III CZP 106/05

Uchwała składu siedmiu sędziów z dnia 15 marca 2006 r., III CZP 106/05 
 
Prezes SN Tadeusz Ereciński (przewodniczący) 
Sędzia SN Gerard Bieniek 
Sędzia SN Helena Ciepła (sprawozdawca) 
Sędzia SN Jacek Gudowski 
Sędzia SN Grzegorz Misiurek 
Sędzia SN Henryk Pietrzkowski 
Sędzia SN Marek Sychowicz 
 
Sąd Najwyższy na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 15 marca 
2006 r., przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Piotra Wiśniewskiego, na 
skutek zagadnienia prawnego przedstawionego przez Rzecznika Praw 
Obywatelskich we wniosku z dnia z dnia 19 września 2005 r.: 
„Czy powództwo o usunięcie niezgodności między stanem prawnym 
nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym 
może wytoczyć każdy, kto ma interes prawny w tym, aby treść księgi wieczystej 
odpowiadała rzeczywistemu stanowi prawnemu (art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 16 
lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece – jedn. tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 124, 
poz. 1361 ze zm.)?" 
podjął uchwałę: 
 
Powództwo o usunięcie niezgodności między stanem prawnym 
nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem 
prawnym może wytoczyć tylko osoba uprawniona do złożenia wniosku o 
dokonanie wpisu w księdze wieczystej (art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o 
księgach wieczystych i hipotece, jedn. tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 
ze zm. i art. 6262 § 5 k.p.c.). 
 
Uzasadnienie 
 

Rzecznik Praw Obywatelskich - działając na podstawie art. 60 § 2 ustawy z 
dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.) w 
związku z art. 16 ust. 2 pkt 4 ustawy z 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw 
Obywatelskich (jedn. tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 14, poz.147) - wystąpił o podjęcie 
przez skład siedmiu sędziów Sądu Najwyższego uchwały zawierającej odpowiedź 
na przedstawione wyżej pytanie, uzasadniając wniosek rozbieżnością w 
orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz brakiem jednolitości poglądów w literaturze. 
Sąd Najwyższy, rozstrzygając to zagadnienie w okresie obowiązywania art. 23 
dekretu z dnia 11 października 1946 r. – Prawo rzeczowe (Dz.U. Nr 57, poz. 319 ze 
zm.), którego odpowiednikiem jest art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach 
wieczystych i hipotece, jedn. tekst: Dz.U. z 2001 r. nr 124, poz. 1361 ze zm. – dalej: 
"u.k.w.h."), przyjmował, że legitymację procesową do wytoczenia powództwa o 
uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym ma tylko 
osoba, której prawo nie jest wpisane w księdze wieczystej lub jest wpisane błędnie 
albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia (por. np. 
wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia 1963 r., II CR 933/62, OSNCP 1964, 
nr 3, poz. 58). Podobne stanowisko Sąd Najwyższy zajął w okresie obowiązywania 
art. 10 u.k.w.h. (por. wyroki z dnia 10 kwietnia 2000 r., V CKN 168/00, z dnia 19 
lutego 2003 r., V CKN 1614/00, z dnia 19 listopada 2004 r., II CK 152/04 i z dnia 19 
listopada 2004 r., II CK 153/04, nie publ). 
Powyższe stanowisko Sąd Najwyższy argumentował tym, że powództwo 
oparte na art. 10 ust.1 u.k.w.h. nie jest szczególnym rodzajem powództwa o 
ustalenie, lecz roszczeniem typu rzeczowego (actio in rem), powód nie ogranicza 
się bowiem do ustalenia istnienia lub nieistnienia swego prawa bądź stosunku 
prawnego, lecz domaga się jednocześnie wydania orzeczenia zastępującego 
oświadczenie woli osoby błędnie wpisanej do księgi. Legitymację czynną zatem do 
wytoczenia tego powództwa ma wyłącznie osoba, której przysługuje własność lub 
inne prawo rzeczowe. 
Ten kierunek wykładni prezentowany jest również przez większość 
przedstawicieli doktryny, z różną argumentacją, uznającą jednak, że przedmiot 
procesu o ustalenie i procesu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym 
stanem prawnym jest w istocie jednakowy. Niektórzy podkreślają, że wytaczając 
powództwo na podstawie art. 10 u.k.w.h., powód dochodzi szczególnego 
roszczenia o treści określonej w tym przepisie. Wprawdzie trudno zgodzić się z 

twierdzeniem, że jest to zawsze roszczenie typu rzeczowego (actio in rem), 
ponieważ przeciwko niemu przemawia okoliczność, iż w księdze wieczystej mogą 
być ujawnione nie tylko prawa rzeczowe, ale także – wyjątkowo – prawa osobiste i 
roszczenia, to jednak nie można podważyć tezy, że chodzi tu o roszczenie sui 
generis, będące jednym z uprawnień, które wynikają z tych praw podmiotowych, 
jakie mogą być ujawnione w księdze wieczystej. Najczęściej jest to roszczenie 
wynikające z prawa rzeczowego podmiotu uprawnionego, ale może to być także 
roszczenie stanowiące uprawnienie wynikające z przysługującego mu prawa 
osobistego lub roszczenia obligacyjnego, podlegającego ujawnieniu w księdze 
wieczystej. 
W piśmiennictwie akcentuje się przede wszystkim, że jest to roszczenie typu 
rzeczowego zbliżone do powództwa windykacyjnego lub negatoryjnego. Podkreśla 
się dwie istotne cechy roszczenia o uzgodnienie treści księgi wieczystej; że nie 
może być ono samodzielnie przedmiotem przelewu (art. 509 § 1 k.c.) i może być 
zbyte tylko razem z samym prawem (np. własnością nieruchomości) z którego 
wynika, oraz że roszczenie to nie ulega przedawnieniu, gdyż art. 223 § 1 k.c., 
wyrażający zasadę, iż roszczenia rzeczowe wynikające z własności nieruchomości 
nie ulegają przedawnieniu, ma zastosowanie także do roszczenia o uzgodnienie. 
Niektórzy autorzy uważają, że art. 10 ust. 1 u.k.w.h. przewiduje roszczenie 
materialnoprawne, inni, nie podzielając poglądu, iż jest to powództwo zastępujące 
oświadczenie woli, trafnie zwracają uwagę, że postępowanie o uzgodnienie stanu 
prawnego nieruchomości ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem 
prawnym pozostaje w ścisłym związku z prowadzeniem ksiąg wieczystych. 
Odmienne stanowisko zajął Sąd Najwyższy, stwierdzając, że powództwo 
przewidziane w art. 10 ust. 1 u.k.w.h. może wytoczyć każdy, kto ma interes prawny 
w tym, aby stan prawny nieruchomości ujawniony w księdze wieczystej został 
uzgodniony z rzeczywistym stanem prawnym (por. m.in. wyroki z dnia 30 listopada 
1971 r., II CR 525/71, OSNCP 1972, nr 5, poz. 96, z dnia 10 października 1985 r., II 
CR 281/85, OSNCP 1986, nr 7-8, poz. 125, z dnia 23 grudnia 1988 r., III CRN 
434/88, OSNCP 1991, nr 1, poz. 12, z dnia 16 listopada 1998 r., I CKN 885/97, 
OSNC 1999, nr 4, poz. 84, z dnia 27 stycznia 1999 r., II CKN 408/98, OSNC 1999, 
nr 7-8, poz. 136, z dnia 7 kwietnia 1999 r., I CKN 1079/97, OSNC 1999, nr 11, poz. 
189, oraz uchwałę z dnia 27 kwietnia 1994 r., III CZP 54/94, OSNCP 1994, nr 11, 
poz. 215). Zasadniczym argumentem przytaczanym na rzecz tego poglądu jest 

stwierdzenie, że powództwo przewidziane w art. 10 ust. 1 u.k.w.h. jest sui generis 
powództwem o ustalenie (art.189 k.p.c.), od którego odróżnia je wprawdzie 
odmienność podstawy prawnej i funkcji, ale upodabnia przesłanka interesu 
prawnego w ustaleniu rzeczywistego stanu prawnego. Omawianego uzgodnienia 
zatem może żądać każdy, kto ma w tym interes prawny. Wymienienie w art. 10 
ust.1 u.k.w.h. osób, których prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo 
jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, ma tylko takie 
znaczenie, że osoby te nie muszą wykazywać interesu prawnego w wytoczeniu 
powództwa, gdyż wynika on z ustawy. 
Stanowisko takie zajmują też niektórzy przedstawiciele doktryny. 
Rzecznik Praw Obywatelskich, przychylając się do przeważającego w 
orzecznictwie poglądu, według którego powództwo o uzgodnienie może wytoczyć 
każdy, kto ma interes prawny w tym, aby treść księgi wieczystej odpowiadała 
rzeczywistemu stanowi prawnemu, podniósł, że katalog podmiotów, którym 
przysługuje legitymacja czynna, przewidziany w art. 10 u.k.w.h., nie może być 
uznany za wyczerpujący. W przepisie tym ustawodawca nie użył zwrotu „tylko”, jak 
postąpił w art. 6261 § 2 k.p.c., co oznacza, że podmiotom wymienionym w art. 10 
ust. 1 u.k.w.h. została przyznana ex lege legitymacja czynna i nie muszą 
wykazywać interesu prawnego w wytoczeniu powództwa o uzgodnienie treści księgi 
z rzeczywistym stanem prawnym, natomiast nie można wykluczyć przypadków, w 
których interes prawny w wytoczeniu takiego powództwa będą miały również inne 
osoby. 
Zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich, za tym stanowiskiem przemawiają 
także argumenty konstytucyjne, a przede wszystkim prawo do sądu. Odwołując się 
do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 maja 2002 r., SK 32/01, (OTK 
Zb.Urz. 2002, nr 3, poz. 31), Rzecznik stwierdził, że Trybunał wielokrotnie 
podkreślał, iż prawo to nie jest jedynie instrumentem umożliwiającym wykonywanie 
innych praw i wolności konstytucyjnych, lecz ma byt samoistny i podlega ochronie 
niezależnie od innych praw podmiotowych. Konstytucyjna formuła prawa do sądu 
ma także inne znaczenie – stanowi zasadę prawa konstytucyjnego – i w tym sensie 
jest dyrektywą tworzenia prawa i dyrektywą interpretacyjną. Jeżeli więc w sprawie 
pojawiają się uzasadnione wątpliwości w przedmiocie legitymacji czynnej, to 
powinny być rozstrzygane na rzecz koncepcji przewidującej najszerszy krąg osób 
uprawnionych ( art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji). 

Prokurator Prokuratury Krajowej wniósł o podjęcie uchwały stwierdzającej, że 
powództwo o usunięcie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości 
ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym może wytoczyć 
tylko osoba wymieniona w art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Ustosunkowanie się do stanowisk wyrażonych przez Sąd Najwyższy w 
wymienionych orzeczeniach i w literaturze oraz rozstrzygnięcie przedstawionego 
zagadnienia prawnego wymaga wyjaśnienia charakteru powództwa przewidzianego 
w art. 10 ust. 1 u.k.w.h. oraz roszczenia realizowanego na podstawie tego przepisu. 
Konieczne jest też wyjaśnienie znaczenia zawartego w omawianym przepisie 
unormowania, sugerującego, że reguluje on samodzielnie czynną legitymację 
procesową do wytoczenia powództwa oraz związek granic podmiotowych zakresu 
tej legitymacji do wytoczenia powództwa z granicami podmiotowymi legitymacji do 
złożenia wniosku o wpis do księgi wieczystej (art. 6262 § 5 k.p.c.). 
Odnosząc się do przeważającego w orzecznictwie poglądu, że omawiane 
powództwo może wytoczyć każdy, kto ma w tym interes prawny, należy zaznaczyć, 
iż interes prawny jest samodzielną przesłanką powództwa jedynie wówczas, gdy tak 
stanowi przepis prawa. Takim przepisem jest właśnie art. 189 k.p.c., z którego 
jednoznacznie wynika, że źródłem legitymacji procesowej przy powództwie o 
ustalenie jest interes prawny. Pogląd, jakoby powództwo przewidziane w art. 10 ust. 
1 u.k.w.h. było odmianą powództwa o ustalenie, nie jest trafny. Opiera się on na 
budzącym zastrzeżenie założeniu, że zasadniczym warunkiem powództwa 
wytoczonego na podstawie tego przepisu jest również ustalenie przez sąd istnienia 
prawa powoda, które nie jest wpisane do księgi wieczystej lub jest wpisane błędnie, 
bądź też ustalenie nieistnienia obciążenia lub ograniczenia dotykającego prawa 
powoda wpisanego do księgi wieczystej. Wystarczy odwołać się do 
kontrargumentu, że powód wytaczając powództwo przewidziane w art. 10 ust. 1 
u.k.w.h. nie ogranicza się do żądania ustalenia, lecz w istocie rzeczy obejmuje nim 
także samo uzgodnienie. Sąd rozpoznający to powództwo nie bada zatem w ogóle 
interesu prawnego powoda. 
W tej sytuacji wyłania się kwestia prawidłowej formuły roszczenia. 
Przyjmowane są trzy postacie żądania: uzgodnienie stanu prawnego wynikającego 
z księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym przez nakazanie sądowi 
wieczystoksięgowemu wpisu, który skoryguje stan prawny ujawniony w księdze, 

złożenie przez osobę uprawnioną według księgi wieczystej odpowiedniego 
oświadczenia potrzebnego do właściwego ujawnienia odnośnego prawa 
podmiotowego, a także żądanie, aby sąd w procesie przez samo ustalenie 
doprowadził do zgodności stanu prawnego wynikającego z księgi wieczystej z 
rzeczywistym stanem prawnym. 
W praktyce sądowej przeważa pogląd, że treścią roszczenia przewidzianego 
w art. 10 ust. 1 u.k.w.h. jest żądanie uzgodnienia stanu prawnego wynikającego z 
księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym przez nakazanie sądowi 
wieczystoksięgowemu wpisu, który skoryguje stan prawny ujawniony w księdze. 
Praktyka ta jest jednak nieprawidłowa, gdyż orzeczenie sądu nie może mieć formy 
nakazującej sądowi wieczystoksięgowemu dokonanie wpisu korygującego. 
W odniesieniu do żądania złożenia przez osobę uprawnioną odpowiedniego 
oświadczenia należy zauważyć, że orzeczenie wydane na podstawie art. 10 ust. 1 
u.k.w.h. tylko w ujęciu teoretycznym zastępuje właściwe oświadczenie woli osoby 
wpisanej do księgi, której prawo jest dotknięte wpisem korygującym. Do takiego 
wniosku prowadzi zestawienie treści art. 10 ust. 1 u.k.w.h. z art. 31 ust. 2 u.k.w.h., 
według którego wpis potrzebny do usunięcia niezgodności może nastąpić, gdy 
niezgodność ta będzie wykazana orzeczeniem sądu lub innymi odpowiednimi 
dokumentami. Gdyby zatem uznać, że treścią roszczenia przewidzianego w art. 10 
ust. 1 u.k.w.h. jest omawiane żądanie, to należałoby przyjąć, iż powództwo 
obejmujące realizację takiego roszczenia jest powództwem o ukształtowanie prawa, 
a nie powództwem o ustalenie. Orzeczenie sądu wydane na podstawie art. 10 ust. 1 
u.k.w.h. nie zastępuje jednak oświadczenia woli osoby uprawnionej według księgi 
wieczystej, lecz stanowi samoistną podstawę do dokonania wpisu korygującego w 
księdze wieczystej, bez potrzeby odwoływania się do konstrukcji orzeczenia 
zastępującego oświadczenie woli osoby zobowiązanej (adresata roszczenia 
przewidzianego w art. 10 u.k.w.h.). 
Wykładnia literalna tego przepisu, a zwłaszcza brak w jego treści wzmianki o 
zastąpieniu oświadczenia osoby uprawnionej według księgi, jak również o nakazie 
kierowanym przez sąd działający w procesie do sądu wieczystoksięgowego, 
prowadzi do wniosku, że najbliższe brzmieniu art. 10 ust. 1 u.k.w.h jest rozumienie 
formuły roszczenia jako żądania, aby sąd w procesie przez samo ustalenie 
doprowadził do zgodności stanu prawnego wynikającego z księgi wieczystej z 
rzeczywistym stanem prawnym. Uzasadniony jest zatem wniosek, że roszczenie, o 

którym mowa, to uprawnienie do ustalenia wprost przez sąd istnienia prawa 
podmiotu tego roszczenia (nieistnienia prawa zobowiązanego dłużnika roszczenia), 
a więc, że powództwo przewidziane w art. 10 u.k.w.h. jest szczególną postacią 
powództwa o ustalenie. Takie rozumienie przeważa w orzecznictwie, które jako 
źródło legitymacji procesowej do wniesienia tego powództwa przyjmuje kategorię 
interesu prawnego. 
Tymczasem analiza art. 10 ust. 1 u.k.w.h., zwłaszcza zawarty w nim zwrot 
dotyczący możności żądania usunięcia niezgodności stanu prawnego ujawnionego 
w księdze wieczystej przez osobę której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane 
błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, 
prowadzi do wniosku, że chodzi o prawo obrazujące stan prawny nieruchomości w 
szerokim tego słowa znaczenia, a więc także roszczenia przewidziane w art. 16 
u.k.w.h. Dotyczy on właściciela, jeżeli inna osoba jest błędnie wpisana w księdze 
wieczystej jako właściciel lub uprawniona z tytułu ograniczonego prawa rzeczowego 
(np. hipoteki), a także osoby, której przysługuje ograniczone prawo rzeczowe. 
Przykładowo, właściciel może się domagać uzgodnienia stanu prawnego 
ujawnionego w księdze wieczystej przez wpisanie go w dziale drugim księgi 
wieczystej jako właściciela w miejsce innej wpisanej osoby, a wierzyciel hipoteczny 
przez wpis hipoteki, jeżeli została bezpodstawnie wykreślona, lub żądać jej 
wykreślenia, jeżeli została błędnie wpisana. Osobą taką jest także wierzyciel, który 
bez wpisania hipoteki nie może egzekwować swojej wierzytelności, gdy dłużnik nie 
jest wpisany jako rzeczywisty właściciel. Wynika z tego, że zakres legitymacji 
procesowej jest podmiotowo ograniczony i dotyczy tylko osób wymienionych w 
treści tego przepisu. Do takiego wniosku prowadzi jednoznacznie wykładnia 
językowa. 
Według utrwalonych w orzecznictwie zasad interpretacji przepisów prawa, 
podstawowe znaczenie ma wykładnia językowa, a dopiero wtedy, gdy zawodzi, 
prowadząc do wyników niedających się pogodzić z racjonalnym działaniem 
ustawodawcy i celem, jaki ma realizować dana norma, należy sięgać do dyrektyw 
wykładni systemowej i funkcjonalnej. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w 
orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego (por. orzeczenie z dnia 28 maja 1986 r., 
U 1/86, OTK 1986 poz. 2 i z dnia 5 listopada 1986 r., U 5/86, OTK 1986 poz. 1). 
Przystępując do oceny, czy art. 10 u.k.w.h. można prawidłowo odczytać tylko 
przy zastosowaniu wykładni językowej, należy mieć na względzie przyjętą w tym 

przepisie konstrukcję wiążącą uzgodnienie z wpisem, co wskazuje na 
synchronizację unormowania legitymacji do wytoczenia powództwa z legitymacją do 
złożenia wniosku o wpis w księdze wieczystej. W konsekwencji trzeba przyjąć, że te 
same osoby, które mogą złożyć wniosek o dokonanie wpisu (art. 6262 § 5 k.p.c.), są 
legitymowane do wytoczenia powództwa przewidzianego w art. 10 u.k.w.h., a więc 
właściciel nieruchomości, użytkownik wieczysty, osoba, na której rzecz wpis ma 
nastąpić, albo wierzyciel, jeżeli przysługuje mu prawo, które może być wpisane w 
księdze wieczystej. 
W orzeczeniach przyjmujących, że uzgodnienia stanu prawnego wynikającego 
z księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym może żądać każdy, kto ma w 
tym interes prawny, pominięto unormowanie zawarte w art. 6262 § 5 k.p.c., 
regulującym legitymację do złożenia wniosku o wpis w postępowaniu 
wieczystoksięgowym. Podzielenie tego poglądu prowadziłoby do tego, że osoba 
niewskazana w art. 10 u.k.w.h., a mająca interes w omawianym uzgodnieniu, po 
uwzględnieniu powództwa nie mogłaby skutecznie wystąpić z wnioskiem o 
dokonanie na podstawie tego wyroku wpisu w księdze wieczystej. Prowadzenie 
zatem takiego procesu byłoby iluzorycznym środkiem ochrony prawnej podmiotów 
legitymowanych do wystąpienia z żądaniem opartym na interesie prawnym. Osoba 
ta mogłaby obalać domniemanie zgodności wpisu w księdze wieczystej w innym 
postępowaniu, w którym przesłanką do rozstrzygnięcia jest stwierdzenie 
rzeczywistego stanu prawnego, np. wnosząc powództwo windykacyjne właściciel 
nieruchomości, który nie jest ujawniony w księdze wieczystej, może bez 
uzgodnienia wpisu z rzeczywistym stanem prawnym żądać wydania nieruchomości. 
W postępowaniu tym wykazanie przez powoda, że jest właścicielem, stanowi 
przesłankę rozstrzygnięcia. 
Gdyby wolą ustawodawcy było uzależnienie tej legitymacji od interesu 
prawnego, to wskazanie w art. 10 ust. 1 osób uprawnionych do wytoczenia 
powództwa byłoby bezprzedmiotowe. Musi więc odpaść argument, że wymienienie 
tych osób oznacza, iż nie muszą one wykazywać interesu prawnego, ponieważ 
legitymacja ta została im przyznana ex lege. 
Rozważania te wskazują, że sens art. 10 u.k.w.h. można odczytać dopiero w 
powiązaniu z art. 6262 § 5 k.p.c., i prowadzą do wniosku, iż powództwo o usunięcie 
niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze 
wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym może wytoczyć tylko osoba 

uprawniona do złożenia wniosku o dokonanie wpisu w księdze wieczystej w 
rozumieniu art. 6262 § 5 k.p.c. Rozwiązanie to jest zgodne z celem omawianego 
postępowania o uzgodnienie i tworzy spójność merytoryczną art. 10 u.k.w.h. nie 
tylko z art. 6262 § 5 k.p.c., ale także z art. 31 ust. 2 u.k.w.h. 
Mocnym argumentem przemawiającym za taką wolą ustawodawcy jest 
wykładnia historyczna. Ustawa o księgach wieczystych i hipotece w zakresie 
objętym przedstawionym zagadnieniem stanowi kontynuację poprzednio 
zunifikowanego prawa. Nie przyjęto proponowanego w projekcie Prawa rzeczowego 
z 1937 r. przepisu art. 398 § 2 w brzmieniu: ”Jeżeli treść księgi wieczystej jest 
niezgodna ze stanem prawnym, uprawniony może żądać usunięcia tej niezgodności 
(§ 1). Uzgodnienia księgi wieczystej ze stanem prawnym mogą żądać także 
wierzyciele uprawnionego (§ 2)”, które nie było zsynchronizowane z art. 356, 
określającym, kto może wystąpić z wnioskiem o wpis do księgi wieczystej. 
Argumentowano, że prawo materialne nie może być iluzoryczne, zatem należy 
uzupełnić przepisy dotyczące legitymacji do złożenia wniosku o wpis. 
Dodatkowy argument - przemawiający na rzecz poglądu, że legitymację 
czynną do wytoczenia powództwa na podstawie art. 10 ust. 1 u.k.w.h. mają tylko 
osoby wymienione w tym przepisie oraz w art. 6262 § 5 k.p.c. – można wyprowadzić 
z możliwości obalenia domniemań wynikających z art. 3 u.k.w.h. przez 
przeciwstawienie im dowodu przeciwnego w każdym innym postępowaniu, a nie 
tylko w postępowaniu o usunięcie niezgodności. Dowód taki polega na wykazaniu, 
że stan prawny nieruchomości ujawniony w księdze wieczystej jest niezgodny z 
rzeczywistym stanem prawnym. Zrozumiałe jest, że w wyniku uwzględnienia 
żądania określonego w art. 10 ust. 1 u.k.w.h. nastąpi nie tylko obalenie 
domniemania przewidzianego w art. 3 ustawy, ale również ujawnienie w księdze 
wieczystej aktualnego stanu prawnego. Wyrok będzie stanowić podstawę wpisu, 
przy czym sąd wieczystoksięgowy nie może badać jego zasadności, a jedynie 
prawomocność oraz wymagania wymienione w art. 31 ust. 2 u.k.w.h. oraz art. 6268 
§ 2 k.p.c. Wpis taki jest orzeczeniem i podlega zaskarżeniu na ogólnych zasadach. 
Nie można przy tym aprobować wyrażanego w literaturze zapatrywania, że wpis ten 
nie jest orzeczeniem, lecz tylko czynnością techniczną i nie podlega zaskarżeniu, 
nie znajduje ono bowiem uzasadnienia w przepisach ustawy. 
Przyjętego rozwiązania nie osłabiają akcentowane przez Rzecznika Praw 
Obywatelskich argumenty natury konstytucyjnej, nie można bowiem stawiać znaku 

równości między prawem do sądu a legitymacją procesową. Z przedstawionych 
rozważań wynika zresztą, że zainteresowana osoba trzecia nie jest pozbawiona 
ochrony, gdyż może obalić domniemanie zgodności wpisu w księdze wieczystej z 
rzeczywistym stanem prawnym w każdym postępowaniu, w którym od 
rzeczywistego stanu prawnego nieruchomości zależy treść rozstrzygnięcia. Tak 
więc argumenty przytaczane w orzecznictwie, które zdaniem Rzecznika 
przemawiają na rzecz stanowiska, że legitymację do wystąpienia z żądaniem 
uzgodnienia na podstawie art. 10 ust. 1 u.k.w.h. ma każdy, kto ma interes prawny, 
nie mogą być uznane za uzasadnione. 
Z tych względów Sąd Najwyższy podjął uchwałę, jak na wstępie (art. 1 pkt 1 
lit. b w związku z art. 60 § 2 i art. 61 § 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie 
Najwyższym, Dz.U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.).