III CZ 64/26
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał zażalenie Banku w W. na wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 30 czerwca 2025 r., który uchylił wyrok Sądu Okręgowego w Gdańsku i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny uzasadnił swoje rozstrzygnięcie stwierdzeniem istotnych uchybień procesowych i błędów merytorycznych, a także koniecznością przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. Sąd Najwyższy, badając prawidłowość zastosowania przez Sąd Apelacyjny art. 386 § 2 lub § 4 k.p.c., stwierdził, że Sąd Apelacyjny nie miał podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem SN, sąd drugiej instancji powinien w miarę możliwości sam rozpoznać sprawę merytorycznie, uzupełniając ewentualne braki postępowania dowodowego, a pojęcie nierozpoznania istoty sprawy jest interpretowane wąsko. Sąd Najwyższy podkreślił, że niedostateczne rozważenie przepisów prawa materialnego czy błędna subsumpcja przez sąd pierwszej instancji nie stanowią podstawy do uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, a sąd apelacyjny powinien sam dokonać właściwej oceny prawnej. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie stosowania art. 386 § 4 k.p.c. przez sądy drugiej instancji, zasady rozpoznawania apelacji pełnej, interpretacja pojęcia nierozpoznania istoty sprawy.
Dotyczy specyficznej sytuacji zażalenia na postanowienie kasatoryjne sądu drugiej instancji.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sąd drugiej instancji prawidłowo zastosował art. 386 § 4 k.p.c. (konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości) lub art. 386 § 2 k.p.c. (nieważność postępowania) jako podstawę do uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd drugiej instancji nieprawidłowo zastosował art. 386 § 4 k.p.c. Wady orzeczenia sądu pierwszej instancji nie wymagały uchylenia sprawy i przekazania do ponownego rozpoznania, a sąd drugiej instancji powinien był sam uzupełnić postępowanie dowodowe lub dokonać odmiennej oceny prawnej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że sąd drugiej instancji powinien w miarę możliwości sam rozpoznać sprawę merytorycznie, a pojęcie nierozpoznania istoty sprawy jest interpretowane wąsko. Konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości przez sąd drugiej instancji zachodzi tylko w wyjątkowych sytuacjach, gdyby wymagało to przeprowadzenia całego postępowania dowodowego przez ten sąd. Niedostateczne rozważenie przepisów prawa materialnego czy błędna subsumpcja przez sąd pierwszej instancji nie stanowią podstawy do uchylenia orzeczenia.
Czy niedostateczne rozważenie przepisów prawa materialnego lub niedostateczne uzasadnienie stanowiska w tym zakresie przez sąd pierwszej instancji uzasadnia uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd drugiej instancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, takie wady nie uzasadniają uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy konsekwentnie przyjmuje, że wszelkie inne wady rozstrzygnięcia, dotyczące naruszeń prawa materialnego czy procesowego (poza nieważnością postępowania i nieprzeprowadzeniem postępowania dowodowego w całości), powinny być załatwiane bezpośrednio w postępowaniu apelacyjnym. Sąd drugiej instancji jest zobowiązany samodzielnie dokonać oceny prawnej dochodzonego żądania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Bank w W. | spółka | skarżący |
| A.Z. | osoba_fizyczna | powód |
| A.Z.1 | osoba_fizyczna | powód |
Przepisy (7)
Główne
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd drugiej instancji na podstawie § 4 jest dopuszczalne tylko w przypadku, gdy merytoryczne rozpoznanie sporu przez sąd drugiej instancji wymagałoby przeprowadzenia przez ten sąd całego postępowania dowodowego. Jeśli konieczne jest jedynie uzupełnienie braków postępowania dowodowego, sąd drugiej instancji powinien je przeprowadzić samodzielnie.
k.p.c. art. 386 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd drugiej instancji na podstawie § 2 jest dopuszczalne w przypadku stwierdzenia nieważności postępowania.
Pomocnicze
k.p.c. art. 394 § 1 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zażalenie na kasatoryjne orzeczenie sądu drugiej instancji służy przeprowadzeniu kontroli, czy orzeczenie zostało prawidłowo oparte na przesłankach z art. 386 § 2 lub § 4 k.p.c.
k.p.c. art. 398 § 15 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna uchylenia zaskarżonego wyroku przez Sąd Najwyższy.
k.p.c. art. 378 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę merytorycznie w granicach zaskarżenia.
k.c. art. 58 § § 3
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 358 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy uzupełnienia luki w zobowiązaniu przy zastosowaniu przepisu dyspozytywnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd drugiej instancji nieprawidłowo zastosował art. 386 § 4 k.p.c., gdyż wady orzeczenia sądu pierwszej instancji nie wymagały uchylenia sprawy i przekazania do ponownego rozpoznania. • Sąd drugiej instancji powinien był sam uzupełnić postępowanie dowodowe lub dokonać odmiennej oceny prawnej, zamiast uchylać wyrok.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy bada jedynie, czy sąd ten prawidłowo zastosował art. 386 § 2 lub § 4 k.p.c. • Przedmiotem badania przy rozpoznaniu zażalenia jest istnienie procesowych podstaw wydania przez sąd drugiej instancji orzeczenia kasatoryjnego, zamiast merytorycznego zakończenia sprawy. • Prowadzenie przez sąd drugiej instancji uzupełniającego postępowania dowodowego i orzekanie reformatoryjne powinno zatem stanowić regułę, gdyż odpowiada założeniom apelacji pełnej. • Wykładnia językowa, systemowa i funkcjonalna tego zwrotu pozwala na przyjęcie, że wszelkie inne wady rozstrzygnięcia, dotyczące naruszeń prawa materialnego, czy też procesowego (poza nieważnością postępowania i nieprzeprowadzeniem postępowania dowodowego w całości), nie uzasadniają uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Skład orzekający
Marcin Łochowski
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania art. 386 § 4 k.p.c. przez sądy drugiej instancji, zasady rozpoznawania apelacji pełnej, interpretacja pojęcia nierozpoznania istoty sprawy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zażalenia na postanowienie kasatoryjne sądu drugiej instancji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie SN wyjaśnia kluczowe zasady dotyczące postępowania apelacyjnego i podstaw uchylenia wyroku przez sąd drugiej instancji, co jest istotne dla praktyków prawa procesowego.
“Kiedy sąd drugiej instancji może uchylić wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania? Wyjaśnia Sąd Najwyższy.”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.