III CZ 77/06

Sygn. akt III CZ 77/06 
 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
 
Dnia 8 listopada 2006 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
 
SSN Stanisław Dąbrowski (przewodniczący) 
SSN Dariusz Zawistowski 
SSN Tadeusz Żyznowski (sprawozdawca) 
 
 
w sprawie z powództwa "F." sp. z o.o. w K. 
przeciwko Gminie Miasta K. 
o uznanie umowy za bezskuteczną, 
po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu niejawnym 
w dniu 8 listopada 2006 r., 
zażalenia strony powodowej  
na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […] 
z dnia 21 czerwca 2006 r.,  
 
 
 
uchyla zaskarżone postanowienie. 
 
 
 
 
 
 
 

 
2 
Uzasadnienie 
 
 
 
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny oddalił wniosek o wyłączenie 
sędziów Sądu Okręgowego w K. motywując, że w rozpoznawanej sprawie nie 
zachodzą przyczyny wyłączenia z mocy ustawy przewidziane w art. 48 § 1 pkt 1 
k.p.c. Nie istnieją bowiem podstawy do przyjęcia, że sędziowie Sądu Okręgowego 
pozostawali z powodową Spółką „F.” w takim stosunku prawnym, że wynik 
niniejszego postępowania oddziaływałby na prawa i obowiązki poszczególnych 
sędziów tego Sądu. Odrzucił także Sąd Apelacyjny twierdzenia skarżącej Spółki 
o istnieniu przesłanek z art. 49 k.p.c. wskazując, że uprawdopodobnienie przyczyn 
w tym przepisie wskazanym nie może sprowadzać się do sformułowania 
gołosłownego i ogólnikowego zarzutu o negatywnym emocjonalnym stosunku 
wszystkich sędziów do strony. Nie stanowi uprawdopodobnienia przyczyny 
wyłączenia sędziów informacja o złożeniu przez prezesa sądu zawiadomienia 
o popełnieniu przestępstwa przez stronę ani też złożenie przez stronę 
zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa przez sędziów zwłaszcza, jeżeli 
prokuratura odmawia wszczęcia postępowania karnego. Strona powodowa nie 
wskazała, w istocie żadnych konkretnych okoliczności, które miałyby świadczyć 
o negatywnym do niej stosunku poszczególnych sędziów Sądu Okręgowego w K. 
 
W złożonym zażaleniu powodowa Spółka F. zarzuciła naruszenie: 
1. 
art. 5 w zw. z art. 357 § 2 k.p.c. poprzez nie zastosowanie powyższych 
regulacji do stanu faktycznego będącego przedmiotem niniejszej sprawy, 
pomimo istnienia takiego obowiązku, 
2. 
art. 243 k.p.c. oraz  art. 233 § 1 i 2 k.p.c. poprzez ich niewłaściwe 
zastosowanie, oraz art. 227 k.p.c. i 248 § 1 k.p.c. poprzez ich 
niezastosowanie, w wyniku czego Sąd w żaden sposób nie uwzględnił 
wniosków strony powodowej zawartych w treści uzasadnienia, co 
uniemożliwiło należytą ocenę argumentów powódki zawartych we wniosku 
o wyłączenie sędziów Sądu Okręgowego, 
3. 
art. 48 § 1 pkt 1 k.p.c., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, przez co 
Sąd Apelacyjny de facto nie rozpoznał całości złożonego przez stronę 

 
3 
powodową wniosku o wyłączenie wszystkich sędziów Sądu Okręgowego od 
orzekania w sprawie I C …/04 w wyniku czego nie rozpoznano istoty sprawy, 
nadto: 
4. 
art. 9 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie. 
Wskazując 
na 
powyższe 
powodowa 
Spółka 
wniosła 
o 
uchylenie 
zaskarżonego postanowienia Sądu Apelacyjnego i przekazanie sprawy Sądowi 
pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie, w wypadku uznania 
przez Sąd Najwyższy, iż w rozpoznawanej sprawie zachodzą przesłanki do 
wyłączenia wszystkich sędziów Sądu Okręgowego 
w K. na podstawie 
przewidzianej w art. 48 § 1 pkt 1 k.p.c. skarżąca wnosiła o zmianę zaskarżonego 
postanowienia i uwzględnienie wniosku z przekazaniem sprawy do rozpoznania 
innemu Sądowi Okręgowemu w ramach apelacji […]. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:  
Instytucja wyłączenia sędziego zmierza do zapewnienia właściwego składu 
rozpatrującego konkretną sprawę cywilną przez zagwarantowanie bezstronności 
osób mających wydać właściwe rozstrzygnięcie lub mogących mieć wpływ na jego 
treść (art. 54 k.p.c.). Obszerne, i w przeważającym zakresie ogólnikowe, wywody 
zawarte w uzasadnieniu powodowej Spółki „F.” wymagają odwołania się do 
ustawowych przesłanek wyłączenia sędziego, istnienia których (art. 48 § 1 pkt 1 
i  art. 49 k.p.c.) dowodziła skarżąca Spółka. W myśl art. 48 § 1 pkt 1 k.p.c. sędzia 
jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach w których jest stroną lub 
pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziaływa 
na jego prawa lub obowiązki. Przepis ten wyraża powszechnie respektowaną 
zasadę, że nikt nie może być sędzią we własnej sprawie (nemo iudex in causa 
sua). Obejmuje on takie sytuacje, gdy sędzia pozostaje z jedną ze stron w takim 
stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziaływa na jego prawa lub obowiązki.  
Odwoływanie się w złożonym wniosku o wyłączenie wszystkich sędziów 
Sądu Okręgowego w K. do przesłanek z art. 48 § 1 pkt 1 i 49 k.p.c., a także  z 
uwagi na istotne dla rozstrzygnięcia wniosku niektóre elementy zawarte 
w  uzasadnieniu złożonego zażalenia dotyczące – jak można wnioskować 

 
4 
oświadczeń sędziów tego Sądu: A. O. (k  - 339) i E. Ś. (k – 306) wymaga 
wyodrębnienia tych oświadczeń ze względu na ich treść.  
Uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia nie pozwala na przyjęcie aby 
wskazane w tych oświadczeniach okoliczności stanowiły przedmiot ceny Sądu 
Apelacyjnego. Niemożność poddania - w tym zakresie - kontroli stwierdzeń 
odnoszących się do „wszystkich sędziów Sądu Okręgowego” musi być 
odczytywane w powiązaniu z przesłanką wpływu na treść kwestionowanego 
postanowienia. Nadto biorąc za podstawę załączoną do akt sprawy listę sędziów 
Sądu Okręgowego w K. (k – 397-399) w konfrontacji ze złożonymi oświadczeniami 
nie można odeprzeć zarzutu skarżącej Spółki, iż w aktach sprawy brak jest 
oświadczeń niektórych sędziów Sądu Okręgowego (np. […]). Stwierdzoną 
wątpliwość pogłębia fakt, iż w aktach sprawy znajdują się oświadczenia 
pochodzące od sędziów Sądu Okręgowego, których nazwiska nie figurują na 
wskazanej liście (np. […]). Tracą swoją praktyczną użyteczność z rozpatrywanego 
punktu widzenia mało czytelne podpisy na  złożonych oświadczeniach (np. k – 278 i 
338) oraz dające się zakwalifikować jako nieczytelne (np. 302, 303, 304, 305 i 344). 
Ujawnione wadliwości stoją na przeszkodzie podzieleniu stanowiska Sądu 
Apelacyjnego, że zaskarżone orzeczenie odnosi się do wszystkich sędziów Sądu 
Okręgowego a złożony wniosek w całości został rozpoznany, co wyłącznie stanowi 
podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia (art. 3941 § 3 w zw. z art. 39815 § 
1 zdanie pierwsze k.p.c.). 
 
Pozbawione są natomiast podstaw zarzuty i wywody strony powodowej 
w  odniesieniu do złożonych oświadczeń sędziów odpowiadających wymaganiom 
ustawowym. Wywody te, jak i wniosek o wyłączenie sędziów omawianego Sądu, 
nie zawierają argumentacji zarówno w sferze przyczyn faktycznych jak i prawnych 
mogących podważyć treść złożonych oświadczeń i stosunek do stron. Chybione 
jest godzenie w doniosłość prawną i moralną prawidłowo złożonych oświadczeń 
u  podstaw których to zarzutów legło błędne rozumienie zasady niezawisłości 
sędziowskiej. W zakresie rozpoznawania spraw sędzia – wbrew dowolnym 
wywodom zawartym w uzasadnieniu zażalenia – nie jest podporządkowany 
wpływom, czy naciskom zewnętrznym ani też podporządkowany, co jest oczywiste, 
poleceniom czy wskazówkom organów administracji wymiaru sprawiedliwości 

 
5 
(prezesa sądu). Nie istnieje żadna strukturalna zależność sędziego od 
hierarchicznych dyspozycji. Ze względu na zasadę niezawisłości właściwa 
działalność jurysdykcyjna sędziów, na którą składają się czynności z zakresu 
rozpoznawania 
spraw, 
podlega 
wyłącznie 
nadzorowi 
judykacyjnemu 
sprawowanemu – zgodnie z zasadą  instancyjności – przez sądy instancyjnie 
wyższe na drodze rozpoznawania zwyczajnych i nadzwyczajnych środków 
zaskarżania orzeczeń, służących do korygowania wadliwych rozstrzygnięć. 
Twierdzenia o zachwianiu czy też naruszeniu niezawisłości lub bezstronności nie 
mogą być formułowane w oderwaniu od znanych i w przeważającym zakresie 
bezspornych faktów i wyrażać się w domysłach lub przypuszczeniach. 
 
Nadto można wskazać, że przytaczane w uzasadnieniu zażalenia akty 
prawne i dążenie do jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki 
przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd odnoszą się do wszystkich 
podmiotów sporu (por. art. 45 Konstytucji, art. 14 Międzynarodowego Paktu Praw 
Obywatelskich i Politycznych oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie 
Praw Człowieka i Podstawowych Wolności). Trafnie w zatem Sąd Apelacyjny 
stwierdził, że instytucja wyłączenia nie może funkcjonować w oderwaniu od 
urzeczywistnienia praw przysługujących obu stronom a strona przeciwna dawała 
wyraz dążeniu do oczekiwanego rozstrzygnięcia sporu. 
 
Z powyższych przyczyn i na podstawie powołanych przepisów należało 
orzec jak w sentencji postanowienia.