III CZ 95/24

SN
III CZ 95/24
POSTANOWIENIE
18 czerwca 2024 r.
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Jacek Grela
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 18 czerwca 2024 r. w Warszawie
‎
zażalenia M. W. i D. W.
‎
na postanowienie Sądu Okręgowego we Wrocławiu
‎
z 19 stycznia 2024 r., II WSC 4/24,
‎
w sprawie z wniosku M. W. i D. W.
‎
z udziałem T. W., B. W., A. W.,  Bank spółki akcyjnej w W., […]. Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w W.
‎
o wykreślenie wzmianek egzekucyjnych w dziale trzecim księgi wieczystej
‎
nr […],
oddala zażalenie.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Miliczu oddalił wniosek D. W. i M.W. o wykreślenie z działu III księgi wieczystej nr […] wzmianek o przyłączeniu do postępowania egzekucyjnego z nieruchomości nowych wierzycieli.
Sąd Okręgowy we Wrocławiu postanowieniem z 15 listopada 2023 r. oddalił apelację wnioskodawców.
Postanowieniem z 19 stycznia 2024 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu odrzucił skargę kasacyjną wnioskodawców.
Powyższe orzeczenie zaskarżyli zażaleniem wnioskodawcy, zarzucając:
1. naruszenie art. 626
8
§ 1, art. 626
8
§ 6 zdanie pierwsze i art. 626
9
w zw.
‎
z art. 626
8
§ 7 k.p.c. przez uznanie, że postanowienie zaskarżone skargą kasacyjną nie jest postanowieniem co do istoty sprawy;
2. naruszenie art. 924 § 1 i art. 927 § 2 w zw. z art. 626
8
§ 1, art. 626
8
‎
§ 6 zdanie pierwsze i art. 626
9
k.p.c. przez uznanie, że w postępowaniu dotyczącym wpisu o wszczęciu egzekucji nie dochodzi do rozpoznania istoty sprawy;
3. naruszenie art.519
1
§ 1 w zw. z art. 626
8
§ 1
, art. 626
8
§ 6 zdanie pierwsze, art. 626
8
§ 7, art. 626
9
, art. 924 § 1 i art. 927 § 2 k.p.c. przez odrzucenie skargi kasacyjnej na tej podstawie, że postanowienie o oddaleniu apelacji od postanowienia odmawiającego wykreślenia wpisów o przyłączeniu wierzycieli do egzekucji nie jest postanowieniem co do istoty sprawy;
4. naruszenie art. 626
8
§ 1 k.p.c. przez zamieszczenie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia dywagacji na temat orzeczeń o wpisach o wszczęciu egzekucji, podczas gdy zarówno wniosek o wykreślenie wpisów oraz postanowienia Sądu pierwszej i drugiej instancji dotyczą wykreślenia wpisów o przyłączeniu wierzycieli do egzekucji.
We wnioskach skarżący domagali się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie okazało się nieuzasadnione.
Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem judykatury nie wszystkie wpisy do ksiąg wieczystych dotyczą istoty sprawy. Charakteru takiego nie mają wpisy
‎
w księdze wieczystej dokonywane w związku z realizacją zabezpieczenia
‎
(w znaczeniu procesowym). Stanowisko to jest uzasadniane funkcją przypisywaną takiemu wpisowi; postępowanie w przedmiocie jego dokonania nie jest samodzielnym postępowaniem nieprocesowym, lecz stanowi stadium wykonawcze, realizacyjne postępowania zabezpieczającego, w związku z czym podlega obowiązującym w nim regułom, w tym odnoszącym się do zaskarżalności orzeczeń (zob. postanowienie SN z 30 stycznia 2024 r., II CSKP 1890/22).
W uzasadnieniu ww. postanowienia zwrócono uwagę, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego nie wszystkie wpisy do ksiąg wieczystych uznaje się, iż dotyczą istoty sprawy. Charakteru takiego nie mają wpisy w księdze wieczystej dokonywane w związku z realizacją zabezpieczenia (w znaczeniu procesowym). Stanowisko to jest uzasadniane funkcją przypisywaną takiemu wpisowi; postępowanie
‎
w przedmiocie jego dokonania nie jest samodzielnym postępowaniem nieprocesowym, lecz stanowi stadium wykonawcze, realizacyjne postępowania zabezpieczającego, w związku z czym podlega obowiązującym w nim regułom,
‎
w tym odnoszącym się do zaskarżalności orzeczeń (zob. postanowienia
‎
SN: z 28 września 2016 r., III CZ 34/16; z 8 grudnia 2016 r., III CZ 56/16;
‎
z 14 czerwca 2018 r., V CSK 362/17; z 5 października 2018 r., I CZ 89/18;
‎
z 25 października 2019 r., V CSK 163/19; z 28 stycznia 2021 r., I CSK 618/21;
‎
z 16 kwietnia 2021 r., I CSK 510/20; z 29 czerwca 2021 r., II CSK 506/20;
‎
z 28 października 2021 r., I CZ 62/21). Zastosowanie ma w tym przypadku reguła, zgodnie z którą w postępowaniu zabezpieczającym skarga kasacyjna jest niedopuszczalna (zob.m.in. postanowienia SN: z 15 stycznia 1997 r., III CZ 1/97, OSNC 1997, nr 4, poz. 37; z 4 lutego 1997 r., III CKN 41/96, OSNC 1997, nr 5,
‎
poz. 61; z 8 kwietnia 1997 r., I CZ 22/97, OSNC 1997, nr 10, poz. 147; z 27 października 1998 r., III CKN 8/98, OSNC 1998, nr 3, poz. 65).
Wskazano m.in., że kasacja nie przysługuje w sprawie o wpis ostrzeżenia na podstawie art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych
‎
i hipotece (Dz. U. Nr 19, poz. 147 ze zm.) – zob. postanowienie SN z 15 stycznia 1997 r., III CZ 1/97, OSNC 1997, nr 4, poz. 37.
W innym miejscu podkreślono, że w razie, gdy wpis do księgi wieczystej,
‎
w szczególności w postaci ostrzeżenia, służy wykonaniu lub dopełnieniu zabezpieczenia, postępowanie wieczystoksięgowe nie pełni funkcji samodzielnego postępowania nieprocesowego, lecz stanowi stadium wykonawcze (realizacyjne) postępowania zabezpieczającego. Jako takie jest elementem jego organizacji
‎
i podlega obowiązującym w nim regułom, w tym również co do zaskarżalności orzeczeń. Postanowienia w przedmiocie wpisu w księdze wieczystej, w tym wpisu hipoteki przymusowej lub wpisu ostrzeżenia, wydawane w takim postępowaniu wieczystoksięgowym nie mogą być kwalifikowane jako postanowienia co do istoty sprawy w rozumieniu art. 519
1
§ 1 k.p.c. (zob. postanowienie SN z 29 czerwca 2021 r., II CSK 506/20).
W postanowieniach: z 29 czerwca 2004 r. (OSNC 2005, nr 6, poz. 112)
‎
i z 18 kwietnia 2007 r., (V CZ 27/07) Sąd Najwyższy - podkreślając, że "istotę sprawy" w postępowaniu wieczystoksięgowym określają przesłanki materialnoprawne wniosku, taka bowiem postać orzeczeń jest właściwa rozstrzygnięciu o zasadności żądania wnioskodawcy domagającego się udzielenia ochrony prawnej przez potwierdzenie jego praw rzeczowych (wpisy w dziale II), ukonstytuowania ich, jeżeli przepis takiego wpisu wymaga (wpisy w dziale II albo IV) lub wzmocnienia skuteczności praw osobistych i roszczeń (wpisy w dziale III, wymienione w art. 16 u.k.w.h. i innych ustawach) - uznał, że rozstrzygnięciem co do istoty sprawy nie są wpisy ostrzeżeń i wzmianek o charakterze wpadkowym, zabezpieczające prawidłowy tok postępowania wieczystoksięgowego lub innego albo zabezpieczające skuteczność ewentualnego orzeczenia, np. ostrzeżenie przewidziane w art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 6 grudnia 1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów (Dz. U. Nr 149, poz. 703, ze zm.) i w art. 10 ust. 2 u.k.w.h. albo przewidziane w art. 924 k.p.c. lub dokonane na podstawie art. 755 k.p.c.
W kolejnych judykatach podkreślono, że rozstrzygnięciem co do istoty sprawy nie są wpisy ostrzeżeń i wzmianek o charakterze wpadkowym, zabezpieczające prawidłowy tok postępowania wieczystoksięgowego lub innego postępowania albo zabezpieczające skuteczność ewentualnego orzeczenia. Od postanowienia sądu drugiej instancji oddalającego apelację od orzeczenia
‎
w przedmiocie wniosku o wykreślenie z księgi wieczystej wzmianki o wszczęciu egzekucji skarga kasacyjna nie przysługuje (zob. postanowienie SN z 23 marca 2018 r., II CZ 11/18). Dodano, że z art. 519
1
§ 1 k.p.c. wynika, iż w postępowaniu nieprocesowym skarga kasacyjna przysługuje w sprawach z zakresu prawa osobowego, rzeczowego i spadkowego - o ile przepis szczególny nie stanowi inaczej - tylko od wydanego przez sąd drugiej instancji postanowienia co do istoty sprawy oraz od postanowienia w przedmiocie odrzucenia wniosku i umorzenia postępowania kończących postępowanie w sprawie. W postępowaniu dotyczącym wpisu o wszczęciu egzekucji w dziale III księgi wieczystej nie dochodzi do rozpoznania "istoty sprawy" w rozumieniu art. 519
1
§ 1 k.p.c. (zob. postanowienie SN z 2 marca 2023 r., II CSKP 964/22).
W rezultacie należy przyjąć, że rozpoznanie wniosku o wykreślenie wzmianek o przyłączeniu do postępowania egzekucyjnego nowych wierzycieli,
‎
nie stanowi rozpoznania „istoty sprawy”, uprawniającego – w rozumieniu
‎
art. 519
1
§ 1 k.p.c. – do skutecznego wniesienia skargi kasacyjnej.
Z przedstawionych powodów orzeczono, jak w sentencji, na podstawie
‎
art. 398
14
w zw. z art. 394
1
§ 1 i § 3 k.p.c.
[SOP]
[ał]
‎