III CZ 4/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił postanowienie o częściowym odrzuceniu apelacji, uznając, że sąd okręgowy błędnie odrzucił część apelacji dotyczącą rozliczenia nakładów z majątku odrębnego na majątek wspólny.
Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie wnioskodawczyni na postanowienie sądu okręgowego o częściowym odrzuceniu jej apelacji. Apelacja dotyczyła postanowienia sądu rejonowego o podziale majątku wspólnego, w szczególności sposobu rozliczenia nakładów z majątku odrębnego wnioskodawczyni na majątek wspólny. Sąd okręgowy odrzucił część apelacji dotyczącą tych nakładów, uznając brak rozstrzygnięcia w tej kwestii przez sąd pierwszej instancji. Sąd Najwyższy uznał to za błąd, uchylając postanowienie sądu okręgowego i przekazując sprawę do dalszego rozpoznania.
Sprawa dotyczyła podziału majątku wspólnego, w ramach którego wnioskodawczyni domagała się rozliczenia nakładów z jej majątku odrębnego na majątek wspólny. Sąd Rejonowy w K. dokonał podziału, przyznając wnioskodawczyni lokal i ruchomości, a uczestnikowi spłatę w kwocie 249.922 zł. Sąd Rejonowy uwzględnił nakłady wnioskodawczyni w kwocie 21.428 zł, pomniejszając o nie spłatę należną uczestnikowi. Wnioskodawczyni zaskarżyła to postanowienie w apelacji, kwestionując wysokość przyznanych jej nakładów. Sąd Okręgowy w K. postanowieniem z dnia 25 lipca 2012 r. częściowo odrzucił apelację wnioskodawczyni, uznając, że w zakresie żądania rozliczenia nakładów nie istnieje rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji. Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie wnioskodawczyni, uznał je za uzasadnione. Wskazał, że Sąd Rejonowy dokonał rozliczenia nakładów poprzez pomniejszenie spłaty należnej uczestnikowi, co stanowiło rozstrzygnięcie w tej kwestii. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie sądu okręgowego, pozostawiając mu rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, sąd okręgowy błędnie odrzucił część apelacji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że sposób rozliczenia nakładów przez sąd pierwszej instancji (poprzez pomniejszenie spłaty) stanowił rozstrzygnięcie w tej kwestii, a zatem apelacja w tym zakresie była dopuszczalna i powinna zostać rozpoznana merytorycznie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie postanowienia
Strona wygrywająca
wnioskodawczyni
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| I. C.-H. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| T. H. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (7)
Główne
k.p.c. art. 3941 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 39815 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Pomocnicze
k.p.c. art. 567 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 351 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.r.o. art. 45 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.c. art. 498 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 499
Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd pierwszej instancji dokonał rozliczenia nakładów z majątku odrębnego na majątek wspólny poprzez pomniejszenie spłaty należnej uczestnikowi, co stanowiło rozstrzygnięcie w tej kwestii. Apelacja wnioskodawczyni w zakresie kwestionowania wysokości tych nakładów była dopuszczalna i powinna być rozpoznana merytorycznie.
Odrzucone argumenty
Sąd Okręgowy uznał, że w zakresie żądania rozliczenia nakładów nie istnieje rozstrzygnięcie Sądu I instancji, co sprawia, że nie ma w tym zakresie substratu zaskarżenia.
Godne uwagi sformułowania
Te ustalenia Sądu Rejonowego co do wysokości nakładów z majątku odrębnego i w efekcie wysokość przyznanej na rzecz byłego męża spłaty wnioskodawczyni kwestionuje w apelacji. Wnioskodawczyni skarży bowiem w istocie wysokość przysługującej byłemu mężowi spłaty, wskazując, że wobec przyjęcia przez Sąd I instancji wskazanej metody jej obliczenia, spłata powinna być pomniejszona o wartość poniesionych przez nią nakładów, ale w innej (wyższej), niż to przyjął Sąd I instancji kwocie.
Skład orzekający
Henryk Pietrzkowski
przewodniczący
Krzysztof Pietrzykowski
członek
Agnieszka Piotrowska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Proceduralne aspekty rozliczania nakładów z majątku odrębnego na majątek wspólny w postępowaniu o podział majątku, w szczególności dopuszczalność apelacji od postanowienia sądu pierwszej instancji w tym zakresie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie sąd pierwszej instancji dokonał rozliczenia nakładów poprzez pomniejszenie spłaty, a nie w odrębnym punkcie sentencji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa jest interesująca dla prawników procesowych ze względu na kwestie proceduralne dotyczące zaskarżania postanowień o podziale majątku i rozliczaniu nakładów.
“Błąd proceduralny sądu okręgowego uniemożliwił merytoryczne rozpoznanie apelacji w sprawie podziału majątku.”
Dane finansowe
WPS: 542 700 PLN
spłata: 249 922 PLN
nakłady: 21 428 PLN
Sektor
rodzinne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt III CZ 4/13 POSTANOWIENIE Dnia 28 lutego 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący) SSN Krzysztof Pietrzykowski SSN Agnieszka Piotrowska (sprawozdawca) w sprawie z wniosku I. C.-H. przy uczestnictwie T. H. o podział majątku wspólnego, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 28 lutego 2013 r., zażalenia wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Okręgowego w K. z dnia 25 lipca 2012 r., uchyla zaskarżone postanowienie o częściowym odrzuceniu apelacji wnioskodawczyni, pozostawiając Sądowi Okręgowemu w K. rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego. Uzasadnienie 2 Postanowieniem z dnia 4.11.2011 roku Sąd Rejonowy w K. dokonał podziału majątku wspólnego wnioskodawczyni i uczestnika postępowania w ten sposób, że przyznał wnioskodawczyni spółdzielcze własnościowe prawo do bliżej opisanego lokalu mieszkalnego oraz bliżej opisane ruchomości i ustalając wartość majątku na kwotę 542.700 złotych oraz równe udziały małżonków w majątku wspólnym, zasądził na rzecz uczestnika postępowania spłatę w kwocie 249.922 złotych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że ustalony przez ten Sąd nakład z majątku odrębnego I. C. H. na majątek wspólny wyniósł 21.428 złotych. Sąd odliczył tę kwotę z przysługującej uczestnikowi spłaty i w efekcie zasądził na rzecz T. H. różnicę w kwocie 249.922 złotych (271.350 złotych minus 21.428 złotych). W apelacji wniesionej od tego postanowienia wnioskodawczyni zakwestionowała przyjętą przez Sąd I instancji wartość poczynionych przez nią nakładów z majątku odrębnego na majątek wspólny, wnioskując o zmianę zaskarżonego postanowienia przez zasądzenie na rzecz uczestnika kwoty odpowiadającej różnicy między wartością lokalu ustaloną na grudzień 1970 roku i zgodnie ustaloną wartością tego lokalu w wysokości 535.700 złotych a wartością nakładów z majątku wnioskodawczyni na majątek wspólny ustaloną według procentowej relacji tych nakładów do wartości lokalu z chwili jego nabycia. Sąd Okręgowy w K. postanowieniem z dnia 25 lipca 2012 roku w punkcie I odrzucił apelację wnioskodawczyni w części dotyczącej nieistniejącego wyrzeczenia odnośnie żądania zasądzenia nakładów z majątku odrębnego wnioskodawczyni na majątek wspólny. W zażaleniu na to postanowienie wnioskodawczyni zarzuciła naruszenie art. 567 § 1 k.p.c. i art. 351 § 1 k.p.c. w zw. z art. 45 § 1 k.r.o. oraz art. 498 § 1 i 2 i art. 499 k.c. Domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania apelacji w odrzuconym zakresie do merytorycznego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w K. Wniosła także o zasądzenie od uczestnika na rzecz wnioskodawczyni kosztów postępowania zażaleniowego, a w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca wskazała, że nie 3 negowała prawa uczestnika do otrzymania spłaty, przeciwstawiła natomiast tej wierzytelności byłego męża własną wierzytelność wynikającą z nakładów poczynionych z majątku odrębnego wnioskodawczyni na majątek wspólny, co przy przyjęciu, że należna uczestnikowi spłata była większa, wyłączało, zdaniem skarżącej, możliwość i dopuszczalność orzekania przez Sąd I instancji o tak sformułowanym roszczeniu wnioskodawczyni w sentencji postanowienia działowego. Podniosła dalej, że Sąd I instancji orzekł w istocie o żądaniu wnioskodawczyni w przedmiocie nakładów z jej majątku odrębnego, wyliczył je bowiem na kwotę 21.428 złotych, potrącił tę kwotę z przysługującej uczestnikowi spłaty i w efekcie zasądził na rzecz T. H. różnicę w kwocie 249.922 złotych. Wnioskodawczyni zakwestionowała to wyliczenie Sądu Rejonowego jako nie odpowiadające (zbyt niskie) w stosunku do faktycznie poniesionych przez nią nakładów. Skarżąca wskazała także na rozbieżności w orzecznictwie Sądu Najwyższego co do sposobu rozstrzygania o tego typu roszczeniach oraz co do sposobu ich zaskarżania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie wnioskodawczyni jest uzasadnione. W rozpatrywanej sprawie istnieje specyficzna sytuacja, polegająca na tym, że po pierwsze wnioskodawczyni już we wniosku o podział majątku wspólnego złożyła jednoznaczny wniosek o rozliczenie w ramach postępowania podziałowego, poczynionych przez nią nakładów z majątku odrębnego (aktualnie osobistego) na majątek wspólny, po drugie zaś Sąd Rejonowy prowadził w tym zakresie postępowanie dowodowe oraz poczynił ustalenia faktyczne, z których wynika, że za udowodnione uznał jedynie nakłady w kwocie 21.428 złotych. Sąd I instancji nie ujął jednakże rozstrzygnięcia co do tego roszczenia I. C. H. w odrębnym punkcie sentencji postanowienia (polegającego na zasądzeniu od uczestnika na rzecz byłej żony kwoty odpowiadającej ustalonym nakładom i oddaleniu wniosku w pozostałej części), lecz dokonując operacji rachunkowej dokonał pomniejszenia przysługującej uczestnikowi spłaty o powyższe nakłady i tak obliczoną spłatę zasądził następnie na rzecz uczestnika w punkcie III podpunkt 2 postanowienia. Te ustalenia Sądu Rejonowego co do wysokości nakładów z majątku odrębnego i w efekcie wysokość przyznanej na rzecz byłego męża spłaty wnioskodawczyni kwestionuje w apelacji. 4 We wskazanej wyżej sytuacji trudno podzielić pogląd Sądu Okręgowego, który legł u podstaw zaskarżonego postanowienia o częściowym odrzuceniu apelacji, iż w zakresie żądania wnioskodawczyni rozliczenia poczynionych przez nią nakładów z majątku odrębnego na majątek wspólny nie istnieje rozstrzygnięcie Sądu I instancji, co sprawia, że nie ma w tym zakresie substratu zaskarżenia. Wnioskodawczyni skarży bowiem w istocie wysokość przysługującej byłemu mężowi spłaty, wskazując, że wobec przyjęcia przez Sąd I instancji wskazanej metody jej obliczenia, spłata powinna być pomniejszona o wartość poniesionych przez nią nakładów, ale w innej (wyższej),niż to przyjął Sąd I instancji kwocie. Podkreślenia wymaga, że wnioskodawczyni nie miała wpływu na sposób rozstrzygnięcia spornej kwestii nakładów przez Sąd I instancji, a o przyjętej przez Sąd I instancji ,,technice” (metodzie) rozliczenia powzięła wiadomość w momencie ogłoszenia postanowienia działowego. Przytoczone przez Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 1.12.2011 roku, I CSK 78/11 (Lex nr 1129066) oraz z dnia 14.12.2011 roku, I CSK 138/11 (Lex nr 1102653) zapadły na tle odmiennych od występujących w rozpatrywanej sprawie, okoliczności faktycznych i nie są adekwatne do problemu występującego w niniejszej sprawie. W postanowieniu z dnia 14.12.2011 roku w sprawie o zniesienie współwłasności nieruchomości chodziło bowiem o rozliczenie pożytków z nieruchomości podlegającej podziałowi oraz o odsetki ustawowe od zasądzonych na rzecz niektórych uczestników postępowania kwot, zaś w drugim cytowanym judykacie - Sąd I instancji nie rozpoznał roszczeń o rozliczenie nakładów z majątku odrębnego na wspólny majątek byłych małżonków mimo, jak się wydaje, ich zgłoszenia przez uczestnika postępowania. W tym stanie rzeczy zażalenie wnioskodawczyni uznać należało za zasadne, co skutkowało uchyleniem zaskarżonego postanowienia o odrzuceniu apelacji na podstawie art. 3941 § 3 w zw. z art. 39815 § 1 k.p.c. jw
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI