I CZ 3/17

Sąd Najwyższy2017-01-26
SNCywilnespadkoweWysokanajwyższy
spadekodrzucenie spadkuskarga kasacyjnapostępowanie nieprocesowekpcsąd najwyższyzażalenie

Sąd Najwyższy uchylił postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, uznając, że postanowienie sądu drugiej instancji oddalające zażalenie na odrzucenie wniosku o odebranie oświadczenia o odrzuceniu spadku jest zaskarżalne skargą kasacyjną.

Sąd Rejonowy odrzucił wniosek o odebranie oświadczenia o odrzuceniu spadku. Sąd Okręgowy oddalił zażalenie na to postanowienie. Sąd Okręgowy następnie odrzucił skargę kasacyjną od postanowienia oddalającego zażalenie, uznając ją za niedopuszczalną. Sąd Najwyższy uchylił to postanowienie, stwierdzając, że postanowienie sądu drugiej instancji oddalające zażalenie na odrzucenie wniosku spadkowego jest zaskarżalne skargą kasacyjną.

Sprawa dotyczyła wniosku H.C. o odebranie oświadczenia o odrzuceniu spadku po J.C. Sąd Rejonowy w R. odrzucił ten wniosek z powodu powagi rzeczy osądzonej. Sąd Okręgowy w R. oddalił zażalenie wnioskodawczyni na to postanowienie. Następnie Sąd Okręgowy odrzucił skargę kasacyjną H.C. od postanowienia oddalającego zażalenie, uznając ją za niedopuszczalną na podstawie art. 519¹ § 1 k.p.c., ponieważ zaskarżone postanowienie nie było postanowieniem sądu drugiej instancji co do istoty sprawy ani postanowieniem w przedmiocie odrzucenia wniosku lub umorzenia postępowania. Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie na to postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, uznał, że postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 10 sierpnia 2016 r., oddalające zażalenie na postanowienie Sądu Rejonowego odrzucające wniosek spadkowy, należy uznać za postanowienie sądu drugiej instancji w przedmiocie odrzucenia wniosku, kończące postępowanie w sprawie, które wnioskodawca może zaskarżyć skargą kasacyjną. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, takie postanowienie jest zaskarżalne skargą kasacyjną.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że postanowienie sądu drugiej instancji oddalające zażalenie na postanowienie sądu pierwszej instancji odrzucające wniosek spadkowy jest postanowieniem sądu drugiej instancji w przedmiocie odrzucenia wniosku, kończącym postępowanie w sprawie, a zatem dopuszczalne jest jego zaskarżenie skargą kasacyjną.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie postanowienia

Strona wygrywająca

H.C.

Strony

NazwaTypRola
H.C.osoba_fizycznawnioskodawczyni
J.C.osoba_fizycznaspadkodawca

Przepisy (13)

Główne

k.p.c. art. 519 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Pomocnicze

k.p.c. art. 199 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 13 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 519 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Skarga kasacyjna przysługuje od wydanego przez sąd drugiej instancji postanowienia co do istoty sprawy oraz od postanowienia w przedmiocie odrzucenia wniosku i umorzenia postępowania kończących postępowanie w sprawie - w sprawach z zakresu prawa osobowego, rzeczowego i spadkowego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

k.p.c. art. 511 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 640

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 641

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 643

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 519 § 4

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 222

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398 § 6

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398 § 15

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 394 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postanowienie sądu drugiej instancji oddalające zażalenie na postanowienie sądu pierwszej instancji odrzucające wniosek spadkowy jest postanowieniem sądu drugiej instancji w przedmiocie odrzucenia wniosku, kończącym postępowanie w sprawie, a zatem zaskarżalne skargą kasacyjną.

Odrzucone argumenty

Postanowienie sądu drugiej instancji oddalające zażalenie na postanowienie sądu pierwszej instancji odrzucające wniosek spadkowy nie jest postanowieniem sądu drugiej instancji co do istoty sprawy ani postanowieniem w przedmiocie odrzucenia wniosku lub umorzenia postępowania kończącym postępowanie w sprawie, stąd skarga kasacyjna jest niedopuszczalna.

Godne uwagi sformułowania

postanowienie sądu drugiej instancji w przedmiocie odrzucenia wniosku, kończące postępowanie w sprawie

Skład orzekający

Marta Romańska

przewodniczący

Józef Frąckowiak

członek

Agnieszka Piotrowska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Dopuszczalność skargi kasacyjnej od postanowień sądu drugiej instancji w sprawach spadkowych, w szczególności od postanowień oddalających zażalenie na odrzucenie wniosku."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z odrzuceniem wniosku spadkowego i zaskarżeniem postanowienia oddalającego zażalenie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej związanej z dostępem do Sądu Najwyższego w sprawach spadkowych, co jest istotne dla praktyków prawa spadkowego.

Kiedy skarga kasacyjna w sprawach spadkowych jest dopuszczalna? Wyjaśnia Sąd Najwyższy.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt I CZ 3/17
POSTANOWIENIE
Dnia 26 stycznia 2017 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Marta Romańska (przewodniczący)
‎
SSN Józef Frąckowiak
‎
SSN Agnieszka Piotrowska (sprawozdawca)
w sprawie z wniosku H.C.
‎
odebranie oświadczenia w przedmiocie odrzucenia spadku,
‎
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 26 stycznia 2017 r.,
‎
zażalenia wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Okręgowego w R.
‎
z dnia 25 listopada 2016 r.,
‎
uchyla zaskarżone postanowienie.
UZASADNIENIE
Postanowieniem
z dnia 16 maja 2016 r., Sąd Rejonowy w R. odrzucił -
na podstawie art.199 § 1 pkt 2 w związku z art.13 § 2 k.p.c. z powodu  powagi rzeczy osądzonej - wniosek H. C. o odebranie od niej oświadczenia o  odrzuceniu spadku po J. C. Zażalenie H. C. zostało  oddalone przez Sąd Okręgowy w R. postanowieniem z dnia 10  sierpnia 2016 r. Wnioskodawczyni wniosła skargę kasacyjną, którą Sąd Okręgowy odrzucił postanowieniem z dnia 25 listopada 2016 r. z powodu jej niedopuszczalności w świetle
art. 519
1
§ 1 k.p.c., wskazując, że
postanowienie z  dnia 10 sierpnia 2016 r. nie jest postanowieniem sądu drugiej instancji co do istoty sprawy ani postanowieniem w przedmiocie odrzucenia wniosku lub umorzenia postępowania, kończącym postępowanie w sprawie (art. 519
1
§ 1 k.p.c.), stąd skarga kasacyjna jest niedopuszczalna.
W zażaleniu skarżąca, zarzucając naruszenie art. 519
1
§ 1 k.p.c. w zw. z art. 398
6
§ 2  w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Stosownie do art. 519
1
§ 1 k.p.c., skarga kasacyjna przysługuje od wydanego przez sąd drugiej instancji postanowienia co do istoty sprawy oraz od postanowienia w przedmiocie odrzucenia wniosku i umorzenia postępowania kończących postępowanie w sprawie - w sprawach z zakresu prawa osobowego, rzeczowego i spadkowego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przedmiotem zażalenia jest odrzucenie skargi kasacyjnej wnioskodawczyni wskutek przyjęcia jej niedopuszczalności z uwagi na kwalifikację zaskarżonego postanowienia jako orzeczenia nie będącego postanowieniem w przedmiocie odrzucenia wniosku w rozumieniu art. 519
1
§ 1 k.p.c. Orzeczenie w niniejszej sprawie dotyczy sprawy z zakresu prawa spadkowego. Wniosek o odebranie przez  sąd oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku jest wnioskiem, o  którym mowa w art. 511 § 1 k.p.c., inicjującym sprawę z zakresu prawa spadkowego w postępowaniu nieprocesowym, której przebieg regulują przepisy rozdziału 2 działu IV tytułu II księgi drugiej kodeksu postępowania cywilnego (art. 640, 641 i 643). Stosownie do art. 519
1
§ 4 punkt 3 i 4 k.p.c., skarga kasacyjna nie przysługuje w sprawach dotyczących zabezpieczenia spadku i spisu inwentarza, wyjawienia przedmiotów spadkowych, zarządu spadku nieobjętego, zwolnienia wykonawcy testamentu, a także działu spadku, jeżeli wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż sto pięćdziesiąt tysięcy złotych. Należy więc przyjąć, że skarga kasacyjna jest dopuszczalna w pozostałych sprawach z zakresu prawa  spadkowego, w których postępowanie jest regulowane przepisami kodeksu postępowania cywilnego.
W świetle ustalonego w orzecznictwie poglądu, postanowieniem w przedmiocie odrzucenia wniosku kończącym postępowanie w sprawie jest orzeczenie oddalające zażalenie na postanowienie sądu pierwszej instancji odrzucające wniosek, orzeczenie zmieniające postanowienie sądu pierwszej instancji oddalające na podstawie art. 222 k.p.c. zarzut, którego uwzględnienie uzasadniałoby odrzucenie wniosku, a także orzeczenie wydane  w  wyniku uwzględnienia apelacji, mocą którego uchylono zaskarżone postanowienie sądu pierwszej instancji  i wniosek odrzucono (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 2006 r., III CSK 48/06, OSNC 2007, nr 1, poz. 12, z dnia 23 lutego 2012 r., II CSK 499/11, nie publ oraz z dnia 5 lutego 2015 r., V CZ 106/14, nie publ.).
Postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 10 sierpnia 2016 r., oddalające zażalenie na postanowienie Sądu Rejonowego w R. odrzucające wniosek H. C. o odebranie przez sąd  oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, należy więc uznać za postanowienie sądu drugiej instancji w przedmiocie odrzucenia wniosku, kończące postępowanie w sprawie, które wnioskodawca może zaskarżyć skargą kasacyjną (art. 519
1
§ 1 k.p.c. i art. 519
1
§ 4 pkt 3 k.p.c.
a contrario
). W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji ( art. 398
15
§ 1 k.p.c.  w zw. z art. 394
1
§ 3 k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c.).
jw
kc

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI