III CZ 74/11

Sygn. akt III CZ 74/11 
. 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 9 grudnia 2011 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Jan Górowski (przewodniczący) 
SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) 
SSA Roman Dziczek 
 
w sprawie z powództwa Z. Ś. 
przeciwko M. Z. i E. C. 
o zapłatę, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 9 grudnia 2011 r., 
zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego  
z dnia 5 lipca 2011 r.,  
 
 
1. oddala zażalenie, 
2. oddala wniosek o przyznanie adwokatowi zwrotu kosztów 
postępowania zażaleniowego. 
 
 
 
 
 
 
 
 
Uzasadnienie 

 
2 
 
 
 
Postanowieniem z dnia 5 lipca 2011 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę 
powoda o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowienia tego Sądu z dnia 
10  maja 2011 r., w którym oddalono zażalenie powoda na postanowienie Sądu 
Okręgowego o zwrocie pozwu. Odrzucenie skargi powoda nastąpiło dlatego, 
ponieważ wniósł on skargę osobiście, naruszając w ten sposób wymóg zachowania 
przymusu adwokacko-radcowskiego, przewidzianego w art. 871 § 1 k.p.c. 
 
W zażaleniu powoda podnoszono zarzuty naruszenia art. 4246 § 2 k.p.c. 
w  zw. z art. 4246 § 3 k.p.c. oraz w zw. z art. 117 § 6 k.p.c. i w zw. z art. 5 k.p.c. 
Skarżący, zastępowany przez adwokata ustanowionego dla niego z urzędu, wnosił 
o uchylenie zaskarżonego postanowienia. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
Zgodnie z art. 871 § 1 k.p.c., w postępowaniu przed Sądem Najwyższym 
obowiązuje zastępstwo stron przez adwokatów lub radców prawnych. Zastępstwo 
to dotyczy także czynności procesowych związanych z postępowaniem przed 
Sądem Najwyższym, podejmowanych przed sądem niższej instancji. Przewidziany 
w art. 871 § 1 k.p.c. tzw. przymus adwokacko-radcowski obejmuje także 
postępowanie zainicjowane złożeniem skargi o stwierdzenie niezgodności 
z  prawem prawomocnego orzeczenia (art. 4241 § 1 k.p.c.) m.in. dlatego, że chodzi 
tu o szczególny środek zaskarżenia, który z racji celu i swojej konstrukcji prawnej, 
powinien 
być 
wniesiony 
przez 
podmiot 
o 
odpowiednim 
przygotowaniu 
profesjonalnym. 
 
Sąd Apelacyjny trafnie stwierdził, że złożenie przez powoda skargi 
niedopuszczalnej z mocy prawa, z racji braku tzw. zdolności postulatywnej powoda, 
pociąga za sobą niemożność sanowania procesowego tej skargi i powoduje 
w  konsekwencji jej odrzucenie (art. 4246 § 3 k.p.c.). 
 
Nie przekonywuje argumentacja prawa pełnomocnika powoda, że przepis 
art. 117 § 6 k.p.c. pośrednio dopuszcza możliwość skutecznego wszczęcia 
postępowania przewidzianego w art. 4241 i n. k.p.c. „pismem wszczynającym”, 
w  złożonym przez stronę osobiście (bez udziału profesjonalnego pełnomocnika) 

 
3 
i następnie – uzupełnienia „braku skargi, tj. sporządzenie jej przez profesjonalistę”. 
Pismo niepodpisane przez adwokata lub radcę prawnego nie może prowadzić 
do skutecznego wszczęcia wspomnianego postępowania, nawet jeżeli w piśmie 
takim strona zawarła wniosek o ustanowienie adwokata (radcy prawnego) z urzędu 
(art. 117 k.p.c.).  
 
Istnieje jeszcze inny powód odrzucenia złożonej przez powoda skargi. 
Z akt sprawy wynika, że złożono ją od postanowienia Sądu Apelacyjnego w okresie 
obwiązywania art. 4241 k.p.c. w nowym brzmieniu określonym ustawą z dnia  
22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego (...) (Dz. U. nr 
155, poz. 1037). Według art. 4241 k.p.c. w nowym brzmieniu, można 
żądać  stwierdzenia niezgodności z prawem jedynie prawomocnego wyroku 
kończącego postępowanie w sprawie. Inne prawomocne orzeczenie, na które 
skarga nie przysługuje, mogą być kwestionowane w odpowiednim postępowaniu  
odszkodowawczym (art. 42416 k.p.c.). Niedopuszczalność skargi oznacza  
konieczność jej odrzucenia (art. 4248 § 1 k.p.c). Zob. także postanowienia Sądu 
Najwyższego z dnia 14 czerwca 2011 r., I CNP 75/10 (niepubl.) i postanowienie  
Sądu Najwyższego z dnia 14 października 2010 r., III CNP 32/10 (niepubl.).   
 
Wniosek ustanowionego z urzędu pełnomocnika oddalono dlatego (pkt 2 
postanowienia), ponieważ - zgodnie z ukształtowanym orzecznictwem - czynności 
adwokata ustanowionego z urzędu prowadzące do odrzucenia środka prawnego, 
nie mogą uzasadniać przyznania mu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej 
(por. np. ustalenia - postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 maja 2011 r., 
II CSK 699/10, niepubl. oraz powołane tam orzeczenia). Wyrok pełnomocnika 
dotyczący próby ograniczenia zasady przymusu zastępstwa (art. 871 k.p.c.) należy 
bowiem uznać za oczywiście nieuzasadniony.  
 
Z przedstawionych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji 
(art. 3941 § 3 k.p.c. w zw. z art. 39814 k.p.c.).