III CZ 64/04

Postanowienie z dnia 15 września 2004 r., III CZ 64/04 
 
Przewidziane w art. 138 § 1 k.p.c. doręczenie zastępcze dopuszczalne 
jest także w przypadku ustanowienia osoby upoważnionej do odbioru pism 
sądowych. 
 
Sędzia SN Tadeusz Domińczyk (przewodniczący, sprawozdawca) 
Sędzia SN Iwona Koper 
Sędzia SN Tadeusz Żyznowski 
 
Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku „S.", sp. z o.o. w V. we Francji w 
likwidacji przy uczestnictwie Olgierda M. o stwierdzenie wykonalności orzeczenia w 
przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia kasacji, po rozpoznaniu 
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 15 września 2004 r. zażalenia 
uczestnika na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 28 listopada 
2003 r. 
oddalił zażalenie. 
 
Uzasadnienie 
 
Sąd Okręgowy w Krakowie postanowieniem z dnia 16 listopada 2001 r. 
stwierdził wykonalność na terenie Polski orzeczenia francuskiego sądu 
arbitrażowego, którym od dłużnika Olgierda M. na rzecz spółki z o.o. „S.” w V. 
zasądzona została, poza innymi rozstrzygnięciami, kwota pięć milionów franków 
francuskich. 
Zażalenie dłużnika na to postanowienie Sąd Apelacyjny w Krakowie oddalił 
postanowieniem z dnia 5 grudnia 2002 r., po czym – postanowieniem z dnia 6 
marca 2003 r. – Sąd Okręgowy w Krakowie nadał orzeczeniu arbitrażowemu 
klauzulę wykonalności, następnie uchylając je na podstawie art. 395 § 2 k.p.c. i 
wskazując, że postanowienie Sądu Apelacyjnego podlega zaskarżeniu kasacją. W 
tych okolicznościach, we wniosku z dnia 24 marca 2003 r., dłużnik domagał się 
doręczenia do rąk ustanowionego pełnomocnika do doręczeń Jerzego M. 

postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 5 grudnia 2002 r. W wykonaniu 
zarządzenia przewodniczącego z dnia 24 kwietnia 2003 r. Sąd Apelacyjny nadał 
przesyłkę z tym postanowieniem pod adresem pełnomocnika, którą w dniu 2 maja 
2003 r. odebrała żona tego pełnomocnika. 
Kasacja dłużnika od postanowienia Sądu Apelacyjnego oznaczona datą „4 
czerwca 2003 r.”, w tym dniu nadana została w urzędach pocztowych w K. i W. 
Pierwsza przesyłka wpłynęła do Sądu Apelacyjnego dnia 18 czerwca, a druga dnia 
23 czerwca 2003 r. Przyjmując, że termin wniesienia kasacji upłynął z dniem 2 
czerwca 2003 r., Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 1 lipca 2003 r. kasację 
odrzucił. Na postanowienie o odrzuceniu kasacji dłużnik wniósł zażalenie i pismem 
z tej samej daty (16 lipca 2003 r.) wniósł o przywrócenie terminu do jej wniesienia. 
Postanowieniem z dnia 28 listopada 2003 r. Sąd Apelacyjny wniosek o 
przywrócenie terminu do wniesienia kasacji oddalił, odrzucając zarazem wniesioną 
kasację. Sąd przyjął, że dokonane w dniu 2 maja 2003 r. doręczenie przesyłki 
domownikowi pełnomocnika do doręczeń, jego żonie Iwonie M., było skuteczne. W 
aspekcie uregulowania zawartego w art. 138 § 1 k.p.c., brak powiadomienia 
pełnomocnika o nadejściu przesyłki przez odbierającego przesyłkę domownika, nie 
może bowiem być zaliczone do kategorii uchybień niezawinionych przez adresata. 
W zażaleniu dłużnik zakwestionował stanowisko Sądu Apelacyjnego i wniósł o 
uchylenie postanowienia. Wyraził zapatrywanie, że osobom wymienionym w art. 
133 § 3 k.p.c., tj. pełnomocnikom procesowym i osobom upoważnionym do odbioru 
pism sądowych, doręczenia mogą być dokonywane wyłącznie do ich rąk. 
Stosowanie w takich przypadkach przepisów art. 136 § 2, art. 138 i 139 k.p.c. jest 
wyłączone. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
W art. 133 § 1 i 2 k.p.c. wyrażona została zasada doręczania pism sądowych 
osobom fizycznym i prawnym, a także osobom niemającym osobowości prawnej; 
jeżeli osoby te ustanowiły pełnomocnika procesowego lub osobę upoważnioną do 
odbioru pism sądowych, doręczeń należy dokonywać do ich rąk (art. 133 § 3 k.p.c.). 
Wyjątek odnosi się do Skarbu Państwa, któremu pisma sądowe doręcza się 
wyłącznie za pośrednictwem organów uprawnionych do jego reprezentowania lub 
pracowników upoważnionych do odbioru pism. 
Brzmienie art. 133 § 3 zdanie pierwsze k.p.c. pozwala przyjąć, że z chwilą 
ustanowienia pełnomocnika procesowego lub osoby upoważnionej do odbioru pism 

doręczenia dokonane bezpośrednio udzielającemu pełnomocnictwa lub 
upoważnienia są bezskuteczne. Powołany przepis nie uzasadnia jednak 
stanowiska, że w takich sytuacjach doręczenia można dokonać wyłącznie do rąk 
ustanowionego pełnomocnika procesowego lub osoby upoważnionej do odbioru 
pism, z wyłączeniem doręczenia zastępczego, chyba że zachodzi potrzeba 
zawiadomienia lub wezwania także udzielającego omawianego umocowania, np. 
celem zawarcia ugody lub przesłuchania w charakterze strony. Skoro zatem 
ustanowienie pełnomocnika procesowego bądź osoby umocowanej do odbioru 
pism, czyni te osoby adresatami pism, to stosownie do art. 138 § 1 k.p.c. a 
adresowane do nich pisma mogą im być skutecznie doręczone w sposób w tym 
przepisie określony. 
Powołany przepis nie różnicuje dopuszczalności doręczenia zastępczego w 
zależności od tego jaki status przysługuje adresatowi. Skuteczność zastępczego 
doręczenia pisma adresatowi, będącego osobą fizyczną, jest wynikiem 
domniemania, że pismo dotarło do jego rąk. Jest to wprawdzie domniemanie 
usuwalne, ale zwalczać można je tylko wykazując istnienie okoliczności faktycznych 
uniemożliwiających doręczenie. Odmiennej oceny nie uzasadnia powołanie się na 
względy zaufania, jakimi mocodawca darzy osobę, którą czyni uprawnioną do 
przyjmowania pism. Przeciwnie, udzielenie umocowania ze swej istoty obejmuje 
przekonanie, że przyjmujący je pozostaje w takiej sytuacji, iż adresowane do niego 
pisma dotrą do jego rąk także wtedy, gdy ze względu na nieobecność w miejscu 
zamieszkania nie mógłby ich odebrać osobiście. 
Wbrew twierdzeniu składającego zażalenie, przyjęcie pisma przez domownika 
adresata, a w razie jego nieobecności przez administrację domu, dozorcę lub organ 
gminy, nie wymaga dokumentowania wymaganego zadeklarowania przez te osoby, 
że podjęte przez nie pismo oddadzą adresatowi. Obowiązku w tym względzie nie 
nakłada żaden przepis. Także w tym przypadku należy przyjąć istnienie 
domniemania, że wymienione osoby podjęły się oddania pisma adresatowi. Gdyby 
było inaczej, należałoby to wykazać dostępnymi środkami dowodowymi. Odmiennie 
stanowisko odbierałoby sens uregulowaniu w zakresie doręczeń zastępczych. 
Z tych względów należało zażalenie oddalić (art. 39318 § 1, art. 39319, 397 § 1 i 
2 oraz art. 385 k.p.c.).