V CZ 114/11

Sąd Najwyższy2012-02-23
SNCywilnepostępowanie cywilneŚrednianajwyższy
wznowienie postępowaniazasiedzenieskarżącysąd najwyższypostępowanie cywilneprzesłanki wznowienianowe dowody

Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania, uznając, że przedstawione nowe okoliczności nie spełniają ustawowych przesłanek do wznowienia.

Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie M. Ł. na postanowienie Sądu Okręgowego, które odrzuciło skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem o zasiedzeniu. Skarżąca powołała się na nowe okoliczności faktyczne i środki dowodowe, w tym pismo Agencji Nieruchomości Rolnych. Sąd Najwyższy uznał, że te okoliczności nie spełniają wymogów art. 403 § 2 k.p.c., ponieważ nie były nieujawnione i niedostępne w poprzednim postępowaniu, ani nie podważały podstawy faktycznej zaskarżonego orzeczenia. Oddalono również zarzut naruszenia art. 413 k.p.c. dotyczący wyłączenia sędziego.

Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał sprawę ze skargi M. Ł. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego z dnia 12 grudnia 2001 r. w sprawie o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie. Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 14 lipca 2011 r. odrzucił skargę o wznowienie jako nieopartą na ustawowej podstawie. M. Ł. zaskarżyła to postanowienie, zarzucając naruszenie art. 403 § 2 k.p.c. i art. 413 k.p.c. Sąd Najwyższy przypomniał, że wznowienie postępowania na podstawie art. 403 § 2 k.p.c. wymaga późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Podkreślono, że chodzi o okoliczności i dowody w poprzednim postępowaniu w ogóle nieujawnione i nieujawnialne. Powołana przez skarżącą okoliczność wynikająca z pisma Agencji Nieruchomości Rolnych nie została uznana za nowy środek w rozumieniu przepisu, gdyż nie podważała podstawy faktycznej orzeczenia o zasiedzeniu. Sąd wskazał również, że skarżąca miała możliwość działania w poprzednim postępowaniu. Niezasadny okazał się również zarzut naruszenia art. 413 k.p.c., gdyż sędziowie orzekający w sprawie o wznowienie nie uczestniczyli w wydaniu merytorycznego postanowienia z dnia 12 grudnia 2001 r. W konsekwencji, Sąd Najwyższy oddalił zażalenie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, ale tylko jeśli te okoliczności lub dowody mogły mieć wpływ na wynik sprawy i strona nie mogła z nich skorzystać w poprzednim postępowaniu.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wyjaśnił, że 'wykrycie' nowych okoliczności lub dowodów w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c. odnosi się do faktów i dowodów w poprzednim postępowaniu w ogóle nieujawnionych i nieujawnialnych, a nie do tych, które strona mogła powołać, mając ku temu możliwość. Powołana przez skarżącą okoliczność nie spełniała tych wymogów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie zażalenia

Strona wygrywająca

Sąd Okręgowy (w kontekście utrzymania w mocy jego postanowienia)

Strony

NazwaTypRola
M. Ł.osoba_fizycznaskarżąca
Kółko Rolnicze w K.innewnioskodawca
B. Ł.osoba_fizycznauczestnik
M. Ł.osoba_fizycznauczestnik
Skarb Państwa – Sąd Okręgowyorgan_państwowypodmiot odpowiedzialny za koszty
adw. D. B.innepełnomocnik z urzędu

Przepisy (4)

Główne

k.p.c. art. 403 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Wznowienie postępowania można żądać w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. 'Wykrycie' odnosi się do okoliczności i dowodów w poprzednim postępowaniu w ogóle nieujawnionych i wówczas nieujawnialnych, bo nieznanych stronie i dla niej niedostępnych.

Pomocnicze

k.p.c. art. 413

Kodeks postępowania cywilnego

Sędzia, którego udziału lub zachowania się w procesie poprzednim dotyczy skarga, wyłączony jest od orzekania w postępowaniu ze skargi o wznowienie.

k.p.c. art. 39814

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy rozpoznawania zażaleń przez Sąd Najwyższy.

k.p.c. art. 3941

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy rozpoznawania zażaleń przez Sąd Najwyższy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Powołane przez skarżącą okoliczności nie spełniają przesłanek z art. 403 § 2 k.p.c. (nie były nieujawnione i niedostępne w poprzednim postępowaniu). Wskazane okoliczności nie podważają podstawy faktycznej orzeczenia o zasiedzeniu. Skarżąca miała możliwość działania w poprzednim postępowaniu. Zarzut naruszenia art. 413 k.p.c. jest niezasadny, gdyż sędzia nie brał udziału w wydaniu zaskarżonego postanowienia.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 403 § 2 k.p.c. poprzez uznanie pisma ANR za nowy środek dowodowy lub okoliczność faktyczną. Naruszenie art. 413 k.p.c. poprzez brak wyłączenia sędziego.

Godne uwagi sformułowania

„Wykrycie” natomiast, o którym mowa w art. 403 § 2 k.p.c., odnosi się do okoliczności i dowodów w poprzednim postępowaniu w ogóle nieujawnionych i wówczas nieujawnialnych, bo nieznanych stronie i dla niej niedostępnych. Nie dotyczy również takich okoliczności, które strona mogła powołać w prawomocnie zakończonym postępowaniu, mając ku temu obiektywnie istniejącą możliwość. Środek ten więc nie podważa podstawy faktycznej zaskarżonego orzeczenia, w tym podstawowego ustalenia Sądów meritii o samoistnym posiadaniu przedmiotu sporu przez wnioskodawcę w okresie po 1 stycznia 1965 r.

Skład orzekający

Krzysztof Pietrzykowski

przewodniczący

Jan Górowski

sprawozdawca

Anna Kozłowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek wznowienia postępowania na podstawie art. 403 § 2 k.p.c., zwłaszcza w kontekście 'nowych okoliczności' i 'nowych środków dowodowych'."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z zasiedzeniem nieruchomości i brakiem przejęcia jej do zasobu ANR, ale ogólne zasady interpretacji art. 403 § 2 k.p.c. są szeroko stosowalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych proceduralnie kwestii wznowienia postępowania, co jest istotne dla prawników praktyków, ale brakuje w niej nietypowych faktów czy szerokiego oddźwięku społecznego.

Kiedy można żądać wznowienia postępowania? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe przesłanki.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt V CZ 114/11 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
 
Dnia 23 lutego 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący) 
SSN Jan Górowski (sprawozdawca) 
SSN Anna Kozłowska 
 
w sprawie ze skargi M. Ł. 
o wznowienie postępowania 
zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego  
z dnia 12 grudnia 2001 r., w sprawie z wniosku Kółka Rolniczego w K. 
przy uczestnictwie B. Ł. i M. Ł. 
o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 23 lutego 2012 r., 
zażalenia M. Ł. na postanowienie Sądu Okręgowego  
z dnia 7 kwietnia 2011 r.,  
 
 
1. 
oddala zażalenie; 
2. 
przyznaje adw. D. B. od Skarbu Państwa – Sądu 
Okręgowego kwotę 600 (sześćset) złotych powiększoną o 
należny podatek VAT tytułem kosztów pomocy prawnej 
udzielonej M.Ł. z urzędu. 
 
 
 
Uzasadnienie 
 

 
2 
 
Postanowieniem z dnia 14 lipca 2011 r. Sąd Okręgowy odrzucił skargę M. Ł. 
o wznowienie prawomocnie zakończonego, postanowieniem z dnia 12 grudnia 
2001 r., postępowania w sprawie VI Ca 664/01 o  zasiedzenie jako nieopartą na 
ustawowej podstawie wznowienia. 
Zażaleniem z dnia 25 lipca 2011 r. M. Ł. zaskarżyła to postanowienie w 
całości i podnosząc zarzut naruszenia art. 403 § 2 k.p.c. i art. 413 k.p.c. wniosła o 
jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Stosownie do art. 403 § 2 k.p.c. można żądać wznowienia postępowania 
w  razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków 
dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie 
mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. 
Nowe okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, które mogłyby mieć 
wpływ na wynik sprawy, to takie fakty, z których strona nie mogła skorzystać 
w  postępowaniu prawomocnie zakończonym. „Wykrycie” natomiast, o którym 
mowa w art. 403 § 2 k.p.c., odnosi się do okoliczności i dowodów w poprzednim 
postępowaniu w ogóle nieujawnionych i wówczas nieujawnialnych, bo nieznanych 
stronie i dla niej niedostępnych (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 
15  maja 1968 r., I Co 1/68, OSNCP 1969 nr 2, poz. 36, z dnia 17 stycznia 2001 r., 
IV CKN 1515/00, z dnia 19 stycznia 2006 r., IV CZ 143/05, niepublikowane). Nie 
dotyczy również takich okoliczności, które strona mogła powołać w prawomocnie 
zakończonym postępowaniu, mając ku temu obiektywnie istniejącą możliwość. 
Powołana przez skarżącą nowa okoliczność ujawniona po zakończeniu 
postępowania wynikająca z pisma Agencji Nieruchomości Rolnych w Warszawie 
z  dnia 17 stycznia 2011 r. nie może zostać uznana za „nowy środek” w rozumieniu 
art. 403 § 2 k.p.c. Wynika z niego bowiem tylko, że działka nr 628 o pow. 1,0280 ha 
z obrębu K., nie została przejęta do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa i z 
tego względu nie mogła być przedmiotem rozdysponowania przez Agencję 
Nieruchomości Rolnych. Środek ten więc nie podważa podstawy faktycznej 
zaskarżonego orzeczenia, w tym podstawowego ustalenia Sądów meritii o 

 
3 
samoistnym posiadaniu przedmiotu sporu przez wnioskodawcę w okresie po 1 
stycznia 1965 r. Należy dodać, że „nowy środek dowodowy” musi być tego rodzaju, 
że mógł mieć on wpływ na wynik prawomocnie zakończonego postępowania, co 
strona żądająca wznowienia powinna wykazać, a  czego M. Ł. nie uczyniła. 
Poza tym wskazana okoliczność nie odpowiada żadnej z określonych 
w  Kodeksie 
postępowania 
cywilnego 
podstaw 
wznowienia 
postępowania, 
a  w  szczególności należy podnieść, że M. Ł. została wezwana do udziału 
w  sprawie o zasiedzenie we wstępnej jego fazie na rozprawie w dniu 3 marca 
1998 r. i była powiadomiona o terminie rozprawy apelacyjnej, po której zapadło 
zaskarżone orzeczenie, a więc nie była pozbawiona możności działania. 
Niezasadny jest też podniesiony przez uczestniczkę zarzut naruszenia 
art. 413 k.p.c., zgodnie z którym sędzia, którego udziału lub zachowania się 
w  procesie 
poprzednim 
dotyczy 
skarga, 
wyłączony 
jest 
od 
orzekania 
w  postępowaniu ze skargi o wznowienie. Merytoryczne postanowienie z dnia 
12  grudnia 2001 r., które zakończyło postępowanie, którego wznowienia domaga 
się M. Ł., zostało wydane przez Sąd Okręgowy, w składzie w którym nie 
uczestniczyli sędziowie rozstrzygający skargę o wznowienie postanowieniem z dnia 
7 kwietnia 2011 r. Skarga nie dotyczyła sędziego A. W., który nie uczestniczył w 
wydaniu zaskarżonego orzeczenia, lecz brał udział wydaniu wcześniejszego 
uchylającego postanowienia Sądu Okręgowego zapadłego w  sprawie z dnia 4 
lutego 1999 r. Powołane  w skardze zarzuty nie pozostawały bowiem w związku z 
jego udziałem w tym postępowaniu. 
Mając na uwadze powyższe względy, na podstawie art. 39814 w zw. z art. 
3941 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. 
 
 
 
md

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI