III CZ 78/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy oddalił zażalenie powoda, potwierdzając, że pozbawienie go możliwości obrony praw w postępowaniu z powodu osadzenia w zakładzie karnym było podstawą do uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji.
Powód, osadzony w zakładzie karnym, wniósł zażalenie na wyrok Sądu Okręgowego, który uchylił wyrok sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z powodu pozbawienia powoda możności obrony jego praw. Sąd Okręgowy uznał, że powód, nie będąc doprowadzonym na rozprawę ani nie mając ustanowionego pełnomocnika z urzędu, nie mógł aktywnie uczestniczyć w postępowaniu. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, potwierdzając prawidłowość oceny sądu drugiej instancji.
Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie powoda J. S. na wyrok Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 24 czerwca 2021 r., który uchylił wyrok Sądu Rejonowego w Ł. z dnia 14 października 2020 r., zniósł postępowanie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Podstawą uchylenia było stwierdzenie pozbawienia powoda możności obrony jego praw, zgodnie z art. 379 pkt 5 k.p.c. Sąd Okręgowy wskazał, że powód, będąc pozbawionym wolności, nie mógł swobodnie uczestniczyć w postępowaniu. Sąd Rejonowy oddalił jego wniosek o pełnomocnika z urzędu i przeprowadził rozprawę pod jego nieobecność, uznając ją za nieobowiązkową, co uniemożliwiło mu zadawanie pytań świadkom i składanie dalszych wniosków. Pełnomocnik powoda w zażaleniu zarzucił naruszenie art. 386 § 2 k.p.c. w związku z art. 379 pkt 5 k.p.c. Sąd Najwyższy, powołując się na swoje orzecznictwo, potwierdził, że zażalenie przysługuje w takiej sytuacji. Zdefiniował pozbawienie możności obrony praw jako wynik wadliwości procesowych uniemożliwiających stronie udział w postępowaniu lub jego istotnej części. W przedmiotowej sprawie Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Okręgowy prawidłowo ocenił sytuację powoda, który z powodu osadzenia w zakładzie karnym nie mógł uczestniczyć w postępowaniu, nie został doprowadzony na rozprawę, a jego wniosek o pełnomocnika z urzędu został oddalony. Wobec braku okoliczności uzasadniających odmienną ocenę prawną, Sąd Najwyższy oddalił zażalenie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, pozbawienie strony możności obrony jej praw zachodzi w takiej sytuacji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy potwierdził, że pozbawienie strony możności obrony praw następuje, gdy z powodu wadliwości procesowych sądu lub strony przeciwnej, strona nie mogła brać udziału w postępowaniu lub jego istotnej części. W przypadku powoda osadzonego w zakładzie karnym, który nie został doprowadzony na rozprawę i któremu odmówiono ustanowienia pełnomocnika z urzędu, doszło do naruszenia jego prawa do obrony.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie zażalenia
Strona wygrywająca
Skarb Państwa - Zakład Karny w Ł.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. S. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa - Zakład Karny w Ł. | instytucja | pozwany |
Przepisy (3)
Główne
k.p.c. art. 379 § pkt 5
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania zachodzi, gdy strona została pozbawiona możności obrony swych praw.
k.p.c. art. 386 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji uchyla wyrok sądu pierwszej instancji i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania, jeżeli sąd pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania, a skutki naruszenia mogły mieć wpływ na wynik sprawy.
Pomocnicze
k.p.c. art. 394[1] § § 1[1]
Kodeks postępowania cywilnego
Zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje m.in. w przypadkach określonych w art. 386 § 2.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Powód został pozbawiony możności obrony swoich praw z powodu osadzenia w zakładzie karnym, nieuczestniczenia w rozprawie i braku pełnomocnika z urzędu.
Odrzucone argumenty
Argumenty podniesione w zażaleniu pełnomocnika powoda, które nie wykazały odmiennej oceny prawnej sytuacji.
Godne uwagi sformułowania
pozbawienie możności obrony swych praw nie jest w stanie w sposób swobodny decydować o swoim swobodnym przemieszczaniu się nie był bowiem w stanie uczestniczyć w postępowaniu osobiście nie budzi wątpliwości, że zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje również w razie uchylenia przez sąd drugiej instancji wyroku sądu pierwszej instancji, zniesienia postępowania w zakresie dotkniętym nieważnością i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania
Skład orzekający
Ewa Stefańska
przewodniczący-sprawozdawca
Jacek Grela
członek
Tomasz Szanciło
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie uchylenia wyroku przez sąd drugiej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania z powodu pozbawienia strony możności obrony jej praw, szczególnie w kontekście osadzenia strony w zakładzie karnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie strona jest pozbawiona wolności i nie ma zapewnionej obrony.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawo do obrony i jak sąd powinien zapewnić jego realizację, nawet w przypadku osób pozbawionych wolności. Podkreśla znaczenie prawidłowego procedowania sądu.
“Czy osadzenie w więzieniu automatycznie pozbawia prawa do obrony? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN Sygn. akt III CZ 78/22 POSTANOWIENIE Dnia 17 marca 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Ewa Stefańska (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Jacek Grela SSN Tomasz Szanciło w sprawie z powództwa J. S. przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu w Ł. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 17 marca 2022 r., zażalenia powoda na wyrok Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 24 czerwca 2021 r., sygn. akt III Ca (…), oddala zażalenie. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 24 czerwca 2021 r. Sąd Okręgowy w Ł. uchylił zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego w Ł. z dnia 14 października 2020 r. (sygn. akt I C (…)), zniósł postępowanie w sprawie i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w Ł. do ponownego rozpoznania. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 379 pkt 5 k.p.c. nieważność postępowania zachodzi wówczas, gdy strona została pozbawiona możności obrony swych praw. Taka sytuacja zachodzi w rozpoznawanej sprawie. Powód od początku postępowania sądowego jest pozbawiony wolności i nie jest w stanie w sposób swobodny decydować o swoim swobodnym przemieszczaniu się. Dodatkowo Sąd Rejonowy oddalił wniosek powoda o ustanowienie dla niego pełnomocnika z urzędu, a także pomimo próśb powoda o doprowadzenie go na wyznaczone terminy rozprawy, Sąd I instancji przeprowadził rozprawę pod nieobecność powoda, uznając jego stawiennictwo za nieobowiązkowe. Również postępowanie dowodowe, w tym przesłuchanie zgłoszonego przez stronę przeciwną świadka S. H. oraz zgłoszonego przez powoda świadka M. S. w drodze pomocy sądowej zostało przeprowadzone pod nieobecność powoda, co pozbawiło go prawa i możliwości zadawania pytań tym świadkom oraz zapoznania się z ich zeznaniami i ewentualnego składania dalszych wniosków dowodowych. W tej sytuacji Sąd Okręgowy uznał, że powód, który nie był reprezentowany w tej sprawie przez żadnego pełnomocnika, został pozbawiony możliwości obrony swych praw i dowodzenia słuszności dochodzonych roszczeń. W zażaleniu na ten wyrok, pełnomocnik procesowy powoda zarzucił naruszenie art. 386 § 2 k.p.c. w związku z art. 379 pkt 5 k.p.c. Wniósł o uchylenie tego wyroku w zaskarżonym zakresie i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Ł. do ponownego rozpoznania apelacji powoda. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje również w razie uchylenia przez sąd drugiej instancji wyroku sądu pierwszej instancji, zniesienia postępowania w zakresie dotkniętym nieważnością i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania (art. 394 1 § 1 1 w związku z art. 386 § 2 k.p.c.; por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 5 grudnia 2012 r., I CZ 177/12, niepubl.; z dnia 7 lutego 2018 r., V CZ 98/17, niepubl.; z dnia 11 maja 2018 r., II CZ 21/18, niepubl. i z dnia 18 lipca 2019 r., III CZ 17/19, niepubl.). Pozbawienie strony możności obrony swych praw w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c. polega na tym, że z powodu wadliwości procesowych sądu lub strony przeciwnej, będących skutkiem naruszenia konkretnych przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, strona nie mogła brać i nie brała udziału w postępowaniu lub jego istotnej części (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 10 czerwca 1974 r., II CR 155/74, OSPiKA 1975 z. 3, poz. 66; z dnia 6 marca 1998 r., III CKN 34/98, Prok. i Pr. 1999 Nr 5, poz. 41 - dodatek; z dnia 28 listopada 2002 r., II CKN 399/01, niepubl.; z dnia 22 maja 2014 r., IV CSK 545/13, niepubl. i z dnia 18 czerwca 2021 r., IV CSKP 92/21, OSNC 2022 nr 1, poz. 9). O pozbawieniu możności obrony praw przesądza zatem łączne wystąpienie trzech okoliczności: naruszenia przez sąd przepisów procesowych będących źródłem uprawnień strony, wpływu tego uchybienia na wyłączenie możliwości jej działania w postępowaniu, a w następstwie ich wystąpienia, niemożności obrony praw w postępowaniu. W przedmiotowej sprawie Sąd Okręgowy trafnie uznał, że powód został pozbawiony możności obrony swych praw, z uwagi na osadzenie w zakładzie karnym nie był bowiem w stanie uczestniczyć w postępowaniu osobiście. Mimo próśb nie został doprowadzony na wyznaczone terminy rozprawy, gdyż Sąd I instancji uznał jego stawiennictwo za nieobowiązkowe. Sąd ten oddalił również wniosek powoda o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Należy też podkreślić, że w zażaleniu pełnomocnika powoda nie wskazano jakichkolwiek okoliczności uzasadniających przyjęcie odmiennej oceny prawnej. Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI