III CZP 107/06

Uchwała z dnia 24 listopada 2006 r., III CZP 107/06 
 
Sędzia SN Józef Frąckowiak (przewodniczący, sprawozdawca) 
Sędzia SN Iwona Koper 
Sędzia SN Krzysztof Pietrzykowski 
 
Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku Stanisława S. przy uczestnictwie Danuty 
S. o ustalenie sposobu korzystania, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na 
posiedzeniu jawnym w dniu 24 listopada 2006 r. zagadnienia prawnego 
przedstawionego przez Sąd Okręgowy w Szczecinie postanowieniem z dnia 4 lipca 
2006 r.: 
„Czy przepis art. 206 k.c. ma zastosowanie w sprawie o ustalenie sposobu 
korzystania z kwatery stałej przydzielonej żołnierzowi w związku z pełnioną 
służbą?” 
podjął uchwałę: 
 
Przepis art. 206 k.c. ma zastosowanie w sprawie o ustalenie sposobu 
korzystania z kwatery stałej przydzielonej żołnierzowi w związku z pełnioną 
służbą. 
 
Uzasadnienie 
 
Sąd Okręgowy w Szczecinie, rozpoznając apelację wniesioną przez 
wnioskodawcę Stanisława S. od postanowienia Sądu Rejonowego w Szczecinie z 
dnia 8 lipca 2005 r., powziął istotne wątpliwości i na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. 
przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne 
przytoczone na wstępie, które powstało na tle następującego stanu faktycznego. 
Stanisław S. był żołnierzem zawodowym. Na mocy decyzji Garnizonowej 
Administracji Mieszkań z dnia 15 marca 1976 r. otrzymał przydział osobnej kwatery 
stałej w S. przy ul. Z. nr 39 lok. 2 o powierzchni 52,75 m2. Przy ustaleniu 
powierzchni mieszkalnej kwatery uwzględniono członków jego rodziny, tj. żonę 
Danutę S., córkę Edytę S. i syna Sławomira S. Wyrokiem z dnia 20 lutego 2003 r. 

Sąd Okręgowy w Szczecinie rozwiązał małżeństwo Stanisława i Danuty S., nie 
ustalając sposobu korzystania z mieszkania, gdyż uznał, że Stanisław S. 
dobrowolnie się z niego wyprowadził i nie ma zamiaru w nim mieszkać. 
Jednocześnie oddalił zgłoszone przez Danutę S. żądanie eksmisji Stanisława S. 
Stanisław S. w dniu 18 maja 2004 r. złożył wniosek o ustalenie sposobu 
użytkowania wspomnianego mieszkania, które pozostaje w administracji Wojskowej 
Agencji Mieszkaniowej, oświadczając, że nie jest do niego wpuszczany przez 
uczestniczkę Danutę S. Postanowieniem z dnia 8 lipca 2005 r. Sąd Rejonowy w 
Szczecinie oddalił wniosek, uznając, że nie ma podstaw prawnych do wydania 
takiego rozstrzygnięcia poza wyrokiem rozwodowym. Sąd pierwszej instancji 
podkreślił, że art. 58 § 2 k.r.o. wskazany jako podstawa wniosku nie znajduje 
zastosowania, gdyż lokal, którego dotyczył wniosek, nie wchodzi w skład majątku 
wspólnego Stanisława S. i Danuty S. Nie przysługuje im do niego ani prawo 
własności, ani spółdzielcze prawo do lokalu, ani prawo najmu. Lokal ten stanowi 
własność Skarbu Państwa i pozostaje w zarządzie Wojskowej Agencji 
Mieszkaniowej, nie odnoszą się zatem do niego przepisy kodeksu cywilnego o 
współwłasności. Także przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nie zawierają 
żadnych podstaw prawnych, umożliwiających wydanie rozstrzygnięcia dotyczącego 
sposobu korzystania z mieszkania. 
Przy rozpoznawaniu sprawy przez Sąd Okręgowy ujawniły się wątpliwości 
związane z możliwością odpowiedniego zastosowania art. 206 k.c., do ustalenia 
sposobu korzystania z lokalu będącego stałą kwaterą wojskową. (...) 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Na podstawie decyzji o przydziale kwatery wojskowej w budynku stanowiącym 
własność Skarbu Państwa, zarządzanym przez Wojskową Agencję Mieszkaniową, 
powstaje stosunek najmu lokalu mieszkalnego. Jest on uregulowany przede 
wszystkim przepisami ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił 
Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (jedn. tekst: Dz.U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze 
zm.) oraz w pozostałym zakresie przepisami kodeksu cywilnego. Wprawdzie 
stosunek prawny, na podstawie którego żołnierz zajmuje kwaterę wojskową na 
potrzeby mieszkaniowe, powstaje na podstawie decyzji administracyjnej i wykazuje 
wiele odrębności w porównaniu z najmem lokalu uregulowanym w kodeksie 
cywilnym, to brak jednak podstaw do wyłączenia regulacji kodeksowej w 
odniesieniu do tego rodzaju najmu. Sprowadza się on do odpłatnego oddania na 

określony czas lokalu mieszkalnego do używania osobie wskazanej w przydziale, a 
żaden przepis nie wyłącza stosowania do niego regulacji zawartej w kodeksie 
cywilnym. Należy natomiast podkreślić, że do stosunku najmu kwatery wojskowej 
nie stosuje się regulacji zawartych w ustawach szczególnych dotyczących ochrony 
najemców. Wynika to z art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy dnia 10 kwietnia 1974 r. – Prawo 
lokalowe (jedn. tekst: Dz.U. z 1987 r. Nr 30. poz. 165 ze zm.), art. 2 ust. 2 ustawy z 
dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (jedn. 
tekst: Dz.U. z 1998 r. Nr 120, poz. 787 ze zm.) oraz art. 1a ustawy z dnia 21 
czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o 
zmianie Kodeksu cywilnego (jedn. tekst: Dz.U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.). 
Do dnia 1 lipca 2004 r. przepisy szczególne dotyczące najmu lokalu kwatery 
wojskowej przewidywały szczególną regulację dotyczącą uprawnień rozwiedzionych 
małżonków. Ze względu na wyłączenie regulacji odnoszących się do ochrony 
najemców, zawartej w ustawodawstwie pozakodeksowym, nie było podstaw 
prawnych do uznania, że małżonek żołnierza, któremu przydzielono kwaterę 
wojskową, był współnajemcą tego lokalu. Tak sytuację małżonków uregulował 
najpierw art. 10 ust. 3 Prawa lokalowego z 1974 r., a następnie regulację tę 
powtórzyła ustawa z o najmie lokali mieszkalnych z 1994 r. i ustawa o ochronie 
praw lokatorów z 2001 r. 
Wnioskodawca otrzymał przydział kwatery wojskowej w 1976 r., a więc w 
czasie, gdy nie było podstaw do uznania, że w chwili przydziału jego małżonka stała 
się współnajemcą kwatery. Rozwód wnioskodawcy i uczestniczki nastąpił na 
podstawie wyroku sądowego z dnia 20 lutego 2003 r., a w tym czasie ustawa o 
zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej przewidywała dla 
rozwiedzionego małżonka specjalne uprawnienia. Regulacja ta obowiązywała do 
dnia 1 lipca 2004 r., czyli również w czasie, w którym wnioskodawca wystąpił o 
ustalenie sposobu użytkowania mieszkania zajmowanego przez uczestniczkę. Po 
tym dniu brak jednak podstaw, aby były małżonek żołnierza skorzystał ze 
szczególnych uprawnień przewidzianych w art. 28 ustawy o zakwaterowaniu Sił 
Zbrojnych Rzeczypospolitej, gdyż przepis ten nie obowiązuje. W tej sytuacji 
zastosowanie mają przepisy kodeksu cywilnego. 
Zgodnie z art. 6801 k.c., obowiązującym od dnia 10 lipca 2001 r., małżonkowie 
bez względu na istniejące między nimi stosunki majątkowe są najemcami lokalu, 
jeżeli nawiązanie stosunku najmu lokalu mającego służyć zaspokojeniu potrzeb 

mieszkaniowych założonej przez nich rodziny nastąpiło w czasie trwania 
małżeństwa. Pojawienie się takiej regulacji w kodeksie cywilnym jeszcze w czasie, 
gdy wnioskodawca i uczestniczka postępowania pozostawali w związku 
małżeńskim, oznacza, że należało traktować ich jako współnajemców kwatery 
wojskowej przydzielonej wnioskodawcy, nie ulega bowiem wątpliwości, że 
nawiązanie najmu kwatery wojskowej nastąpiło w czasie trwania małżeństwa 
uczestników, a lokal służył do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych założonej 
przez nich rodziny. Ustanie małżeństwa nie spowodowało zmiany ich uprawnień, 
gdyż w wyroku rozwodowym sąd nie orzekł o sposobie korzystania ze wspólnego 
mieszkania. (...) 
Jak wynika z uchwały pełnego składu Izby Cywilnej z dnia 13 stycznia 1978 r., 
III CZP 30/77 (OSNCP 1978, nr 3, poz. 39), sąd w wyroku rozwodowym, na 
podstawie art. 58 § 2 k.r.o., może orzekać o sposobie korzystania ze wspólnego 
mieszkania rozwiedzionych małżonków w odniesieniu w zasadzie do każdego 
mieszkania, w tym w stosunku do osobnych kwater stałych przydzielonych przez 
organ kwaterunkowy. W orzecznictwie Sądu Najwyższego zwrócono także uwagę, 
że art. 58 § 2 k.r.o. nie wprowadził żadnej zmiany pod względem podstawy prawnej 
rozstrzygnięcia o podziale mieszkania quoad usum. Znaczenie tego przepisu 
polega tylko na tym, że orzekanie o podziale mieszkania do używania, dotychczas 
dopuszczalne wyłącznie w postępowaniu nieprocesowym, stało się możliwe, a w 
zasadzie obowiązkowe, w procesie rozwodowym (postanowienie Sądu 
Najwyższego z dnia 1 października 1999 r., II CKN 907/98, OSNC 2000, nr 4, poz. 
69). Należy więc stwierdzić, że art. 58 § 2 k.r.o. stwarza tylko podstawy do 
stosowania w procesie rozwodowym podstawowej zasady dotyczącej korzystania z 
rzeczy stanowiącej przedmiot wspólnych praw małżonków. 
Mając na względzie, że prawo nie reguluje odrębnie wspólności innych praw 
poza współwłasnością rzeczy, do wspólności praw najemców należy stosować 
odpowiednio zasadę wynikającą z art. 206 k.c. Przepis ten przewiduje, że każdy ze 
współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz 
korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i 
korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli. Skoro w orzecznictwie 
nie budzi wątpliwości, że zasadę tę należy stosować przy orzekaniu w wyroku 
rozwodowym o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania małżonków, także w 
odniesieniu do kwater wojskowych, to nie ma powodów, dla których miałaby ona 

zostać wyłączona wtedy, gdy z wnioskiem o ustalenie sposobu korzystania z 
kwatery wojskowej występuje się odrębnie w postępowaniu nieprocesowym. 
Stanowisko takie jest tym bardziej uzasadnione, że po dniu 1 lipca 2004 r. brak 
innych regulacji prawnych, które mogłyby zapewnić gwarantowane w art. 75 
Konstytucji prawo każdego obywatela do ochrony jego interesów mieszkaniowych. 
Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 390 k.p.c., jak w 
uchwale.