III CZP 104/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpatrzył zagadnienie prawne przedstawione przez Prokuratora Generalnego, dotyczące możliwości założenia księgi wieczystej dla spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, gdy spółdzielnia mieszkaniowa nie posiada prawa własności ani użytkowania wieczystego do gruntu, na którym posadowiony jest budynek. Po analizie przepisów prawnych i dotychczasowego orzecznictwa, Sąd Najwyższy stwierdził, że w takiej sytuacji spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu stanowi jedynie ekspektatywę tego prawa, czyli oczekiwanie na jego ostateczne ukształtowanie. Zgodnie z przepisami o księgach wieczystych, niedopuszczalne jest zakładanie księgi wieczystej w celu ujawnienia takiej ekspektatywy. Sąd podkreślił, że ustanowienie ograniczonego prawa rzeczowego, jakim jest spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, wymaga od spółdzielni posiadania odpowiedniego tytułu prawnego do gruntu. W przeciwnym razie, prawo to nie może powstać w sposób definitywny, a jedynie jako prawo tymczasowe, które może być przedmiotem ochrony prawnej, ale nie może być ujawnione w odrębnej księdze wieczystej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstanawianie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, zakładanie ksiąg wieczystych, ochrona praw rzeczowych.
Dotyczy specyficznej sytuacji braku tytułu prawnego spółdzielni do gruntu.
Zagadnienia prawne (1)
Czy jest dopuszczalne założenie księgi wieczystej w celu ujawnienia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu znajdującego się w budynku posadowionym na nieruchomości gruntowej, do której spółdzielni mieszkaniowej nie przysługuje własność ani użytkowanie wieczyste?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, niedopuszczalne jest założenie księgi wieczystej w celu ujawnienia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu znajdującego się w budynku posadowionym na nieruchomości gruntowej, do której spółdzielni mieszkaniowej nie przysługuje własność ani użytkowanie wieczyste.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że w sytuacji braku prawa własności lub użytkowania wieczystego gruntu przez spółdzielnię, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu stanowi jedynie ekspektatywę (oczekiwanie na prawo), a nie pełnoprawne prawo rzeczowe. Ustanowienie ograniczonego prawa rzeczowego wymaga od spółdzielni posiadania odpowiedniego tytułu prawnego do gruntu. W przeciwnym razie, prawo to nie może powstać definitywnie, a jedynie jako prawo tymczasowe, które nie może być ujawnione w odrębnej księdze wieczystej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | wnioskodawca |
Przepisy (7)
Główne
Ustawa o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw art. 7 § ust. 2
Umożliwiała ustanowienie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu na rzecz osób składających wniosek o przekształcenie lokatorskiego prawa, nawet gdy spółdzielnia nie posiadała prawa do gruntu.
Ustawa o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw art. 6
Podobne rozwiązanie do art. 7 ust. 2 ustawy z 14 czerwca 2007 r., wydłużające termin na zawarcie umowy o przekształcenie.
Pomocnicze
k.c. art. 244 § § 2
Kodeks cywilny
Określa spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu jako odrębne prawo rzeczowe.
u.k.w.h. art. 241 § ust. 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Możliwość zakładania odrębnej księgi wieczystej dla spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu.
u.k.w.h. art. 65 § § 2
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Możliwość ustanowienia hipoteki na spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu.
u.s.m. art. 9 § ust. 2
Ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych
Spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego może być ustanowione w budynku stanowiącym własność lub współwłasność spółdzielni.
k.p.c. art. 626 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd wieczysto-księgowy może badać prawną skuteczność umowy będącej podstawą wpisu do księgi wieczystej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niedopuszczalność ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego na nieruchomości, do której spółdzielnia nie posiada tytułu prawnego. • Spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu w takiej sytuacji jest jedynie ekspektatywą, a nie pełnoprawnym prawem rzeczowym. • Założenie księgi wieczystej dla ekspektatywy jest niedopuszczalne na gruncie przepisów o księgach wieczystych.
Godne uwagi sformułowania
Spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu [...] stanowi ekspektatywę tego prawa; niedopuszczalne jest założenie księgi wieczystej w celu jej ujawnienia. • Odmienne stanowisko prowadziłoby do naruszenia ogólnych reguł ustanawiania ograniczonych praw rzeczowych obciążających nieruchomość. • Pojawiałoby się także realnie zagrożenie bezpieczeństwa obrotu prawnego.
Skład orzekający
Tadeusz Ereciński
przewodniczący
Mirosław Bączyk
sprawozdawca
Jan Górowski
członek
Jacek Gudowski
członek
Grzegorz Misiurek
członek
Krzysztof Pietrzykowski
członek
Marta Romańska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustanawianie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, zakładanie ksiąg wieczystych, ochrona praw rzeczowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku tytułu prawnego spółdzielni do gruntu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie dotyczy powszechnego problemu prawnego związanego z własnością lokali w budynkach spółdzielczych, wyjaśniając kluczowe rozróżnienie między prawem rzeczowym a ekspektatywą.
“Czy Twoje spółdzielcze prawo do lokalu jest w pełni Twoje? SN wyjaśnia, kiedy to tylko obietnica.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.