III CZP 104/09

Uchwała z dnia 26 listopada 2009 r., III CZP 104/09 
 
Sędzia SN Iwona Koper (przewodniczący) 
Sędzia SN Kazimierz Zawada 
Sędzia SN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca) 
 
Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku wierzycieli Funduszu Gwarantowanych 
Świadczeń Pracowniczych w W., Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób 
Niepełnosprawnych, Kredyt Banku S.A. w W. oraz małoletnich Artura S., Adama S., 
Klaudii S. reprezentowanych przez przedstawicielkę ustawową Dorotę S. przy 
uczestnictwie dłużników Haliny S., Macieja S., Stanisława S. i Doroty S. w 
przedmiocie nadzoru sądu nad egzekucją z nieruchomości, po rozstrzygnięciu w 
Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 26 listopada 2009 r. zagadnienia 
prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w Sieradzu postanowieniem z 
dnia 10 sierpnia 2009 r.: 
„Czy należności alimentacyjne zgłoszone do uczestnictwa w podziale sumy 
uzyskanej z egzekucji z nieruchomości w trybie art. 1036 k.p.c. podlegają 
zaspokojeniu w kategorii drugiej (art. 1025 § 1 pkt 2 k.p.c.) czy też dziesiątej (art. 
1025 § 1 pkt 10 k.p.c.)?" 
podjął uchwałę: 
 
Należności alimentacyjne stwierdzone tytułem wykonawczym złożonym 
przez wierzyciela na podstawie art. 1036 k.p.c. podlegają zaspokojeniu w 
kolejności określonej w art. 1025 § 1 pkt 2 k.p.c. 
 
Uzasadnienie 
 
Sąd Rejonowy w Sieradzu postanowieniem z dnia 8 stycznia 2009 r. 
zatwierdził plan podziału kwoty 162 900 zł uzyskanej z egzekucji z nieruchomości 
prowadzonej przeciwko dłużnikom Halinie S., Maciejowi S., Stanisławowi S. i 
Dorocie S., zgodnie z projektem złożonym przez komornika. Po wniesieniu przez 
przedstawicielkę ustawową małoletnich wierzycieli Artura S. i Adama S. zarzutów 

odnośnie do planu podziału, Sąd Rejonowy w Sieradzu postanowieniem z dnia 29 
maja 2009 r. zatwierdził plan podziału zgodnie z treścią postanowienia z dnia 8 
stycznia 2009 r. Sąd Okręgowy w Sieradzu przy rozpoznaniu zażalenia małoletnich 
wierzycieli powziął wątpliwość, w jakiej kolejności podlegają uwzględnieniu w planie 
podziału sumy uzyskanej z egzekucji należności alimentacyjne, zgłoszone przez 
wierzyciela na podstawie art. 1036 k.p.c., i związane z tym zagadnienie prawne 
przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia na podstawie art. 390 k.p.c. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
W zatwierdzonym przez Sąd Rejonowy planie podziału sumy uzyskanej z 
egzekucji należności wierzycieli prowadzących egzekucję, zaliczane przez art. 1025 
k.p.c. do trzeciej kategorii w kolejności zaspokojenia, zostały ujęte z 
pierwszeństwem przed należnościami alimentacyjnymi, należącymi według tego 
przepisu do kategorii drugiej, które wierzyciele zgłosili do podziału na podstawie art. 
1036 k.p.c. Według Sądu pierwszej instancji, za rozwiązaniem przyjętym w planie 
podziału sporządzonym przez komornika przemawiała konieczność zróżnicowania 
sytuacji wierzycieli prowadzących egzekucję oraz wierzycieli, którzy nie 
uczestniczyli w postępowaniu egzekucyjnym i zgłosili jedynie swoje wierzytelności 
przed uprawomocnieniem się postanowienia o przysądzeniu własności 
nieruchomości. Ich należności nie korzystają z tego względu z pierwszeństwa 
według zasad określonych w art. 1025 i stanowią inne należności podlegające 
zaspokojeniu w kategorii dziesiątej. Stanowisko to wzbudziło wątpliwości Sądu 
Okręgowego, który podkreślił, że poglądu, iż wierzyciele prowadzący egzekucję 
powinni być traktowani lepiej, ze względu na trudy poniesione w związku z 
prowadzeniem egzekucji, nie da się pogodzić z literalną wykładnią art. 1025 i 1036 
k.p.c. W ocenie Sądu drugiej instancji, zasadność tego poglądu budzi wątpliwość 
tym bardziej, że w konsekwencji sporządzenia planu podziału zgodnie z tym 
założeniem, w gorszej sytuacji znaleźli się wierzyciele alimentacyjni, których 
należności korzystają z uprzywilejowania w polskim systemie prawnym. 
Zastrzeżenia zgłoszone przez Sąd Okręgowy pod adresem prezentowanego 
także w literaturze stanowiska o konieczności uprzywilejowania wierzycieli 
prowadzących egzekucję, w stosunku do innych wierzycieli uprawnionych do 
uczestniczenia w podziale sumy uzyskanej z egzekucji, ze względu na konieczność 
wynagrodzenia im w ten sposób trudów prowadzenia egzekucji, są 
usprawiedliwione. Stanowisko to nie uwzględnia należycie przedmiotu i celu 

regulacji zawartej w art. 1025 i 1036 k.p.c. Z brzmienia art. 1023 § 2 k.p.c. wynika 
zasada nakazująca sporządzanie planu podziału sumy uzyskanej w egzekucji 
świadczeń pieniężnych w wypadku, gdy suma ta nie wystarcza na zaspokojenie 
wszystkich wierzycieli. Sporządzenie planu jest obligatoryjne przy egzekucji z 
nieruchomości, a wierzytelności ujmowane w planie podziału zawsze podlegają 
zaspokojeniu według ustalonej w ustawie kolejności. Kwestie z tym związane 
reguluje art. 1025 k.p.c., według reguły uprzywilejowania różnych rodzajowo 
należności i proporcjonalności zaspokojenia wierzytelności korzystających z tej 
samej kolejności zaspokojenia. 
Artykuł 1036 k.p.c. pełni inną funkcję; określa on wyłącznie, jacy wierzyciele, 
oprócz wierzycieli egzekwujących, są uprawnieni do uczestniczenia w planie 
podziału sumy uzyskanej z egzekucji. Treść tego przepisu nie ma znaczenia dla 
wykładni art. 1025 k.p.c., jeżeli zatem wierzyciel spełni wymagania określone w art. 
1036 k.p.c. i jest uprawniony do udziału w podziale sumy uzyskanej z egzekucji, to 
o kolejności zaspokojenia jego wierzytelności rozstrzyga wyłącznie jej rodzaj, 
stosownie do treści art. 1025 k.p.c. 
W orzecznictwie prezentowane było też stanowisko, że art. 1025 k.p.c. określa 
nie tylko w sposób ścisły kolejność zaspokojenia wierzycieli, ale wyklucza również 
odstąpienie od wskazanej w nim kolejności zaspokojenia wierzycieli przez 
zastosowanie art. 5 k.c. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 
1999 r., I CKN 1011/98, nie publ.). Nie ma zatem podstaw dla stanowiska, że 
nieuczestniczenie wierzyciela w czynnościach podejmowanych w toku 
postępowania egzekucyjnego może uzasadniać zmianę kolejności zaspokajania 
wierzytelności określoną w art. 1025 k.p.c., a wierzyciel ma prawo skorzystania z 
możliwości przewidzianej w art. 1036. Poza tym przepisy regulujące postępowanie 
egzekucyjne preferują w inny sposób wierzycieli egzekwujących. Przykładowo, 
poniesione przez nich wydatki stanowią koszty postępowania egzekucyjnego i 
korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia (art. 1025 § 1 pkt 1 k.p.c.). Wierzycieli 
tych uwzględnia się w planie podziału sumy uzyskanej z egzekucji z urzędu i nie 
muszą w związku z tym dokonywać jakichkolwiek czynności wymaganych od innych 
wierzycieli. Ponadto przepisy szczególne regulujące poszczególne sposoby 
prowadzenia egzekucji przyznają im szerszy zakres ochrony w związku z 
dokonaniem zajęcia na ich rzecz (zob. np. art. 885 k.p.c.). 

Z tych względów Sąd Najwyższy rozstrzygnął zagadnienie prawne, jak w 
uchwale (art. 390 § 1 k.p.c.).