III CZP 101/07

Uchwała z dnia 29 listopada 2007 r., III CZP 101/07 
 
Sędzia SN Kazimierz Zawada (przewodniczący) 
Sędzia SN Iwona Koper 
Sędzia SN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca) 
 
Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa B. Niestandaryzowanego 
Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w W. przeciwko 
Henrykowi J. o nadanie klauzuli wykonalności, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej 
na posiedzeniu jawnym w dniu 29 listopada 2007 r. zagadnienia prawnego 
przedstawionego przez Sąd Apelacyjny w Katowicach postanowieniem z dnia 25 
lipca 2007 r.: 
„Czy dokument urzędowy, o którym mowa w art. 194 ustawy z dnia 27 maja 
2004 r. o funduszach inwestycyjnych (Dz.U. Nr 146, poz. 1546 ze zm.), stanowi 
dokument stwierdzający przejście uprawnień w rozumieniu art. 788 k.p.c.?” 
podjął uchwałę: 
 
Wyciągi z ksiąg rachunkowych funduszu sekurytyzacyjnego, z których 
wynika przejście wierzytelności na fundusz sekurytyzacyjny w 
okolicznościach określonych w art. 788 § 1 k.p.c., stanowią dowód 
uzasadniający nadanie tytułowi egzekucyjnemu wystawionemu przeciwko 
dłużnikowi zbywcy wierzytelności klauzuli wykonalności na rzecz funduszu 
sekurytyzacyjnego. 
 
Uzasadnienie 
 
Wnioskodawca złożył wniosek o nadanie na jego rzecz, jako przejemcy 
wierzytelności, klauzuli wykonalności prawomocnemu nakazowi zapłaty wydanemu 
przez Sąd Okręgowy dnia 1 sierpnia 2003 r., którym zasądzona została od dłużnika 
Henryka J. na rzecz Kredyt Bank S.A. w W. kwota 1 772 930,34 zł z ustawowymi 
odsetkami i kosztami procesu z tytułu ceny paliwa. Wnioskodawca jako dokumenty 
mające wykazać przejście na niego wierzytelności przedstawił wystawiony przez 

siebie dokument zatytułowany „wyciąg z ksiąg rachunkowych oraz ewidencji 
analitycznej wierzytelności funduszu sekurytyzacyjnego”, wskazując, że na 
podstawie art. 194 ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych 
(Dz.U. Nr 146, poz. 1546 ze zm. – dalej: „u.f.i.”) dokument ten ma moc dokumentu 
urzędowego. 
Sąd Okręgowy w Częstochowie postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2007 r. 
oddalił wniosek, uznając, że wnioskodawca nie wykazał w sposób wymagany przez 
art. 788 § 1 k.p.c. przejścia na niego wierzytelności wobec dłużnika Henryka J. 
Wskazał, że wyciąg z ksiąg rachunkowych funduszu ma na podstawie art. 195 ust. 
1 u.f.i. moc dowodową jedynie w postępowaniu o dokonanie wpisu w księdze 
wieczystej lub innym rejestrze publicznym, oraz że skuteczność przelewu 
wierzytelności wymaga zgody dłużnika na przelew, zgodnie z postanowieniem art. 
92c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (jedn. tekst: Dz.U. z 2002 r. 
Nr 72, poz. 665 ze zm.). 
W zażaleniu wnioskodawca zarzucił naruszenie prawa materialnego – art. 194 
u.f.i. i art. 788 k.p.c. przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. 
Sąd Apelacyjny, uzasadniając wątpliwości jakich nabrał przy rozpatrywaniu 
niniejszej sprawy, podniósł, że fundusz sekurytyzacyjny nie ma prawa wystawiania 
sekurytyzacyjnych tytułów egzekucyjnych o randze odpowiadającej wyciągom z 
ksiąg bankowych, niemniej art. 194 u.f.i. nadał moc dokumentów urzędowych 
księgom rachunkowym funduszu sekurytyzacyjnego, wyciągom z tych ksiąg, 
podpisanym przez osoby upoważnione do składania oświadczeń w zakresie praw i 
obowiązków majątkowych funduszu i opatrzonym pieczęcią towarzystwa 
zarządzającego funduszem sekurytyzacyjnym oraz wszelkim wystawianym w ten 
sposób oświadczeniom zawierającym zobowiązania, zwolnienie ze zobowiązań, 
zrzeczenie się praw lub pokwitowanie odbioru należności oraz wyciągom z ksiąg 
rachunkowych funduszu, oraz uczynił je podstawą do dokonania wpisów w 
księgach wieczystych i rejestrach publicznych. Sąd drugiej instancji zauważył, że 
nie jest jasne, czy z oświadczenia funduszu może wynikać przejście uprawnień 
wynikające z nabycia przez ten fundusz wierzytelności, które uważa się w 
orzecznictwie i doktrynie za konieczny element osnowy dokumentu, o jakim mowa 
w art. 788 § 1 k.p.c. Zwrócił też uwagę, że oświadczenie, jakie przedstawił 
wnioskodawca, wykracza poza granice „oświadczenia stwierdzającego 
zobowiązanie”, gdyż nie tyle je określa, ile wskazuje jego źródło. Z drugiej jednak 

strony uczynienie dokumentów wystawianych przez fundusz podstawą wpisu do 
ksiąg wieczystych i rejestrów wskazuje na możliwość użycia ich także do wykazania 
przejścia uprawnień w ramach postępowania przewidzianego w art. 788 § 1 k.p.c. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Sekurytyzacja jest procesem ekonomicznym mającym za cel uzyskanie 
środków finansowych z wierzytelności przez emisję papierów wartościowych, 
których wykup zabezpieczają sekurytyzowane wierzytelności. Myślą przewodnią 
tego procesu jest stworzenie sytuacji, która pozwala na zmniejszenie ryzyka 
inwestorów lokujących środki w tak zabezpieczonych papierach, czyniąc je bardziej 
atrakcyjnymi i pozwalając zwiększyć ich wartość. Następuje to przez powołanie 
odrębnego podmiotu prawnego, którego sytuacja i pozycja ekonomiczna gwarantuje 
wyższą wiarygodność kredytową niż posiadana przez podmiot zainteresowany 
pozyskaniem środków z posiadanych wierzytelności (inicjatora sekurytyzacji). 
Realizując tę koncepcję, ustawa z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach 
inwestycyjnych wprowadziła do polskiego systemu instytucji finansowych fundusze 
sekurytyzacyjne, ukształtowane jako fundusze inwestycyjne szczególnego typu (art. 
183 i nast. u.f.i. ). Fundusz sekurytyzacyjny należy do grupy funduszy 
inwestycyjnych zamkniętych i może działać w dwóch formach – jako fundusz 
standaryzowany oraz niestandaryzowany. Formy te mają inną konstrukcję prawną 
(art. 185 i 187 u.f.i. ), różni je też poziom ryzyka inwestycyjnego. Najogólniej 
mówiąc, fundusz standaryzowany jest funduszem „bezpieczniejszym”. Tworzony 
jest jako fundusz z wydzielonymi subfunduszami stanowiącymi zamknięte całości, o 
stosunkowo jednolitej puli wierzytelności, które nie mogą być podstawą kolejnych 
emisji certyfikatów. Fundusz niestandaryzowany nie może mieć wydzielonych 
subfunduszy i ma większa swobodę wyboru lokat. Ryzyko inwestycyjne jest w tym 
wypadku wyższe, w związku z czym ustawowo ograniczony został krąg 
potencjalnych uczestników takiego funduszu. 
Działalność funduszu sekurytyzacyjnego polega na emisji papierów 
wartościowych – certyfikatów inwestycyjnych – w celu zgromadzenia środków, 
przeznaczonych na nabycie wierzytelności lub praw do świadczeń z tytułu 
określonych wierzytelności (art. 183 ust. 1 u.f.i. ). Pozyskane prawa majątkowe, 
stanowiące przelane na fundusz wierzytelności lub przekazane mu same prawa do 
świadczeń z wierzytelności, pozostających przy dotychczasowym wierzycielu, a 

konkretnie ich realizacja, są podstawą zaspokojenia roszczeń inwestorów, którzy 
zakupili certyfikaty inwestycyjne funduszu. 
Sekurytyzacji podlegać mogą wierzytelności bankowe; w takim wypadku 
fundusz sekurytyzacyjny zawiera z bankiem umowę przelewu wierzytelności (art. 
92a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (jedn. tekst: 
Dz.U. Nr 72. poz. 665 ze zm. – dalej: "Pr.bank.") lub umowę o subpartycypację (art. 
92a ust. 1 pkt 2 Pr.bank.), a więc umowę o przeniesienie praw do świadczeń z 
wierzytelności banku. Przelew wierzytelności banku na fundusz sekurytyzacyjny, z 
zastrzeżeniem art. 326 ust. 2 u.f.i., dotyczącym wierzytelności banku z tytułu umów 
kredytu zawartych przed dniem wejścia w życie ustawy o funduszach 
inwestycyjnych, w których kredytobiorca nie dotrzymał uzgodnionych warunków 
udzielenia kredytu, wymaga zgody dłużnika banku, będącego stroną czynności 
dokonanej z bankiem, wyrażonej w formie pisemnej pod rygorem nieważności (art. 
92c ust. 1 Pr.bank.). 
Ponieważ wysokość osiąganego przez fundusz sekurytyzacyjny zysku zależy 
od stopnia zaspokojenia nabytych przezeń wierzytelności, w projekcie ustawy o 
funduszach inwestycyjnych zakładano przyznanie funduszom sekurytyzacyjnym 
prawa do uproszczonego dochodzenia nabytych wierzytelności za pomocą tzw. 
sekurytyzacyjnego tytułu egzekucyjnego, o konstrukcji analogicznej do bankowego 
tytułu egzekucyjnego przewidzianego w art. 97 i nast. Pr.bank. Według art. 195 ust. 
1 projektu ustawy o funduszach inwestycyjnych (druk nr 1773 Sejmu IV kadencji), 
sekurytyzacyjne tytuły egzekucyjne miały dotyczyć wyłącznie wierzytelności 
nabytych od banku krajowego i wynikających z czynności bankowej, a zatem takich, 
które mogły być objęte bankowym tytułem egzekucyjnym. W toku prac sejmowych 
odstąpiono od powyższej koncepcji, a jej ślady pozostały w treści art. 326 ust. 4 
oraz art. 92c ust. 1 Pr.bank. w postaci obostrzeń obowiązujących w wypadku 
dokonywania przelewu na rzecz funduszu sekurytyzacyjnego lub towarzystwa 
funduszy sekurytyzacyjnych wierzytelności banku wynikających z czynności 
dokonanej przez dłużnika z bankiem i zabezpieczenia takiej wierzytelności. Problem 
ten nie występuje w rozpatrywanej sprawie, przedmiotem sporu jest bowiem 
wierzytelność niewynikająca z czynności bankowych. 
Podsumowując dotychczasowe uwagi stwierdzić należy, że fundusz 
sekurytyzacyjny może nabywać wierzytelności lub prawa do świadczeń z tytułu 
wierzytelności i tylko w pierwszym wypadku następuje zmiana wierzyciela. Jeśli 

przedmiotem sekurytyzacji są wierzytelności banku wynikające z czynności 
bankowych dokonanych z dłużnikiem, ich przelew na fundusz wymaga dla swej 
ważności zgody dłużnika takiej wierzytelności (z wyjątkiem przewidzianym art. 326 
ust. 4 u.f.i. ). W wypadku innych wierzytelności ich przeniesienie następuje według 
reguł określonych z art. 509 i nast. k.c. 
Artykuł 788 § 1 k.p.c. stanowi, że w postępowaniu klauzulowym następstwo po 
stronie wierzyciela lub dłużnika musi zostać wykazane w sposób kwalifikowany – 
dokumentem urzędowym lub dokumentem prywatnym z podpisem urzędowo 
poświadczonym. Dokument urzędowy, o jakim mowa w tym przepisie, definiować 
należy przez odwołanie się do art. 244 § 1 k.p.c. (por. uchwała Sądu Najwyższego z 
dnia 7 lutego 1997 r., III CZP 125/96, OSNC 1997, nr 5, poz. 51). 
Artykuł 194 u.f.i. wskazuje jakie dokumenty sporządzone przez fundusz 
sekurytyzacyjny mają moc prawną dokumentów urzędowych. Są to księgi 
rachunkowe funduszu, wyciągi z tych ksiąg podpisane przez osoby upoważnione do 
składania oświadczeń w zakresie praw i obowiązków majątkowych funduszu i 
opatrzone pieczęcią towarzystwa zarządzającego funduszem sekurytyzacyjnym 
oraz wszelkie wystawione w ten sposób oświadczenia zawierające zobowiązania, 
zwolnienie z zobowiązań, zrzeczenie się praw lub pokwitowanie odbioru należności. 
Każdy z tych dokumentów spełnia zatem wymagania art. 788 § 1 k.p.c. w zakresie 
formy. Istotą problemu przedstawionego przez Sąd Apelacyjny jest jednak to, czy 
zawarta w tych dokumentach treść, objęta właściwym dokumentom urzędowym 
domniemaniem prawdziwości, umożliwia udowodnienie z ich pomocą przejścia 
wierzytelności. 
W doktrynie i orzecznictwie zagadnienie, w jaki sposób przejście uprawnień 
lub obowiązków powinno być ujęte w dokumencie, by uznać go za podstawę do 
nadania klauzuli w drodze przewidzianej w art. 788 § 1 k.p.c., ogranicza się do 
wniosku, że dokument taki powinien umożliwiać stwierdzenie, że przejście 
rzeczywiście nastąpiło. Decyduje zatem każdorazowo treść konkretnego, 
poddawanego ocenie dokumentu, przy czym ocena ta powinna być prowadzona 
przy zachowaniu reguł wykładni, uwzględniać więc powinna także okoliczności 
powstania dokumentu i uwarunkowania, w jakich funkcjonuje podmiot, który go 
wystawił. 
W orzecznictwie Sądu Najwyższego za dokument urzędowy potwierdzający 
przejście wierzytelności uznane zostało orzeczenie sędziego-komisarza 

zatwierdzające plan podziału funduszów masy upadłości, w którym – sprzecznie z 
przepisami Prawa upadłościowego – przyznano wierzycielom wierzytelności 
przypadające upadłemu względem osób trzecich (uchwała z dnia 7 lutego 1997 r., 
III CZP 125/96). Z kolei w wyroku z dnia 9 maja 2002 r., II CKN 803/00 (OSNC 
2003, nr 9, poz. 119) Sąd Najwyższy uznał, że dokumentem potwierdzającym 
przejście egzekwowanego zobowiązania na inną osobę może być odpis wyroku, z 
którego części wstępnej wynika następstwo prawne dłużnika. 
Jak już była o tym mowa, art. 194 u.f.i. wymienia trzy kategorie dokumentów 
obdarzonych mocą dokumentów urzędowych: księgi rachunkowe funduszu 
sekurytyzacyjnego, wyciągi z tych ksiąg sporządzone w odpowiedniej formie, oraz 
oświadczenia zawierające zobowiązania, zwolnienie z zobowiązań, zrzeczenie się 
praw lub pokwitowanie odbioru należności, również sporządzone w odpowiedniej 
formie. 
Dwie pierwsze kategorie rozważać można wspólnie, oczywiste jest bowiem, 
że wyciągi z ksiąg rachunkowych muszą oddawać treść tych ksiąg. Jeżeli więc treść 
ksiąg pozwala na stwierdzenie przejścia wierzytelności na fundusz sekurytyzacyjny, 
to wyciąg z tych ksiąg, jeżeli obejmuje te dane z ksiąg, które umożliwiają ustalenie, 
że fundusz nabył określoną wierzytelność, stanowią tak samo miarodajny dowód jak 
księgi. 
Zasady prowadzenia rachunkowości przez fundusze inwestycyjne, w tym 
fundusze sekurytyzacyjne, regulowane są przepisami ustawy z dnia 29 września 
1994 r. o rachunkowości (jedn. tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 76, poz. 694 ze zm.) oraz 
rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 października 2004 r. w sprawie 
szczególnych zasad rachunkowości funduszy inwestycyjnych (Dz.U. Nr 231, poz. 
2318). Zgodnie z § 6 ust. 3 rozporządzenia w związku z art. 13 ust. 1 ustawy o 
rachunkowości, księgi rachunkowe funduszu obejmują m.in. dziennik, księgę 
główną i księgi pomocnicze. Dziennik zawiera chronologiczne ujęcie zdarzeń, jakie 
nastąpiły w okresie sprawozdawczym, a jego treść, zgodnie z zasadą podwójnego 
zapisu, powinna odpowiadać treści księgi głównej (art. 14 ust. 1 w związku z art. 15 
ustawy o rachunkowości). Uszczegółowieniem księgi głównej są księgi pomocnicze, 
prowadzone m.in. dla operacji zakupu (art. 17 ust. 1 ustawy o rachunkowości).  
Zapisów w księgach dokonuje się na podstawie dowodów księgowych, które 
powinny zawierać m.in. określenie stron dokonujących operacji gospodarczej, opis 
operacji, jej wartość i datę dokonania (art. 21 ustawy). Sam zapis w księdze 

obejmuje co najmniej datę operacji, skrót lub kod opisu operacji, kwotę zapisu oraz 
oznaczenie właściwego konta. Ponadto, według § 12 rozporządzenia, w księgach 
rachunkowych funduszu inwestycyjnego ujmuje się nabyte składniki lokat. W 
wypadku funduszu sekurytyzacyjnego stanowią je nabywane wierzytelności lub 
prawa do świadczeń z wierzytelności. Nie można zatem wyłączyć możliwości, że na 
podstawie analizy zapisów na poszczególnych kontach ksiąg rachunkowych da się 
ustalić, iż w określonej dacie fundusz sekurytyzacyjny nabył konkretną 
wierzytelność od konkretnego podmiotu. Podobne wnioski wyciągali komentatorzy 
art. 95 ust. 1 Pr.bank., omawiający walory ksiąg rachunkowych banku oraz 
wyciągów z tych ksiąg, również dysponujących mocą dokumentów urzędowych. 
Stanowisko, że księgi rachunkowe funduszu sekurytyzacyjnego lub wyciągi z 
tych ksiąg mogą stanowić dokumenty, jakich wymaga art. 788 § 1 k.p.c., wspiera 
treść art. 195 ust. 1 u.f.i. , z którego wynika, że wyciąg z ksiąg rachunkowych 
funduszu może potwierdzać nabycie przez fundusz sekurytyzacyjny wierzytelności 
lub puli wierzytelności zabezpieczonych zastawem lub hipoteką i stanowić 
podstawę do wpisu zmian dotychczasowego wierzyciela w księdze wieczystej lub 
rejestrze zastawów. Artykuł 34 zdanie pierwsze ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o 
księgach wieczystych i hipotece (jedn. tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze 
zm.) wymaga indywidualizacji wierzytelności zabezpieczonej i wykazania, że 
nabycie nastąpiło od konkretnego podmiotu, a zatem ustawodawca zakładał, że 
wyciąg będzie zawierał dostatecznie sprecyzowane dane. 
O tym jednak, czy konkretny wyciąg wykazuje przejście uprawnień na fundusz 
w sposób spełniający kryteria przewidziane w art. 788 § 1 k.p.c., nie można 
przesądzić w sposób abstrakcyjny, lecz badając konkretny wyciąg, lub 
korespondujące ze sobą wyciągi. Trzeba pamiętać, że każda jednostka, o której 
mowa w art. 3 ust. 1 ustawy o rachunkowości, prowadzi księgi rachunkowe według 
sposobu odpowiadającego przyjętym przez nią zasadom rachunkowości, co może 
rzutować na stopień czytelności i szczegółowości poszczególnych zapisów, a w 
konsekwencji przesądzać to, czy zapis księgowy operacji polegającej na nabyciu 
przez fundusz puli wierzytelności pozwoli na ich indywidualizację w stopniu 
wystarczającym do uznania, że wśród nabytych wierzytelności znajduje się 
wierzytelność stwierdzona tytułem egzekucyjnym, którego dotyczy wniosek o 
nadanie klauzuli wykonalności na podstawie art. 788 § 1 k.p.c. 

W art. 194 u.f.i. jest mowa o oświadczeniach zawierających zobowiązanie, 
zwolnienie z zobowiązań, zrzeczenie się praw oraz pokwitowanie odbioru 
należności. Sąd Apelacyjny w swoich rozważaniach wyraził wątpliwość, czy tak 
sformułowany zakres przedmiotowy oświadczeń umożliwia ujęcie w nich, z 
konsekwencjami prawnymi pozwalającymi na objęcie takiego oświadczenia mocą 
dokumentu urzędowego, również potwierdzenia przejścia określonej wierzytelności 
na fundusz. 
Omawiany przepis zawiera wyraźnie węższy katalog oświadczeń funduszu 
sekurytyzacyjnego, którym przyznano moc prawną dokumentów urzędowych, niż 
stanowiący jego pierwowzór art. 95 ust. 1 Pr.bank. Pominięto w nim wiele 
oświadczeń, które w piśmiennictwie uznaje się za deklaratywne, stwierdzające 
powstanie określonych praw i obowiązków z innych tytułów prawnych. Należy 
podkreślić, że w art. 194 u.f.i. nie wymieniono oświadczenia stwierdzającego 
przeniesienie wierzytelności, któremu art. 95 ust. 1 Pr.bank. w określonych 
sytuacjach przyznaje moc prawną dokumentu urzędowego. W konsekwencji 
oświadczenie, w którym fundusz sekurytyzacyjny potwierdza nabycie określonej 
wierzytelności od dotychczasowego wierzyciela, trudno podciągnąć pod jakąkolwiek 
kategorię oświadczeń objętych art. 194 u.f.i. Z pewnością nie jest to oświadczenie 
zawierające zwolnienie z zobowiązań, zrzeczenie się praw ani pokwitowanie 
odbioru należności. 
Sąd pierwszej instancji rozważał je w kategoriach oświadczeń zawierających 
zobowiązanie, jednak stwierdzenie, że fundusz nabył określoną wierzytelność lub 
pulę wierzytelności, nie kreuje ani nie potwierdza istnienia jakiegokolwiek 
zobowiązania funduszu. W literaturze za oświadczenie zawierające zobowiązanie w 
rozumieniu art. 95 ust. 1 Pr.bank. uważa się oświadczenie dotyczące zobowiązania 
banku względem klienta, nie zaś klienta wobec banku. Pogląd ten potwierdza 
uzupełnienie art. 95 ust. 1 Pr.bank. dokonane ustawą z dnia 1 kwietnia 2004 r. o 
zmianie ustawy – Prawo bankowe oraz o zmianie innych ustaw (Dz.U. Nr 91, poz. 
870). Nowelizacją tą wprowadzono do art. 95 ust. 1 Pr.bank. oświadczenie 
stwierdzające przeniesienie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką lub zastawem 
rejestrowym, co w literaturze zostało jednomyślnie zinterpretowane jako 
poszerzenie dotychczasowego katalogu oświadczeń, którym Prawo bankowe 
przyznaje moc prawną dokumentu urzędowego. (...) 
Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy udzielił odpowiedzi, jak w uchwale.