabezpieczenia na nieruchomości po 

zajęciu byłaby uzależniona od tego, czy osoby uprawnione mogą uczestniczyć w 
podziale na innej podstawie, np. jako wierzyciele egzekwujący bądź wierzyciele 
składający tytuł wykonawczy z dowodem doręczenia dłużnikowi wezwania do 
zapłaty (art. 1036 in principio k.p.c.). Wprawdzie w koncepcji tej można by 
dopatrywać się pewnych pozorów racjonalności, nie wydaje się jednak, aby 
rzeczywiście sytuacja taka odpowiadała intencji ustawodawcy. Poza tym, co wiąże 
się z wcześniejszą argumentacją, niełatwo wytłumaczyć, dlaczego uprawniony z 
hipoteki przymusowej uzyskanej po zajęciu, jeżeli uzyska status wierzyciela 
egzekwującego, miałby korzystać z przywileju pierwszeństwa w zaspokojeniu, 
podczas gdy uprawniony z hipoteki umownej ustanowionej po tej chwili, miałby być 
takiej możliwości pozbawiony, choćby nawet posiadał status wierzyciela 
egzekwującego. 
Powstaje pytanie, czy przedstawione argumenty można w zgodzie z regułami 
wykładni uznać za wystarczające do zrównania skutków obciążenia zajętej 
nieruchomości hipoteką przymusową z obciążeniem jej hipoteką umowną. Na to 
pytanie należy udzielić odpowiedzi twierdzącej. Przyjmując nawet, że art. 930 § 1 
k.p.c. jest językowo jasny w tej części, w której jest mowa o „rozporządzeniu”, 
przepis ten nie ma takiego charakteru, który stałby na przeszkodzie dokonaniu jego 
wykładni rozszerzającej. Za zrównaniem obu rodzajów hipotek przemawia 
natomiast podobieństwo ich funkcji oraz niepożądany wpływ innego rozstrzygnięcia 
na prakseologię postępowania egzekucyjnego w związku z ryzykiem „wyścigu” 
hipotek przymusowych w egzekucji. Za taką interpretacją przemawiają też 
argumenty historyczne, gdyż twórcy obecnego kodeksu postępowania cywilnego, 
posługując się wyrazem „rozporządzenie”, zamierzali osiągnąć w prostszy sposób 
ten sam skutek, jaki uprzednio wynikał z art. 662 § 3 d.k.p.c. Trudno zarazem 
znaleźć argumenty, które można by takiej interpretacji przeciwstawić. 
Należy zatem przychylić się do stanowiska, że wierzytelność zabezpieczona 
hipoteką przymusową uzyskaną po zajęciu nie korzysta z pierwszeństwa 
zaspokojenia przewidzianego w art. 1025 § 1 pkt 5 k.p.c. Wierzyciel, który uzyskał 
taką hipotekę, może uczestniczyć w podziale sumy uzyskanej z egzekucji, jeżeli 
spełnia przesłanki określone w art. 1036 k.p.c., a jego wierzytelność zostanie 
zaspokojona we właściwej dlań kategorii, z pominięciem zabezpieczenia 
hipotecznego. 

Z przedstawionych przyczyn Sąd Najwyższy rozstrzygnął przedstawione 
zagadnienie prawne, jak w uchwale (art. 390 k.p.c.).