III CZP 107/08

Uchwała z dnia 20 listopada 2008 r., III CZP 107/08 
 
Sędzia SN Jacek Gudowski (przewodniczący, sprawozdawca) 
Sędzia SN Antoni Górski 
Sędzia SN Grzegorz Misiurek 
 
Sąd Najwyższy w sprawie ze skargi zobowiązanych Jana B. i Sylwii L.-B. na 
czynność komornika sądowego Macieja O. przy Sądzie Rejonowym w Stargardzie 
Szczecińskim w postępowaniu zabezpieczającym w postaci zajęcia wynagrodzenia 
za pracę przysługującego zobowiązanej Sylwii L.-B., świadczenia z ubezpieczenia 
społecznego przysługującego zobowiązanemu Janowi B. oraz wierzytelności z 
rachunku prowadzonego dla zobowiązanych Jana B. i Sylwii L.-B. przy 
uczestnictwie uprawnionego "A.U.R.P.", sp. z o.o. w S. i zobowiązanego Arkadiusza 
B., po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 20 listopada 
2008 r. zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w Szczecinie 
postanowieniem z dnia 10 czerwca 2008 r.: 
"Czy sporządzenie uzasadnienia postanowienia, którym sąd rozstrzyga skargę 
na czynności komornika reguluje przepis art. 357 k.p.c. czy też przepis art. 397 § 1 
k.p.c.?" 
podjął uchwałę: 
 
Sąd rejonowy uzasadnia postanowienie rozpoznające skargę na 
czynność komornika tylko wtedy, gdy podlega ono zaskarżeniu (art. 357 § 1 i 
2 w związku z art. 13 § 2 k.p.c.). 
 
Uzasadnienie 
 
Postanowieniem z dnia 28 grudnia 2007 r. Sąd Rejonowy w Stargardzie 
Szczecińskim oddalił skargę na czynność komornika polegającą na zajęciu 
wynagrodzenia za pracę przysługującego zobowiązanej Sylwii L.-B., świadczeń z 
ubezpieczenia społecznego przysługujących zobowiązanemu Janowi B. oraz 
wierzytelności zgromadzonych na rachunku bankowym obojga zobowiązanych, a 

następnie – orzeczeniem z dnia 29 stycznia 2008 r. – odrzucił wniosek 
zobowiązanych o sporządzenie uzasadnienia tego postanowienia. Motywując 
odrzucenie wniosku, Sąd Rejonowy podkreślił, że przypadki, w których sąd 
sporządza uzasadnienie postanowienia, normuje art. 357 k.p.c., mający – zgodnie z 
art. 13 § 2 k.p.c. – odpowiednie zastosowanie także w postępowaniu 
egzekucyjnym. W tej sytuacji, skoro na postanowienie rozstrzygające skargę na 
czynność komornika polegającą na zajęciu wynagrodzenia za pracę, świadczeń z 
ubezpieczenia społecznego lub z wierzytelności ulokowanej na rachunku 
bankowym nie przysługuje zażalenie, zatem nie podlega ono uzasadnieniu. 
Rozpoznając zażalenie zobowiązanych na postanowienie z dnia 29 stycznia 
2008 r. Sąd Okręgowy powziął poważne wątpliwości, którym dał wyraz w 
przedstawionym do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu zagadnieniu prawnym. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
W doktrynie prawa procesowego cywilnego, posługującej się wprawdzie nie 
zawsze ujednoliconą terminologią, tradycyjnie wyróżnia się środki zaskarżenia 
zwyczajne – przysługujące od orzeczeń nieprawomocnych – oraz nadzwyczajne, 
służące wzruszaniu orzeczeń prawomocnych. Podział ten znajduje pełne 
odniesienie do regulacji zawartej w kodeksie postępowania cywilnego, jakkolwiek 
wprowadzenie do polskiego systemu prawnego skargi o stwierdzenie niezgodności 
z prawem prawomocnego orzeczenia (art. 4241 k.p.c.) oraz skargi na naruszenie 
prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez 
nieuzasadnionej zwłoki (ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie 
prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez 
nieuzasadnionej zwłoki, Dz.U. Nr 179, poz. 1843) daje podstawę do formułowania 
tezy, że w postępowaniu cywilnym pojawiły się nowe, szczególne środki procesowe, 
wymykające się dotychczasowemu, utrwalonemu podziałowi. 
Pozostawiwszy jednak tę kwestię na uboczu, należy podkreślić, że kodeks 
postępowania cywilnego, normując zwyczajne środki zaskarżenia, operuje pojęciem 
"środki odwoławcze" (tytuł działu V, księgi pierwszej, części pierwszej) i obejmuje 
nim te środki zaskarżenia przysługujące od orzeczeń nieprawomocnych, które mają 
charakter dewolutywny, tzn. powodują przeniesienie sprawy do sądu wyższej 
instancji. Środkom odwoławczym w tym rozumieniu przeciwstawiono w kodeksie 
"inne środki zaskarżenia", które przysługując także od orzeczeń nieprawomocnych 
(art. 363 § 1 in fine k.p.c.), nie mają jednak cechy dewolutywności; postępowanie 

wywołane ich wniesieniem toczy się dalej przed tym samym sądem albo przed 
sądem pierwszej instancji sprawującym kontrolę procesową nad organem innym niż 
sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie albo dokonał lub zaniechał określonej 
czynności. 
Respektując ten podział należy stwierdzić, że skarga na czynność 
(zaniechanie) komornika, przysługująca do sądu rejonowego (art. 767 § 1 k.p.c.), 
jest innym, w ujęciu art. 363 § 1 k.p.c., niedewolutywnym środkiem zaskarżenia, 
podobnie jak sprzeciw od wyroku zaocznego (art. 344 k.p.c.), sprzeciw od nakazu 
zapłaty w postępowaniu upominawczym (art. 502 k.p.c.), zarzuty od nakazu zapłaty 
w postępowaniu nakazowym (art. 491 k.p.c.), zarzuty na plan podziału sumy 
uzyskanej z egzekucji (art. 1027 k.p.c.) albo skarga na orzeczenie referendarza 
sądowego (art. 39822 k.p.c.). Takie umiejscowienie oraz kwalifikacja skargi na 
czynność komornika nie budzi zasadniczych wątpliwości w nauce ani w judykaturze 
(por. np. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 28 listopada 1969 r., III CZP 83/69, 
OSNCP 1970, nr 6, poz. 105, z dnia 6 września 1994 r., III CZP 101/94, OSNCP 
1995, nr 2, poz. 24, z dnia 26 stycznia 1999 r., III CZP 58/98, OSNC 1999, nr 6, 
poz. 107, lub z dnia 7 grudnia 2006 r., III CZP 96/06, OSNC 2007, nr 9, poz. 133), a 
pojawiające się sporadycznie głosy, dopatrujące się w działaniu sądu rejonowego 
rozpoznającego skargę wykonywania funkcji sądu drugiej instancji rozpoznającego 
zażalenie, należy uznać za odosobnione i pozbawione uzasadnienia. Głosom tym 
zaprzecza zresztą art. 7674 k.p.c., z którego wprost wynika, że sąd rozpoznający 
skargę na czynność komornika jest sądem pierwszej instancji, a dopiero jego 
postanowienia – wskazane w ustawie – podlegają zaskarżeniu do sądu drugiej 
instancji w drodze zażalenia. 
W tym stanie rzeczy, rozstrzygając przedstawione zagadnienie prawne, należy 
– skoro postępowanie egzekucyjne nie zostało w kodeksie postępowania cywilnego 
unormowane wyczerpująco – odwołać się do art. 13 § 2 k.p.c. i za jego pomocą 
sięgnąć do przepisów o procesie, normujących postępowanie przed sądem 
pierwszej instancji. Z art. 357 k.p.c., stosowanego odpowiednio, ale bez żadnych 
istotnych modyfikacji, wynika, że postanowienia sądu pierwszej instancji, a zatem 
także postanowienia sądu, który rozpoznał skargę na czynność komornika – 
niezależnie od tego, czy uczynił to na posiedzeniu jawnym, czy niejawnym – są 
uzasadniane tylko wtedy, gdy przysługuje od nich zażalenie (por. uzasadnienie 
uchwały Sądu Najwyższego z dnia 28 listopada 1969 r., III CZP 83/69). 

Do takiego wniosku prowadzą również, podnoszone w piśmiennictwie, 
argumenty utylitarne. Należy zważyć, że zasadniczym celem egzekucji, 
wynikającym z jej istoty, jest skuteczność osiągana w sprawnym i szybkim działaniu 
organu egzekucyjnego. Zastosowanie art. 357 k.p.c. w sprawach zainicjowanych 
skargą na czynności komornika przyspiesza osiągnięcie tego celu, pozwala bowiem 
uniknąć tych czynności sądu, które nie są konieczne i dezorganizują egzekucję; jest 
oczywiste, że sporządzenie i doręczenie uzasadnienia, na które nie przysługuje 
zażalenie, przedłuża postępowanie, a wielokrotnie – łącząc się z przekazaniem akt 
komorniczych sądowi – prowadzi także do czasowego ustania egzekucji, a nawet, 
co pokazuje praktyka, do jej zawieszania. 
Z tych względów, gdy nie ma żadnych istotnych racji – normatywnych lub 
celowościowych – przemawiających za tym, aby w analizowanym wypadku sięgać 
do przepisów o zażaleniu i apelacji, a w szczególności do art. 397 § 11 k.p.c., 
należało podjąć uchwałę, jak na wstępie.